خانه / دانستنیها / مدرک و شغل شما / انواع مدرک
انتخاب مدرک
همهٔ انواع مدرک دانشگاهی در یک صفحه، و آنهایی که واقعی نیستند
تصمیم گرفتهاید دوباره درس بخوانید و هر دفترچهٔ معرفی دورهها با حروف اختصاری جوابتان را میدهد: CertHE، FdSc، BA (Hons)، PGDip، DBA. در همین حال آگهیای مدرک MBA را «ظرف چند هفته» پیشنهاد میکند. این صفحه راهنمای میدانی انواع مدرک دانشگاهی و بدلهایشان است؛ از همان راهنماهایی که قارچچینها در جیب دارند. میدانید الان چه مدرکی دارید؟ با پنج سؤال جای خودتان را پیدا کنید.
دو قاعده، پیش از آنکه چیزی بچینید
قارچچینها پیش از نخستین گشتشان دو قاعده را از بر میکنند. مدرکها هم دو قاعدهٔ خودشان را دارند.
قاعدهٔ اول: مدرک واقعی از دل کار ارزیابیشده میروید. چارچوبهای رسمی مدرکهای آموزش عالی بریتانیا اعطای مدرک را بر پایهٔ «دستیابی اثباتشده به پیامدها، نه سالهای تحصیل» میگذارند.
قاعدهٔ دوم: فقط بعضی نهادها حق اعطای مدرک دارند. سایت GOV.UK هشدار میدهد که «هر کالجی که دورهٔ دانشگاهی درس میدهد، لزوماً نمیتواند مدرکش را اعطا کند».
انواع مدرک دانشگاهی واقعی، از کوچک به بزرگ
دو برچسب. بیشتر مدرکها یک همزاد بیخطر دارند، یعنی مدرک واقعی دیگری که با آن اشتباه گرفته میشوند، و یک همزاد سمی، یعنی مدرک جعلیای که نامشان را تقلید میکند.
مقاطع تحصیلی دانشگاهی در انگلستان، ولز و ایرلند شمالی از سطح ۴ تا ۸ را در بر میگیرند، در اسکاتلند از سطح ۷ تا ۱۲ چارچوب SCQF و در استرالیا از سطح ۵ تا ۱۰ چارچوب AQF؛ هرچه سطح بالاتر، مدرک پیشرفتهتر. لازم نیست حفظشان کنید: سطح هر مدرک کنار خودش آمده است.
-
گواهینامه و Diploma در آموزش عالی
تحصیل در سطح دانشگاه، در گامهای یکساله یا دوساله.
نشانههای شناسایی
بریتانیا: CertHE و HNC در سطح ۴ (سطح ۷ در SCQF)؛ DipHE و HND در سطح ۵ (سطح ۸ در SCQF)
آمریکا: گواهینامههای پایینتر از کاردانی (associate's degree)
استرالیا: گواهینامهٔ مقدماتی دانشگاهی (undergraduate certificate)، Diploma و Advanced Diplomaاندازه: در انگلستان، حدود یک سال تماموقت برای CertHE یا HNC و دو سال برای DipHE یا HND.
انتخابش کنید اگر: میخواهید پیش از تعهد کامل، امتحانش کنید.به کجا میرسد: شغلی بهتر، یا دورهٔ تکمیلی (top-up) برای رسیدن به کارشناسی. دورههای کارشناسی گاهی این مدرکها را بهصورت مدرک میانی در خود دارند؛ پس اگر زودتر دست بکشید هم ممکن است یکی از آنها نصیبتان شود.
همزاد بیخطر: Diploma فنی و حرفهای در استرالیا؛ همان نام، اما بیرون از آموزش عالی.
همزاد سمی: مدرکی به اسم «Diploma» از نهادی که نامش در هیچ فهرست رسمیای نیست. -
کاردانی و مدرک Foundation
مدرکی دوساله که هم بهتنهایی ارزش دارد و هم میتواند پلی به مقطع بعدی باشد.
نشانههای شناسایی
بریتانیا: FdA و FdSc در سطح ۵، در انگلستان، ولز و ایرلند شمالی
آمریکا: AA، AS و AAS
استرالیا: کاردانی (associate degree)اندازه: در انگلستان حدود دو سال تماموقت؛ کاردانی در آمریکا معمولاً دستکم دو سال طول میکشد.
انتخابش کنید اگر: خط پایان نزدیکتری میخواهید.به کجا میرسد: کار در همان رشته، یا دورهٔ تکمیلی یا انتقال به کارشناسی.
همزاد بیخطر: مدرک HND؛ مدرکی متفاوت در همان سطح.
همزاد سمی: کاردانی فوری. -
کارشناسی
همان مدرکی که آگهیهای استخدام دانشآموختگان میخواهند.
نشانههای شناسایی
بریتانیا: BA، BSc و BEng در سطح ۶ (در SCQF سطح ۹، یا ۱۰ برای کارشناسی ممتاز)
آمریکا: BA و BS
استرالیا: کارشناسی (bachelor degree)اندازه: کارشناسی ممتاز (honours) در انگلستان، ولز و ایرلند شمالی معمولاً سه سال تماموقت طول میکشد و در اسکاتلند چهار سال؛ در آمریکا معمولاً دستکم چهار سال؛ در استرالیا معمولاً سه سال، یا چهار سال با honours.
انتخابش کنید اگر: شغلهایی که میخواهید مدرک دانشگاهی لازم دارند.به کجا میرسد: تحصیلات تکمیلی، یا یک مسیر شغلی.
همزاد بیخطر: مدرک MA (Hons) اسکاتلندی، که بعضی دانشگاههای اسکاتلند به نخستین مدرک دانشگاهی میدهند.
همزاد سمی: مدرک «تجربهٔ زندگی». -
گواهینامه و Diploma پس از کارشناسی (graduate و postgraduate)
دورههایی کوتاه برای کسانی که از قبل مدرک دانشگاهی دارند.
نشانههای شناسایی
بریتانیا: Graduate Certificate و Graduate Diploma در سطح ۶؛ PGCert و PGDip در سطح ۷ (سطح ۱۱ در SCQF)
آمریکا: گواهینامههای پس از کارشناسی (postbaccalaureate certificates)
استرالیا: Graduate Certificate و Graduate Diplomaاندازه: در بریتانیا، گواهینامه معمولاً دستکم یکسوم یک سال تماموقت است و Diploma دستکم دوسوم آن.
انتخابش کنید اگر: میخواهید رشتهتان را عوض کنید.به کجا میرسد: رشتهای تازه، یا گامی به سوی کارشناسی ارشد.
همزاد بیخطر: خودشان برای یکدیگر: گواهینامههای graduate در سطح کارشناسیاند و نوع postgraduate بالاتر از آن.
همزاد سمی: مدرکی به اسم «Postgraduate Diploma» که فقط بابت تجربه داده میشود. -
کارشناسی ارشد
تحصیل پیشرفته، معمولاً پس از نخستین مدرک دانشگاهی؛ آموزشی یا پژوهشی.
نشانههای شناسایی
بریتانیا: MA، MSc، MBA، MRes و MPhil در سطح ۷ (سطح ۱۱ در SCQF)، بهاضافهٔ ارشد یکپارچه (integrated master's) مثل MEng
آمریکا: MA، MS، MBA، MEd و MSW
استرالیا: کارشناسی ارشد (masters degree)اندازه: بیشتر دورههای ارشد بریتانیا دستکم یک سال تقویمی کامل تماموقت طول میکشد؛ ارشد آمریکا معمولاً یک یا دو سال پس از کارشناسی.
انتخابش کنید اگر: میخواهید عمیقتر شوید.به کجا میرسد: سمتهای ارشد و تخصصی، یا دکتری.
همزاد بیخطر: مدرک MA دانشگاههای آکسفورد و کمبریج، که به گفتهٔ چارچوبهای بریتانیا «مدرک تحصیلی دانشگاهی نیستند».
همزاد سمی: مدرک MBA فوری. -
دکتری
بالاترین مدرک دانشگاهی. بیشتر دکتریها بر پژوهشی استوارند که بهصورت رساله نوشته میشود؛ اما MD و JD در آمریکا بهجای آن بر آموزش حرفهای تکیه دارند.
نشانههای شناسایی
بریتانیا: PhD یا DPhil برای دکترای پژوهشی، EdD یا DBA بهعنوان دکترای حرفهای، در سطح ۸ (سطح ۱۲ در SCQF)
آمریکا: PhD؛ و دکتریهای حرفهای مثل MD و JD
استرالیا: دکتری (doctoral degree)اندازه: در بریتانیا معمولاً معادل سه سال تقویمی تماموقت.
انتخابش کنید اگر: پرسشی دارید که رهایتان نمیکند.به کجا میرسد: سمتهای پژوهشی و دانشگاهی.
همزادهای بیخطر: دکتریهای عالی (higher doctorates) که برای مجموعهای چشمگیر از پژوهشهای منتشرشده اعطا میشوند، و مدرکهای افتخاری، که «مدرک تحصیلی دانشگاهی نیستند».
همزادهای سمی: دکترای پژوهشی بدون رساله، و دکترای افتخاریای که با صورتحساب میآید.
بدلهای سمی: انواع مدرک جعلی
همزادهای سمی بخشهای بالا، رمزگشاییشده:
| آگهی چه میگوید و منظورش چیست | چطور مچش را بگیرید |
|---|---|
| «تجربهٔ شما همان مدرک شماست» مدرک «تجربهٔ زندگی»: نه درسی، نه ارزیابیای | بپرسید چه درسهایی باید بگذرانید و هرکدام چطور ارزیابی میشود |
| «ظرف چند هفته، در خانه، فارغالتحصیل شوید» مدرک فوری: زمان تحویل مدرک بهجای زمان تحصیل | بپرسید دوره چقدر طول میکشد و چطور ارزیابی میشود |
| «ظرف چند ماه دکتر شوید» دکترای پژوهشی بدون رساله: رسالهای که کسی بتواند بخواندش در کار نیست | از کتابخانهٔ دانشگاه رسالههای قبلی همان برنامه را بخواهید |
| «دکترای افتخاریتان را سفارش دهید» افتخاری که برچسب قیمت دارد | اگر بشود برایش درخواست داد یا پولش را پرداخت، افتخاری نیست |
| «معتبر در سراسر دنیا» مدرکی از ناکجاآباد: نهاد اعطاکنندهاش در هیچ فهرست رسمیای نیست | فهرست رسمی و فهرستهای هشدار را جستوجو کنید |
دو مورد از این نشانهها با نشانههای مدرکفروشی از نگاه CHEA (شورای اعتباربخشی آموزش عالی آمریکا) یکی است: مدرکی که «صرفاً بر پایهٔ تجربه یا بررسی رزومه» داده شود، یا «در مدتی بسیار کوتاه».
نقش هاگش را بگیرید. مدرک واقعی دو نقش از خودش به جا میگذارد: نهادی اعطاکننده که نامش در فهرست رسمی هست، و ریزنمراتی از درسها و نمرهها که ادارهٔ آموزش دانشگاه تأییدش میکند. پیش از ثبتنام، فهرست رسمی را بررسی کنید و بپرسید درسها چطور ارزیابی میشوند.
کدام مال شماست؟ با کلید شناسایی پیدایش کنید
قارچچینها برای شناختن هر چیزی که پیدا میکنند، از کلیدی از پرسشهای بله یا نه کمک میگیرند.
- بعد از مدرسه درسی خواندهاید یا چند سال سابقهٔ کار دارید؟
نه: کارشناسی، یا گامی کوچکتر برای شروع: گواهینامه یا Diploma، یا کاردانی یا مدرک Foundation. بپرسید: «اگر کوچک شروع کنم، بعداً میتوانم آن را تا مدرک بالاتر تکمیل کنم؟»
بله: بروید سراغ ۲. - مدرک کارشناسی یا بالاتر دارید؟
بله: بروید سراغ ۴.
نه: بروید سراغ ۳. - مدرک HND، Foundation یا کاردانی، واحدهای گذرانده در کالج محلی (community college) یا Diploma از مؤسسههای TAFE (آموزش فنی و حرفهای در استرالیا) دارید؟
بله: دورهٔ تکمیلی یا انتقال به کارشناسی. بپرسید: «چند واحد از واحدهای مرا میپذیرید؟»
نه: کارشناسی پارهوقت، یا در انگلستان کارآموزی دانشگاهی (degree apprenticeship) در کنار کار. بپرسید: «کار یا تحصیلات قبلیام میتواند بهصورت واحد حساب شود؟» - میخواهید رشتهتان را عوض کنید؟
بله: Graduate Certificate یا Graduate Diploma، یا کارشناسی ارشد تغییر رشته (conversion master's). بپرسید: «رشتهٔ تازهام این مدرک را میپذیرد؟»
نه: بروید سراغ ۵. - میخواهید به یک پرسش پژوهشی اصیل پاسخ دهید؟
بله: دکتری، اغلب پس از ارشد یا MRes. بپرسید: «چه کسی راهنماییام میکند و چه کسی داوری؟»
نه: کارشناسی ارشد پارهوقت یا آنلاین؛ یا اگر از قبل ارشد دارید، یک Postgraduate Certificate برای افزودن یک تخصص. بپرسید: «این همان مدرکی است که به دانشجویان حضوری میدهید؟»
فرض کنید سالها پیش HND گرفتهاید و حالا مدیر یک تیم هستید. ایستگاه شما سؤال ۳ است. میتوانید چنین پیامی بفرستید:
سلام. مدرک HND در رشتهٔ [رشته] دارم که [نهاد اعطاکننده] آن را اعطا کرده است. مدرک دورهٔ تکمیلی شما را کدام نهاد اعطا میکند، و چند واحد از واحدهای من برای آن حساب میشود؟ با سپاس، [نام شما]
هدفتان پرستاری، تدریس یا حقوق است؟ قواعد حرفههای نیازمند پروانه را بررسی کنید.
اگر نمیشناسیدش، نچینیدش
این قانون طلایی قارچچینهاست. نهاد اعطاکنندهٔ مدرکتان را خودتان جستوجو کنید:
- بریتانیا: راهنمای GOV.UK دربارهٔ مدرکهای رسمی، و برای انگلستان فهرست رسمی OfS.
- آمریکا: پایگاه DAPIP (فقط مؤسسههای آمریکایی) یا فهرستهای مؤسسههای دارای اعتباربخشی در CHEA.
- استرالیا: فهرست ملی مؤسسههای آموزش عالی (National Register) در TEQSA (نهاد ناظر آموزش عالی استرالیا)، با جستوجوی نام مؤسسه.
- هر جای دیگر: بررسی چهار دوری فهرست رسمی نشان میدهد کجا را بگردید.
همان مدیر تیم که HND دارد، باید نهادی را جستوجو کند که مدرک دورهٔ تکمیلی را اعطا میکند، نه کالجی که آن را درس میدهد. اگر کالجی از اعتباربخشی نام برد، بررسی کنید خود آن اعتباربخش را چه کسی تأیید کرده است.
منابع
- نهاد QAA: چارچوبهای مدرکهای آموزش عالی نهادهای اعطاکنندهٔ مدرک در بریتانیا: بند ۶٫۱۲ (پیامدها، نه سالها)، سطحهای جدول ۱، مدتها، عنوانهای MA، دکتریهای عالی و افتخاری
- نهاد QAA: چارچوب واحدهای آموزش عالی برای انگلستان: واحد در هر سال و برای هر مدرک
- نهاد QAA: بیانیهٔ ویژگیهای مدرکهای دورهٔ کوتاه (Short-Cycle Qualifications): مدرکهای میانهراه، دورههای تکمیلی
- سایت GOV.UK: سطحهای مدرک چه معنایی دارند
- سایت GOV.UK: آیا دانشگاه یا کالج شما مجاز به اعطای مدرک است؟
- سایت GOV.UK: کارآموز شوید
- مرکز ملی آمار آموزشی آمریکا (NCES)، وزارت آموزش آمریکا: خلاصهٔ آمار آموزشی، تعریفها: مدت مدرکها در آمریکا
- قانون نهاد تضمین کیفیت و استانداردهای آموزش عالی ۲۰۱۱ (Tertiary Education Quality and Standards Agency Act 2011): مادهٔ ۵، نام مدرکها و سطحهای AQF؛ مادهٔ ۱۹۸، فهرست ملی
- نهاد TEQSA: فهرست ملی مؤسسههای آموزش عالی: مؤسسههای ثبتشده
- سایت Study Australia: نظام آموزشی استرالیا: مدت کارشناسی و honours
- شورای CHEA: پرسشهای مهم دربارهٔ «مدرکفروشها» و «اعتباربخشهای قلابی»: نشانههای مدرکفروشی
- شورای CHEA: یافتن مؤسسهها و برنامههای آموزش عالی دارای اعتباربخشی
- وزارت آموزش آمریکا (US Department of Education): پایگاه DAPIP
مدرکی میخواهید که از پس هر بررسی برآید؟ خدمات پذیرش ما به بزرگسالان شاغل کمک میکند برای دانشگاههایی در بریتانیا، آمریکا و استرالیا درخواست پذیرش بدهند و فقط دانشگاههایی را پیشنهاد میکند که رسماً به رسمیت شناخته شدهاند. اگر هیچ دانشگاهی از فهرست کوتاه شما پذیرشتان نکند، کل هزینهٔ خدماتمان را برمیگردانیم.