“Không lên lớp, không thi cử”: những dòng chữ nhỏ của tấm bằng cấp tốc

Quảng cáo biết chính xác lúc nào nên tìm đến bạn

Giả sử bạn đang điền đơn xin việc. Danh sách thả xuống ở mục bằng cấp không có lựa chọn nào cho “mười hai năm làm đúng công việc này”.⁠​‌​​​​​‌​‌​‌​‌​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌‌​‌‌​​‌‌​‌​​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​‌‌‌​​​‌​‌‌‌‌​‌‌​​‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​‌‌‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​‌‌‌​‌‌​‌​​‌​‌‌‌​‌​​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌‌‌‌​‌‌‌​‌​‌​‌‌‌​‌​​​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​​‌‌​‌‌‌​‌​​​‌‌‌​‌​‌​‌‌​​‌​​​‌‌‌‌​​‌​‌‌‌‌‌​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​​​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​‌​​‌‌​​​‌​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​​​​‌‌​‌‌‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​​‌‌​​‌‌​​​‌​‌‌​​‌‌​​​‌‌​‌‌​​‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌​​‌‌​​​‌​​‌‌​​​​‌​​‌‌​‌‌‌⁠

Bạn đóng tab. Lướt thêm hai lần thì gặp:

“Nhận ngay tấm bằng bạn xứng đáng có! Không lên lớp. Không thi cử. Xét theo kinh nghiệm sống của bạn. Có bằng chỉ sau vài ngày.”

Nó hiệu quả vì một nửa là sự thật. Công việc đã dạy bạn những điều không bài giảng nào dạy được. Quảng cáo lấy đúng ý nghĩ có thật ấy làm bàn đạp để bán một món hàng giả.⁠​‌​​​​​‌​‌​‌​‌​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌‌​‌‌​​‌‌​‌​​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​‌‌‌​​​‌​‌‌‌‌​‌‌​​‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​‌‌‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​‌‌‌​‌‌​‌​​‌​‌‌‌​‌​​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌‌‌‌​‌‌‌​‌​‌​‌‌‌​‌​​​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​​‌‌​‌‌‌​‌​​​‌‌‌​‌​‌​‌‌​​‌​​​‌‌‌‌​​‌​‌‌‌‌‌​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​​​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​‌​​‌‌​​​‌​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​​​​‌‌​‌‌‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​​‌‌​​‌‌​​​‌​‌‌​​‌‌​​​‌‌​‌‌​​‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌​​‌‌​​​‌​​‌‌​​​​‌​​‌‌​‌‌‌⁠

Dưới đây là bản điều khoản của nó, nếu kẻ bán buộc phải viết thật lòng. Mở từng ghi chú để xem một điều khoản thật ra có nghĩa là gì.⁠​‌​​​​​‌​‌​‌​‌​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌‌​‌‌​​‌‌​‌​​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​‌‌‌​​​‌​‌‌‌‌​‌‌​​‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​‌‌‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​‌‌‌​‌‌​‌​​‌​‌‌‌​‌​​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌‌‌‌​‌‌‌​‌​‌​‌‌‌​‌​​​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​​‌‌​‌‌‌​‌​​​‌‌‌​‌​‌​‌‌​​‌​​​‌‌‌‌​​‌​‌‌‌‌‌​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​​​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​‌​​‌‌​​​‌​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​​​​‌‌​‌‌‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​​‌‌​​‌‌​​​‌​‌‌​​‌‌​​​‌‌​‌‌​​‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌​​‌‌​​​‌​​‌‌​​​​‌​​‌‌​‌‌‌⁠

Điều khoản và điều kiện, bản đầy đủ

Điều khoản và điều kiện mua bán: một (1) tấm bằng cấp tốc

1. Định nghĩa. “Bằng” nghĩa là một tờ giấy. Mọi sự giống nhau với một văn bằng thật chỉ là ngẫu nhiên.⁠​‌​​​​​‌​‌​‌​‌​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌‌​‌‌​​‌‌​‌​​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​‌‌‌​​​‌​‌‌‌‌​‌‌​​‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​‌‌‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​‌‌‌​‌‌​‌​​‌​‌‌‌​‌​​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌‌‌‌​‌‌‌​‌​‌​‌‌‌​‌​​​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​​‌‌​‌‌‌​‌​​​‌‌‌​‌​‌​‌‌​​‌​​​‌‌‌‌​​‌​‌‌‌‌‌​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​​​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​‌​​‌‌​​​‌​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​​​​‌‌​‌‌‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​​‌‌​​‌‌​​​‌​‌‌​​‌‌​​​‌‌​‌‌​​‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌​​‌‌​​​‌​​‌‌​​​​‌​​‌‌​‌‌‌⁠

Tấm bằng là bằng chứng của điều gì

Một văn bằng thật là quyết định mà trường đại học đưa ra và ghi vào hồ sơ; tờ bằng chỉ là bằng chứng cho quyết định đó. GOV.UK cảnh báo rằng nếu một tấm bằng không được công nhận chính thức, “nhà tuyển dụng hoặc trường đại học có thể không chấp nhận nó”.⁠​‌​​​​​‌​‌​‌​‌​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌‌​‌‌​​‌‌​‌​​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​‌‌‌​​​‌​‌‌‌‌​‌‌​​‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​‌‌‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​‌‌‌​‌‌​‌​​‌​‌‌‌​‌​​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌‌‌‌​‌‌‌​‌​‌​‌‌‌​‌​​​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​​‌‌​‌‌‌​‌​​​‌‌‌​‌​‌​‌‌​​‌​​​‌‌‌‌​​‌​‌‌‌‌‌​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​​​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​‌​​‌‌​​​‌​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​​​​‌‌​‌‌‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​​‌‌​​‌‌​​​‌​‌‌​​‌‌​​​‌‌​‌‌​​‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌​​‌‌​​​‌​​‌‌​​​​‌​​‌‌​‌‌‌⁠

2. Học tập. Không bắt buộc. Đó là lý do Bằng đến tay trong vài ngày, và cũng là lý do không ai buộc phải chấp nhận nó.

Luật Hoa Kỳ định nghĩa lò cấp bằng ra sao

Luật liên bang Hoa Kỳ đưa đúng điều này vào định nghĩa lò cấp bằng (diploma mill): nơi cấp những tấm bằng đòi hỏi “rất ít hoặc không cần học tập hay làm bài”. FTC (Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ) coi đây là một dấu hiệu của lừa đảo bằng đại học.

3. Kinh nghiệm sống. Bên Bán sẽ đánh giá kinh nghiệm sống của Bên Mua bằng cách đọc phiếu đặt hàng. Mọi Bên Mua đều đạt.

Kinh nghiệm thật sự được tính đến đâu

Các trường đại học có thể công nhận kinh nghiệm phù hợp sau khi đánh giá. Còn một tấm “bằng đại học từ kinh nghiệm sống” cho trọn cả chương trình là lời mời của lò cấp bằng: FTC nói rằng “không nơi đàng hoàng nào cấp cho bạn cả một tấm bằng chỉ dựa trên kinh nghiệm của bạn”.

4. Kiểm định. Bên Bán được kiểm định bởi một tổ chức kiểm định do Bên Bán tự chọn, hoặc do Bên Bán tự bịa ra.

Ai quyết định một tổ chức kiểm định có giá trị hay không

FTC cảnh báo rằng các chương trình giả đôi khi “bịa luôn ra một tổ chức kiểm định”. Hãy thử với một huy hiệu kiểm định của Mỹ: tổ chức kiểm định đó phải có trong danh sách các tổ chức được công nhận của Bộ Giáo dục Hoa Kỳ hoặc bảng của CHEA (Hội đồng Kiểm định Giáo dục Đại học Hoa Kỳ), và trường phải có trong DAPIP (cơ sở dữ liệu các trường được kiểm định của Bộ Giáo dục Hoa Kỳ).

5. Xác minh. Bất kỳ ai kiểm tra Bằng đều có thể gọi đến đường dây xác minh riêng của Bên Bán, nơi sẽ xác nhận Bằng một cách nồng nhiệt.

Một cuộc kiểm tra thật đi đến đâu

Kiểm tra thật tìm đến hồ sơ của trường đại học qua các kênh chính thức, như Hedd (dịch vụ xác minh bằng cấp chính thức của Anh) hay National Student Clearinghouse (tổ chức xác minh bằng cấp của Mỹ). Công cụ Kiểm tra bẫy xác minh của chúng tôi cho biết một trang web hay email “xác minh” có thật sự thuộc về trường hay không.

6. Ngày cấp bằng. Bên Mua được chọn bất kỳ năm tốt nghiệp nào, kể cả những năm trước khi Bên Bán ra đời.

Chuyên viên tuyển dụng kiểm tra sẽ thấy gì

Cuộc kiểm tra của nhà tuyển dụng trả về đúng những gì hồ sơ của trường lưu giữ: ngày cấp bằng thật, hoặc không có hồ sơ nào cả. Một năm tự chọn không khớp với điều nào cả. Xem kiểm tra một tấm bằng lùi năm sẽ cho thấy gì.

7. Trách nhiệm. Mọi rủi ro chuyển sang Bên Mua khi thanh toán, và đi theo Bên Mua qua mọi đơn xin việc và tờ khai visa về sau. Trách nhiệm của Bên Bán chỉ giới hạn ở tờ giấy.

8. Ưu đãi tiếp theo. Bên Bán có thể liên hệ lại với Bên Mua để bán bảng điểm, dịch vụ “hợp pháp hóa” và “nâng cấp”, theo đúng các điều khoản trên.

Món hàng bán thêm thật ra là gì

Bảng điểm từ một nơi không có hồ sơ nào phía sau, và một lớp “hợp pháp hóa” không thể biến tờ giấy thành thật. Legalisation Office (văn phòng hợp pháp hóa giấy tờ của Anh) chỉ kiểm tra xem “chữ ký, con dấu hoặc dấu niêm phong có khớp với hồ sơ của chính họ” hay không, chứ không kiểm tra có ai thật sự học để có tấm bằng.

Ký tên: ____________________ (Bên Mua). Bên Bán từ chối ký.

Điều khoản mà quảng cáo nào cũng xóa

Khung văn bằng đại học của Anh nói rằng văn bằng được cấp cho thành tích đạt được “chứ không phải cho số năm học”: cho những gì bạn chứng minh được là mình biết, qua đánh giá.

Vậy nên thời gian có thể thương lượng. Bằng chứng thì không.

Bằng không cần học không tồn tại. Những lối tắt này thì có.

Mỗi lời hứa trong quảng cáo đều có một phiên bản đàng hoàng:

Với “kinh nghiệm sống cũng được tính” và “học xong thật nhanh”, đây là lời đề nghị đối lại, dựa trên hướng dẫn về tín chỉ của QAA (cơ quan đảm bảo chất lượng giáo dục đại học của Anh) và College Board:

Ở các trường đại học Anh, việc này gọi là công nhận kết quả học tập trước đó (recognition of prior learning, RPL): bạn trình bày những gì công việc đã dạy mình trong một hồ sơ năng lực (portfolio) hoặc một bản tường trình, kèm bằng chứng như thư tham chiếu của công ty. Đôi khi có thu phí.

Lần này, hãy đòi chữ ký

Mỗi trường đặt ra quy định riêng, nên hãy hỏi:

“Tôi có [số] năm kinh nghiệm trong lĩnh vực [lĩnh vực]. Chương trình [tên bằng] bán thời gian của Quý trường có công nhận kết quả học tập trước đó không? Phần được công nhận có thể chiếm tối đa bao nhiêu của chương trình, cần những bằng chứng gì, và việc đánh giá có thu phí không?”

Một câu trả lời tốt sẽ nêu rõ quy trình và mức tín chỉ tối đa có thể được công nhận. Câu “cứ nhập học rồi tính” là lý do để hỏi lại.

Hãy đề nghị trả lời bằng văn bản. Một trường đại học thật có thể làm điều đó, và đó chính là chữ ký mà kẻ bán bằng không bao giờ đưa.

Dịch vụ hỗ trợ tuyển sinh của chúng tôi có thể giúp bạn nộp đơn; việc nhận vào học và công nhận tín chỉ luôn do trường quyết định.

Phép thử một phút: nhận ra các điều khoản trong quảng cáo tiếp theo

Hãy giữ danh sách này cho lần tới gặp quảng cáo “bằng cấp tốc online”. Mỗi câu hỏi bắt được một điều khoản trong bản hợp đồng; chỉ cần một câu “có” là đủ để đóng tab.

• Hoàn toàn không có đánh giá nào? Không chỉ là “không thi”: không có gì để ai chấm cả. (Điều 2)
• Giá tiền là cho chính tấm bằng, chứ không phải cho các khóa học hay tín chỉ? (Điều 1)
• Bạn được chọn xếp loại, hoặc năm ghi trên bằng? (Điều 6)
• Trường không có tên trong danh sách chính thức của nước sở tại? DAPIP với Mỹ, hướng dẫn của GOV.UK với Anh, các nước khác trong Hướng dẫn cho người tìm việc. (Điều 4)
• Hứa “qua mọi cuộc xác minh”, hoặc đưa bạn số điện thoại riêng của họ để gọi? (Điều 5)

Hoặc dán bất kỳ lời mời “lấy bằng đại học nhanh online” nào vào máy quét tin nhắn. Nếu nó đi kèm một lời mời làm việc hay một hạn chót, hãy đọc thêm bài Đây có phải lừa đảo?

Lỡ bấm “mua” rồi?

Bạn không phải người đầu tiên, và dừng lại lúc này không tốn thêm gì. Đừng dùng tấm bằng ở bất cứ đâu, và gỡ nó khỏi CV cũng như các hồ sơ trực tuyến.

Nếu nó đã đến tay nhà tuyển dụng hoặc nằm trong tờ khai visa, hãy xin tư vấn độc lập trước: hỏi luật sư, hoặc nếu ở Anh, hỏi Citizens Advice (tổ chức tư vấn cho người dân của Anh). Hướng dẫn cho người tìm việc của chúng tôi có các bước cụ thể.

Lưu lại hóa đơn, tin nhắn và địa chỉ của kẻ bán. Hỏi ngân hàng xem có thể khiếu nại giao dịch hay không.

Sau đó, tố cáo kẻ bán. Ở England, xứ Wales và Bắc Ireland, dùng Report Fraud (xem hướng dẫn của nidirect); ở Scotland, liên hệ Police Scotland (cảnh sát Scotland).

Ở Mỹ, FTC đề nghị bạn báo cáo lừa đảo bằng cấp tại ReportFraud.ftc.gov và với tổng chưởng lý của tiểu bang nơi bạn sống. Ở nơi khác, hãy báo cảnh sát hoặc cơ quan bảo vệ người tiêu dùng.

Nếu kẻ bán quay lại chào bán bảng điểm hay dịch vụ “hợp pháp hóa” với một khoản phí nữa, đó là điều 8 đến đúng hẹn. Đừng trả tiền.

Nguồn

• QAA: The Frameworks for Higher Education Qualifications of UK Degree-Awarding Bodies (PDF): khung văn bằng giáo dục đại học của Anh
• QAA: Making Use of Credit (PDF): kết quả học tập trước đó, chương trình cử nhân rút gọn ở England
• 20 U.S.C. 1003: định nghĩa lò cấp bằng
• Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC): Lừa đảo bằng đại học
• Bộ Giáo dục Hoa Kỳ: Các tổ chức kiểm định cấp trường
• CHEA: Các tổ chức kiểm định được CHEA và USDE công nhận
• Bộ Giáo dục Hoa Kỳ: DAPIP
• GOV.UK: Kiểm tra trường đại học hoặc cao đẳng của bạn có quyền cấp bằng hay không
• Hedd (Higher Education Degree Datacheck)
• National Student Clearinghouse: Xác minh
• College Board: Hiểu chính sách CLEP của các trường
• Fraud Act 2006, Điều 2
• GOV.UK: Immigration Rules, phần Suitability (điều kiện phù hợp): hành vi lừa dối
• Report Fraud: England, xứ Wales và Bắc Ireland
• GOV.UK: Hợp pháp hóa giấy tờ
• GOV.UK: Trở thành người học nghề: chương trình học nghề lấy bằng
• Bộ Giáo dục Hoa Kỳ: Chương trình đánh giá trực tiếp (theo năng lực)
• Citizens Advice
• nidirect: Báo cáo lừa đảo: phạm vi của Report Fraud
• GOV.UK: Báo cáo lừa đảo qua mạng và lừa đảo giả mạo (phishing)
• Police Scotland: Liên hệ
• ReportFraud.ftc.gov

Có thể bạn muốn đọc

• Mọi loại bằng cấp trên một trang, và những loại không có thật

#LòCấpBằng #BằngCấpTốc #BằngKinhNghiệmSống #ĐọcKỹĐiềuKhoản