Startpagina / Kennisbank / Verkopers en oplichting / Is dit oplichting?
Oplichtingscheck
Is dit oplichting? Plak het bericht en u ziet binnen enkele seconden de alarmsignalen
U hebt nog niet gereageerd, en daar deed u goed aan. Gaat het over een opleiding, een diploma of een baan waarvoor een diploma nodig is? Plak het bericht dan in onze scanner: u ziet binnen enkele seconden de alarmsignalen. Gaat het om een sms over een pakketje of een telefoontje van “de bank”, gebruik dan de tabel met gevoelens en die ene stap eronder. Al gereageerd of betaald? Ga meteen naar wat u nu kunt doen.
Is dit oplichting? Uw onderbuik had het als eerste door
Achter dat onbehaaglijke gevoel zit meestal een knop waarop iemand drukt, en die had u al opgemerkt voordat u er woorden voor had. Zoek de uwe:
| Het gevoel, en de woorden erachter | Zo krijgt u uitsluitsel |
|---|---|
| “Dit is te makkelijk.” Geen examens, een diploma in een paar dagen | Vraag wat u zou studeren en hoe u wordt beoordeeld |
| “Ze jagen me op.” “Alleen vandaag”, “laatste kans” | Wacht een dag. Een echt aanbod overleeft die pauze wel |
| “Dat is een antwoord op een vraag die ik niet heb gesteld.” “Verifieerbaar diploma”, “doorstaat antecedentenonderzoeken” | Vraag het zelf na bij de universiteit, nooit via de link van de verkoper |
| “Het klinkt wel heel officieel.” “Internationaal geaccrediteerd” | Vraag wie de accreditatieorganisatie erkent. In de VS is dat het Amerikaanse ministerie van Onderwijs (Department of Education) of CHEA: begin met de lijst van het ministerie. Elders: zie de registers verderop |
| “Die betaling voelt niet goed.” Crypto, cadeaukaarten, een privérekening | Betaal een universiteit alleen via haar eigen financiële afdeling, die u op haar officiële website vindt |
| “Ze wisten mij te vinden.” Een bericht waar u nooit om hebt gevraagd | Neem contact op met de organisatie via haar eigen website |
| “Dat is wel erg vleiend.” “Je bent geselecteerd” | Echte selectie volgt op een aanmelding. Hebt u zich nooit aangemeld, dan bent u ook niet geselecteerd |
Gaat het niet over een diploma? Dan geeft één stap bij bijna elke rij uitsluitsel: neem zelf contact op met de organisatie, via haar eigen website of het nummer op uw pas, nooit via het bericht. Dat is het advies van het Britse National Cyber Security Centre (NCSC, het nationale centrum voor cyberveiligheid). De kenmerkende signalen die het noemt (autoriteit, urgentie, emotie, schaarste, actuele gebeurtenissen) sluiten aan bij de vier signalen van de Amerikaanse Federal Trade Commission (FTC): zich voordoen als een ander, een probleem of een prijs, druk, en betalen.
Het lange antwoord op “te makkelijk” vindt u in de kleine lettertjes van een instantdiploma. Voor “heel officieel” leest u wat “geaccrediteerd” betekent in verkooppraat.
Zoek de zeven: één bericht ontleed
Stel u voor: een WhatsApp-bericht van een nummer dat u niet kent. Het is verzonnen, maar elke regel is typerend. Zoek zeven verraderlijke details voordat u de antwoorden openklapt.
“Gefeliciteerd! Je bent geselecteerd: met je werkervaring kom je in aanmerking voor een geaccrediteerd bachelordiploma. Geen examens. Verifieerbaar diploma, geregistreerd in de database van de universiteit. Nog maar 3 plaatsen vrij: betaal met USDT en reserveer de jouwe vandaag nog.”
De zeven signalen, en de vraag waarop elk ervan stukloopt
- “Je bent geselecteerd” wil u vleien. Vraag: geselecteerd waaruit dan? U hebt zich nooit aangemeld.
- “Met je werkervaring kom je in aanmerking” wil dat het voelt alsof u het hebt verdiend. Vraag: welke universiteit heeft die ervaring beoordeeld? Universiteiten kunnen uw ervaring beoordelen en er studiepunten voor toekennen binnen een opleiding, zoals de Britse Quality Assurance Agency uitlegt, maar alleen nadat u zich hebt aangemeld, en niemand maakt daar via een berichtje een heel diploma van.
- “Geen examens” wil dat het makkelijk lijkt. Vraag: hoe zou ik dan worden beoordeeld?
- “Verifieerbaar diploma, geregistreerd in de database van de universiteit” beantwoordt een twijfel voordat u die uitspreekt. Vraag: geverifieerd door wie? Sommige verkopers hebben een eigen “verificatiewebsite”, e-mailadres of telefoonlijn die alles bevestigt wat zij hebben verkocht. Daarom controleert u het zelf bij de universiteit.
- “Nog maar 3 plaatsen vrij … vandaag” wil u opjagen. Vraag: wat verandert er als ik een dag wacht?
- “Betaal met USDT”, een cryptomunt, wil uw geld buiten het eigen systeem van een universiteit houden. Vraag: waarom niet via de financiële afdeling van de universiteit?
- Een nummer dat u niet kent, wil dat u zich gevonden voelt. Vraag: hoe komen ze aan mijn nummer?
Haal het door de scanner. Kopieer het hele bericht, met afzender en webadres, naar de berichtenscanner. De scanner draait in uw browser, dus de tekst blijft op uw apparaat. Hij werkt het best met Engelse tekst. Eén soort oplichting kan hij goed herkennen: de verkoop van diploma's, graden en certificaten, ook als die verstopt zit in een baanaanbod.
Bij dit bericht markeert de scanner “Geen examens”, beide verificatiebeloften, de betaling in crypto en de aftelklok als waarschuwingssignalen.
De vleierij en het onbekende nummer mist hij, en formuleringen zoals die over werkervaring kunnen door een lijst met zinnen heen glippen: hij vangt bekende formuleringen, niet elke nieuwe. Een schone uitslag is dus nooit een gezondheidsverklaring.
Drie dingen die geen scanner kan zien
- Wie het echt heeft gestuurd. Hier krijgt “Ze wisten mij te vinden” zijn antwoord. De naam van een universiteit onder het bericht bewijst niets. Vergelijk het adres van de afzender met de officiële website van de universiteit, die u zelf opzoekt. De check op nepverificatie doet dit voor “verificatiewebsites” en e-mailadressen.
- Of de school echt is. De scanner controleert de naam van een accreditatieorganisatie, niet of de school die accreditatie werkelijk heeft, en verkopers noemen soms ten onrechte echte accreditatieorganisaties. Controleer het eigen overzicht van die accreditatieorganisatie en daarna het register van het land: de gids van GOV.UK (Britse instellingen), DAPIP (Amerikaanse instellingen) of het National Register van TEQSA (Australische aanbieders). Probeer daarna de waarschuwingslijsten van overheden.
- Waar de link naartoe gaat. Tik er niet op. Plak de link, ingekort of niet, in de websitedoorlichting: die opent de link op onze server, niet op uw telefoon, en laat zien waarheen hij doorverwijst. Laat ook dat adres doorlichten, om te zien wanneer het domein is geregistreerd en of het het adres van een echte Britse, Amerikaanse of Australische universiteit nabootst.
De pauzekaart: twee zinnen die u tijd geven
Oplichters zitten er snel achteraan, telefonisch of via de chat. U hoeft niet in discussie te gaan of iets uit te leggen. Houd dit bij de hand:
“Ik betaal niets en stuur geen documenten voordat ik heb gecontroleerd wie u bent. Ik neem zelf contact met u op via uw officiële website.”
Een echte universiteit of werkgever heeft er geen moeite mee om even te wachten. Een oplichter gaat harder aandringen of laat niets meer van zich horen, en beide reacties vertellen u wat u moest weten. Zolang u nog niet alles hebt kunnen checken:
- Tik niet op links in het bericht en scan er geen QR-codes uit.
- Stuur geen geld, identiteitsbewijs of kopieën van diploma's en certificaten.
- Maak een screenshot van het bericht en de gegevens van de afzender. Dat is uw bewijs als u het meldt.
- Laat het zien aan iemand die u vertrouwt. “Stop en praat met iemand die u vertrouwt” is het advies van de FTC zelf.
Het is oplichting. Wat nu?
- Niet betaald, in het VK? Blokkeer de afzender. Het NCSC legt uit hoe u een frauduleuze e-mail meldt, een frauduleuze sms gratis doorstuurt naar uw telefoonaanbieder en een betaalde frauduleuze advertentie meldt bij de Advertising Standards Authority, de Britse reclamewaakhond.
- Niet betaald, in de VS? Blokkeer de afzender en meld het bij ReportFraud.ftc.gov.
- Betaald of gegevens gedeeld? Bel uw bank via het nummer op uw pas. Doe daarna aangifte: bij Report Fraud in Engeland, Wales en Noord-Ierland, of bij Police Scotland, de routes die het NCSC noemt. In de VS gebruikt u ReportFraud.ftc.gov, en IdentityTheft.gov als u persoonlijke gegevens hebt gedeeld.
- Een diplomaverkoper betaald? De gids voor werkzoekenden laat zien wat u daarna doet, zoals uw bank vragen of de betaling kan worden teruggeboekt.
- Een baanaanbod met een rekening erbij? Lees dan Is uw aanbiedingsbrief echt?
Zet de pauzekaart daarna in de notities op uw telefoon, zodat de twee zinnen klaarstaan als het volgende bericht binnenkomt.
Bronnen
- NCSC: een frauduleuze e-mail, sms of telefoontje herkennen: de kenmerkende signalen, en rechtstreeks contact opnemen met de organisatie
- FTC: oplichting voorkomen (How To Avoid a Scam): de vier signalen, en praten met iemand die u vertrouwt
- CHEA: diplomafabrieken en accreditatiefabrieken (pdf): Amerikaanse accreditatieorganisaties worden erkend door het ministerie van Onderwijs of door CHEA
- US Department of Education: lijst van accreditatieorganisaties in DAPIP: de accreditatieorganisaties die het ministerie erkent
- TEQSA: National Register of Higher Education Providers: geregistreerde Australische aanbieders van hoger onderwijs
- QAA: wat zijn studiepunten? Een gids voor studenten (pdf): erkenning van eerder verworven competenties
- NCSC: een frauduleuze sms melden: een sms gratis doorsturen naar uw aanbieder
- NCSC: een frauduleuze advertentie melden: betaalde advertenties gaan naar de Advertising Standards Authority
- NCSC: als u gevoelige gegevens hebt gedeeld: Report Fraud voor Engeland, Wales en Noord-Ierland; Police Scotland
- Report Fraud: de meldroute die de NCSC-pagina hierboven noemt
- ReportFraud.ftc.gov en IdentityTheft.gov: melden en herstel in de VS
Eerst checken, dan vertrouwen. De gratis tools in het Nepdiplomalab bekijken een cv, de website van een school, een bericht of een “verificatiedienst” en tonen u de waarschuwingssignalen, met links naar de officiële registers.