ปริญญาทุกประเภทในหน้าเดียว และประเภทที่ไม่ใช่ของจริง

กฎสองข้อก่อนลงมือเก็บ

นักเก็บเห็ดต้องรู้กฎของตัวเองก่อนเข้าป่าครั้งแรก ปริญญาก็มีกฎสองข้อของมันเช่นกัน

กฎข้อหนึ่ง: ปริญญาจริงงอกขึ้นจากงานที่ผ่านการประเมิน กรอบคุณวุฒิของสหราชอาณาจักรให้วุฒิโดยพิจารณาจาก “ผลการเรียนรู้ที่แสดงให้เห็นว่าทำได้จริง ไม่ใช่จำนวนปีที่เรียน”

กฎข้อสอง: มีเพียงบางสถาบันเท่านั้นที่มอบปริญญาได้ GOV.UK เตือนว่า “วิทยาลัยที่สอนหลักสูตรปริญญาไม่ได้มีอำนาจมอบปริญญาทุกแห่ง”

ประเภทของปริญญาจริง จากเล็กไปใหญ่

ระดับปริญญาในอังกฤษ เวลส์ และไอร์แลนด์เหนือไล่ตั้งแต่ระดับ 4 ถึง 8 ในสกอตแลนด์ใช้ SCQF (กรอบคุณวุฒิของสกอตแลนด์) ระดับ 7 ถึง 12 และในออสเตรเลียใช้ AQF (กรอบคุณวุฒิของออสเตรเลีย) ระดับ 5 ถึง 10 ยิ่งเลขสูงยิ่งเป็นการเรียนขั้นสูง ไม่ต้องท่องจำ เพราะแต่ละหัวข้อบอกระดับของตัวเองไว้แล้ว

1. ประกาศนียบัตรและดิปโลมาระดับอุดมศึกษา

   การเรียนระดับมหาวิทยาลัยที่แบ่งเป็นขั้นละหนึ่งหรือสองปี

   จุดสังเกต

   สหราชอาณาจักร: CertHE และ HNC อยู่ระดับ 4 (SCQF 7) ส่วน DipHE และ HND อยู่ระดับ 5 (SCQF 8)
   สหรัฐฯ: ประกาศนียบัตรที่ต่ำกว่าอนุปริญญา (associate's degree)
   ออสเตรเลีย: ประกาศนียบัตรระดับปริญญาตรี (undergraduate certificate) ดิปโลมา (diploma) และแอดวานซ์ดิปโลมา (advanced diploma)

   ขนาด: ในอังกฤษ CertHE หรือ HNC ใช้เวลาเรียนเต็มเวลาประมาณหนึ่งปี ส่วน DipHE หรือ HND ประมาณสองปี
   เลือกถ้า: คุณอยากลองหยั่งเชิงก่อน

   ต่อยอดไปสู่: งานที่ดีขึ้น หรือการเรียนเพิ่ม (top-up) ให้ได้ปริญญาตรี หลักสูตรปริญญาตรีอาจรวมวุฒิเหล่านี้ไว้เป็นวุฒิระหว่างทาง คนที่ออกก่อนจบจึงอาจยังได้วุฒิติดมือไปหนึ่งใบ

   ตัวคล้ายที่ไม่มีพิษ: ดิปโลมาสายอาชีพของออสเตรเลีย ชื่อเหมือนกันแต่อยู่นอกระบบอุดมศึกษา
   ตัวคล้ายที่มีพิษ: “ดิปโลมา” จากสถาบันที่ไม่มีทะเบียนใดระบุชื่อไว้

2. ปริญญาพื้นฐาน (foundation degree) และอนุปริญญา

   ปริญญาสองปีที่จบในตัวเองได้ หรือใช้เป็นทางเรียนต่อก็ได้

   จุดสังเกต

   สหราชอาณาจักร: FdA และ FdSc อยู่ระดับ 5 ในอังกฤษ เวลส์ และไอร์แลนด์เหนือ
   สหรัฐฯ: AA AS และ AAS
   ออสเตรเลีย: อนุปริญญา (associate degree)

   ขนาด: ในอังกฤษประมาณสองปีแบบเต็มเวลา ส่วนอนุปริญญาของสหรัฐฯ มักใช้เวลาอย่างน้อยสองปี
   เลือกถ้า: คุณอยากเห็นเส้นชัยเร็วขึ้น

   ต่อยอดไปสู่: การทำงานในสายนั้น หรือการเรียนเพิ่ม (top-up) หรือโอนหน่วยกิตไปเรียนปริญญาตรี

   ตัวคล้ายที่ไม่มีพิษ: HND ซึ่งเป็นวุฒิอีกแบบหนึ่งในระดับเดียวกัน
   ตัวคล้ายที่มีพิษ: อนุปริญญาแบบด่วน

3. ปริญญาตรี

   วุฒิที่ตำแหน่งงานสำหรับบัณฑิตเรียกหา

   จุดสังเกต

   สหราชอาณาจักร: BA BSc และ BEng อยู่ระดับ 6 (SCQF 9 หรือ 10 สำหรับหลักสูตรแบบ honours)
   สหรัฐฯ: BA และ BS
   ออสเตรเลีย: ปริญญาตรี (bachelor degree)

   ขนาด: หลักสูตรแบบ honours โดยทั่วไปใช้เวลาเรียนเต็มเวลาสามปีในอังกฤษ เวลส์ และไอร์แลนด์เหนือ และสี่ปีในสกอตแลนด์ ในสหรัฐฯ มักใช้อย่างน้อยสี่ปี ส่วนในออสเตรเลียโดยทั่วไปสามปี หรือสี่ปีถ้าเป็นแบบ honours
   เลือกถ้า: งานที่คุณอยากได้ต้องใช้ปริญญา

   ต่อยอดไปสู่: การเรียนระดับบัณฑิตศึกษา หรือการสร้างอาชีพ

   ตัวคล้ายที่ไม่มีพิษ: MA (Hons) ของสกอตแลนด์ ซึ่งมหาวิทยาลัยบางแห่งในสกอตแลนด์มอบให้เป็นปริญญาแรก
   ตัวคล้ายที่มีพิษ: ปริญญาจากประสบการณ์ชีวิต

4. ประกาศนียบัตรและดิปโลมาหลังปริญญาตรี

   หลักสูตรสั้น ๆ สำหรับคนที่มีปริญญาอยู่แล้ว

   จุดสังเกต

   สหราชอาณาจักร: graduate certificate และ graduate diploma อยู่ระดับ 6 ส่วน PGCert และ PGDip อยู่ระดับ 7 (SCQF 11)
   สหรัฐฯ: ประกาศนียบัตรหลังปริญญาตรี (postbaccalaureate certificate)
   ออสเตรเลีย: graduate certificate และ graduate diploma

   ขนาด: ในสหราชอาณาจักร ประกาศนียบัตรโดยปกติหมายถึงการเรียนอย่างน้อยหนึ่งในสามของปีการศึกษาแบบเต็มเวลา ส่วนดิปโลมาอย่างน้อยสองในสาม
   เลือกถ้า: คุณกำลังเปลี่ยนสาขา

   ต่อยอดไปสู่: สาขาใหม่ หรือก้าวหนึ่งสู่ปริญญาโท

   ตัวคล้ายที่ไม่มีพิษ: สองแบบนี้เองที่คนมักสับสนกัน แบบ graduate อยู่ระดับเดียวกับปริญญาตรี ส่วนแบบ postgraduate อยู่สูงกว่า
   ตัวคล้ายที่มีพิษ: “ดิปโลมาระดับบัณฑิตศึกษา” ที่ให้จากประสบการณ์อย่างเดียว

5. ปริญญาโท

   การเรียนขั้นสูง ส่วนใหญ่ต่อจากปริญญาแรก มีทั้งแบบเรียนรายวิชาและแบบทำวิจัย

   จุดสังเกต

   สหราชอาณาจักร: MA MSc MBA MRes และ MPhil อยู่ระดับ 7 (SCQF 11) รวมถึงปริญญาโทแบบบูรณาการ (integrated master's) เช่น MEng
   สหรัฐฯ: MA MS MBA MEd และ MSW
   ออสเตรเลีย: ปริญญาโท (masters degree)

   ขนาด: ปริญญาโทส่วนใหญ่ในสหราชอาณาจักรใช้เวลาเรียนเต็มเวลาอย่างน้อยหนึ่งปีปฏิทิน ส่วนในสหรัฐฯ โดยทั่วไปใช้เวลาหนึ่งถึงสองปีหลังปริญญาตรี
   เลือกถ้า: คุณอยากเรียนให้ลึกลงไปอีก

   ต่อยอดไปสู่: ตำแหน่งระดับสูงและงานเฉพาะทาง หรือปริญญาเอก

   ตัวคล้ายที่ไม่มีพิษ: ปริญญา MA ของ Oxford และ Cambridge ซึ่งกรอบคุณวุฒิของสหราชอาณาจักรระบุว่า “ไม่ใช่วุฒิการศึกษาทางวิชาการ”
   ตัวคล้ายที่มีพิษ: MBA แบบด่วน

6. ปริญญาเอก

   ปริญญาสูงสุด ส่วนใหญ่ได้มาจากงานวิจัยที่เขียนเป็นวิทยานิพนธ์ ส่วน MD และ JD ของสหรัฐฯ ได้มาจากการฝึกวิชาชีพแทน

   จุดสังเกต

   สหราชอาณาจักร: PhD หรือ DPhil สำหรับสายวิจัย EdD หรือ DBA สำหรับปริญญาเอกสายวิชาชีพ อยู่ระดับ 8 (SCQF 12)
   สหรัฐฯ: PhD และปริญญาเอกสายปฏิบัติวิชาชีพ เช่น MD และ JD
   ออสเตรเลีย: ปริญญาเอก (doctoral degree)

   ขนาด: ในสหราชอาณาจักร โดยปกติเทียบเท่าการเรียนเต็มเวลาสามปีปฏิทิน
   เลือกถ้า: มีคำถามหนึ่งที่ค้างคาใจจนคุณปล่อยไม่ลง

   ต่อยอดไปสู่: งานวิจัยและตำแหน่งทางวิชาการ

   ตัวคล้ายที่ไม่มีพิษ: ปริญญาเอกขั้นสูง (higher doctorate) ซึ่งให้จากผลงานวิจัยตีพิมพ์จำนวนมาก และปริญญากิตติมศักดิ์ ซึ่ง “ไม่ใช่วุฒิการศึกษาทางวิชาการ”
   ตัวคล้ายที่มีพิษ: ปริญญาเอกสายวิจัยที่ไม่มีวิทยานิพนธ์ และปริญญาเอกกิตติมศักดิ์ที่มาพร้อมใบแจ้งหนี้

ของเลียนแบบมีพิษ: ประเภทปริญญาปลอม

ถอดรหัสตัวคล้ายที่มีพิษจากหัวข้อข้างบน:

จุดฟ้องสองข้อตรงกับสัญญาณของโรงงานผลิตปริญญา (สถาบันที่ขายปริญญาโดยแทบไม่ต้องเรียน) ที่ CHEA (สภารับรองมาตรฐานการอุดมศึกษาของสหรัฐฯ) ระบุไว้ คือปริญญาที่ “ให้โดยพิจารณาจากประสบการณ์หรือการดูเรซูเม่เพียงอย่างเดียว” หรือให้ภายใน “ระยะเวลาที่สั้นมาก”

แบบไหนเป็นของคุณ? ไล่หาด้วยรูปวิธาน

นักเก็บเห็ดระบุชนิดของสิ่งที่เก็บได้ด้วยรูปวิธาน ซึ่งเป็นชุดคำถามที่ตอบได้แค่ใช่หรือไม่ใช่

1. เคยเรียนต่อหลังจบมัธยม หรือมีประสบการณ์ทำงานหลายปีแล้วหรือยัง?
   ยัง: ปริญญาตรี หรือก้าวแรกที่เล็กกว่า เช่น ประกาศนียบัตรหรือดิปโลมา หรือปริญญาพื้นฐานหรืออนุปริญญา ถามว่า: “ถ้าเริ่มจากหลักสูตรเล็ก ๆ ก่อน ภายหลังเรียนเพิ่ม (top-up) ให้ได้ปริญญาได้ไหม?”
   มีแล้ว: ไปข้อ 2
2. มีปริญญาตรีหรือสูงกว่าแล้ว?
   มี: ไปข้อ 4
   ไม่มี: ไปข้อ 3
3. มี HND ปริญญาพื้นฐานหรืออนุปริญญา หน่วยกิตจากวิทยาลัยชุมชน (community college) หรือดิปโลมาจาก TAFE (สถาบันอาชีวศึกษาของรัฐในออสเตรเลีย)?
   มี: เรียนเพิ่ม (top-up) หรือโอนหน่วยกิตเข้าปริญญาตรี ถามว่า: “รับหน่วยกิตที่มีอยู่ได้กี่หน่วยกิต?”
   ไม่มี: ปริญญาตรีแบบนอกเวลา หรือถ้าอยู่ในอังกฤษ ก็เรียน degree apprenticeship (หลักสูตรฝึกงานควบคู่การทำงานระดับปริญญา) ไปพร้อมกับทำงาน ถามว่า: “ประสบการณ์ทำงานหรือการเรียนที่ผ่านมานับเป็นหน่วยกิตได้ไหม?”
4. กำลังเปลี่ยนสาขา?
   ใช่: ประกาศนียบัตรหรือดิปโลมาหลังปริญญาตรี หรือปริญญาโทสำหรับคนเปลี่ยนสาขา (conversion master's) ถามว่า: “สายงานใหม่ที่จะไปยอมรับวุฒินี้ไหม?”
   ไม่ใช่: ไปข้อ 5
5. อยากหาคำตอบให้คำถามวิจัยใหม่ที่ยังไม่มีใครตอบ?
   ใช่: ปริญญาเอก ซึ่งมักเรียนต่อหลังปริญญาโทหรือ MRes ถามว่า: “ใครเป็นอาจารย์ที่ปรึกษา และใครเป็นกรรมการสอบ?”
   ไม่ใช่: ปริญญาโทแบบนอกเวลาหรือออนไลน์ หรือถ้ามีปริญญาโทอยู่แล้ว ก็เรียนประกาศนียบัตรระดับบัณฑิตศึกษาเพื่อเพิ่มความเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน ถามว่า: “ได้วุฒิเดียวกับคนที่เรียนในวิทยาเขตไหม?”

สมมติว่าคุณจบ HND มาหลายปีแล้ว และตอนนี้เป็นหัวหน้าทีม ข้อ 3 คือปลายทางของคุณ คุณอาจส่งข้อความแบบนี้:

สวัสดีครับ/ค่ะ มีวุฒิ HND สาขา [สาขา] ซึ่งมอบโดย [สถาบันที่มอบวุฒิ] ขอสอบถามว่าหลักสูตรเรียนต่อยอด (top-up) ของทางมหาวิทยาลัยมอบปริญญาโดยสถาบันใด และหน่วยกิตที่มีอยู่จะนับได้กี่หน่วยกิต ขอบคุณครับ/ค่ะ [ชื่อของคุณ]

เล็งสายพยาบาล ครู หรือกฎหมาย? ตรวจกฎของวิชาชีพที่ต้องมีใบอนุญาตก่อน

ระบุชนิดไม่ได้ ก็อย่าเก็บ

นั่นคือกฎทองของนักเก็บเห็ด ตรวจสอบสถาบันที่มอบปริญญาด้วยตัวคุณเอง:

• สหราชอาณาจักร: คู่มือเรื่องปริญญาที่ได้รับการยอมรับของ GOV.UK และทะเบียนของ OfS (Office for Students หน่วยงานกำกับการอุดมศึกษาของอังกฤษ) สำหรับอังกฤษ
• สหรัฐฯ: DAPIP ฐานข้อมูลของกระทรวงศึกษาธิการสหรัฐฯ (เฉพาะสถาบันในสหรัฐฯ) หรือทำเนียบสถาบันที่ได้รับการรับรองของ CHEA
• ออสเตรเลีย: ทะเบียนแห่งชาติของสถาบันอุดมศึกษาของ TEQSA (หน่วยงานกำกับคุณภาพการอุดมศึกษาของออสเตรเลีย) โดยค้นจากชื่อสถาบัน
• ประเทศอื่น: การตรวจทะเบียนสี่รอบ บอกว่าควรดูที่ไหน

หัวหน้าทีมที่จบ HND ของเราควรตรวจสถาบันที่มอบปริญญา top-up ไม่ใช่วิทยาลัยที่สอน ถ้าวิทยาลัยอ้างหน่วยรับรอง ให้ตรวจดูว่าใครรับรองหน่วยรับรองนั้น

แหล่งอ้างอิง

• QAA: กรอบคุณวุฒิการอุดมศึกษาของสถาบันที่มีอำนาจมอบปริญญาในสหราชอาณาจักร: ย่อหน้า 6.12 (ผลการเรียนรู้ ไม่ใช่จำนวนปี) ระดับในตารางที่ 1 ระยะเวลาเรียน ชื่อปริญญา MA ปริญญาเอกขั้นสูง และปริญญากิตติมศักดิ์
• QAA: กรอบหน่วยกิตการอุดมศึกษาของอังกฤษ (Higher Education Credit Framework for England): หน่วยกิตต่อปีและต่อวุฒิ
• QAA: Characteristics Statement ว่าด้วยวุฒิรอบสั้น (Short-Cycle Qualifications): วุฒิ ณ จุดออกระหว่างทาง และการเรียนต่อยอด (top-up)
• GOV.UK: ระดับคุณวุฒิแต่ละระดับหมายถึงอะไร
• GOV.UK: ตรวจสอบว่ามหาวิทยาลัยหรือวิทยาลัยมีอำนาจมอบปริญญาหรือไม่
• GOV.UK: การเป็นผู้ฝึกงาน (Become an apprentice)
• NCES กระทรวงศึกษาธิการสหรัฐฯ: Digest of Education Statistics นิยามศัพท์: ระยะเวลาเรียนปริญญาในสหรัฐฯ
• Tertiary Education Quality and Standards Agency Act 2011: มาตรา 5 ชื่อวุฒิและระดับ AQF และมาตรา 198 ทะเบียนแห่งชาติ
• TEQSA: ทะเบียนแห่งชาติของสถาบันอุดมศึกษา: สถาบันที่จดทะเบียน
• Study Australia: ระบบการศึกษาของออสเตรเลีย: ระยะเวลาเรียนปริญญาตรีและหลักสูตรแบบ honours
• CHEA: คำถามสำคัญเกี่ยวกับ “โรงงานผลิตปริญญา” และ “โรงงานรับรองมาตรฐาน”: สัญญาณของโรงงานผลิตปริญญา
• CHEA: ค้นหาสถาบันและหลักสูตรอุดมศึกษาที่ได้รับการรับรอง
• กระทรวงศึกษาธิการสหรัฐฯ: DAPIP

บทความที่น่าอ่านต่อ

• “ไม่ต้องเข้าเรียน ไม่ต้องสอบ” ตัวอักษรเล็กของปริญญาด่วน
• มหาวิทยาลัยนี้ได้รับการรับรองไหม? จับเวลาสี่รอบก่อนจ่ายเงิน

#ประเภทของปริญญา #ระดับปริญญา #ผู้ใหญ่กลับมาเรียน #โรงงานผลิตปริญญา