Trang chủ / Kiến thức / Bán bằng và lừa đảo / Mua tiến sĩ danh dự
Học vị danh dự
Gọi tôi là Tiến sĩ: thứ bạn thật sự nhận khi mua bằng tiến sĩ danh dự
Có thể một email báo rằng bạn đã được chọn để nhận học vị tiến sĩ danh dự, chỉ cần đóng một khoản phí trao tặng nho nhỏ. Cũng có thể bạn chỉ tò mò không biết danh hiệu này có mua được không. Dù thế nào, hãy bắt đầu từ nơi một học vị thật bắt đầu: trong phòng họp của một hội đồng mà người được đề cử không bao giờ được thấy.
Biên bản một cuộc họp bạn sẽ không bao giờ được mời dự
Một học vị tiến sĩ danh dự thật được quyết định từ rất lâu trước khi người được vinh danh nghe được một lời nào.
Biên bản này chỉ để minh họa: hội đồng và cuộc họp đều là hư cấu. Mỗi mục diễn giải lại một quy định đã công bố của trường được ghi tên bên cạnh (xem phần Nguồn), và các phần tiếp theo của bài được đặt tên theo các mục trong biên bản.
Hội đồng xét học vị danh dự: biên bản họp
Chỉ để minh họa, không phải biên bản thật
Vắng mặt: những người được đề cử, vì họ chưa hề được báo. (York)
- Đề cử từ sinh viên, cán bộ, thành viên ban quản trị và cựu sinh viên; không nhận tự đề cử. (Leeds Beckett)
- Lý do đề cử. Thành tựu xuất sắc vượt ra ngoài công việc được trả lương của người được đề cử. (York)
- Khoản tài trợ. Không phải lý do để trao học vị. (Boise State)
- Thẩm tra. Thẩm định kỹ lưỡng, rồi Hội đồng trường (Council) phê duyệt. (York)
- Thư mời do người đứng đầu nhà trường gửi; trường lo chi phí đi lại và ăn ở, lễ phục được đặt sẵn. (Boise State; Bowling Green State)
- Lễ trao tổ chức trực tiếp, không bao giờ trao vắng mặt. (Leeds Beckett)
Các vấn đề khác: không có.
Giờ hãy tìm dòng ghi rằng người được trao phải trả tiền.
Không có dòng nào như vậy. Khoản tiền duy nhất trong biên bản này hoặc chẳng mua được gì (mục 3), hoặc chảy về phía người được trao (mục 5).
Có những trường không bao giờ họp như thế. Văn phòng tin tức của MIT kể về truyền thống không trao học vị danh dự nào, bắt nguồn từ một nhà sáng lập từng chê chúng là một kiểu “bố thí văn chương”.
Vấn đề phát sinh: vậy có mua được tiến sĩ danh dự không?
Từ một trường đại học thật thì không. Phải có người khác đề cử bạn, và quy định của Boise State nói rõ: tiền không đổi được học vị này.
Thứ bạn mua được khi mua bằng tiến sĩ danh dự là chuyện khác: một tờ chứng nhận từ một tổ chức tự gọi sản phẩm của mình là tiến sĩ danh dự.
Điểm bất ngờ: ngay cả học vị thật cũng không phải văn bằng
Một học vị danh dự thật, hay tiến sĩ honoris causa (“vì danh dự”), ghi nhận những gì một người đã cống hiến cho một lĩnh vực hay một cộng đồng. Nó không chứng nhận việc học.
University of Southern Queensland gọi các học vị danh dự của trường là “thuần túy mang tính danh xưng”, “không kèm theo văn bằng học thuật chính thức nào”. Boise State nói học vị tiến sĩ danh dự của trường “không liên quan đến các chương trình đào tạo tiến sĩ” mà trường tổ chức.
Quy định của York nói thêm rằng học vị danh dự không cho người nhận quyền “hành nghề bất kỳ nghề nào”.
Vậy nên toàn bộ giá trị nằm ở chỗ một trường đại học thật chọn bạn và nói rõ lý do, trước công chúng. Tiến sĩ danh dự đem bán là một vinh dự đã bị rút mất phần vinh danh.
Khi bán danh hiệu trở thành tội phạm
Ở England, xứ Wales và Scotland, Điều 214 của Education Reform Act 1988 (Luật Cải cách Giáo dục 1988 của Anh) áp dụng cho những văn bằng mà người ta có lý do chính đáng để tin là do một cơ sở giáo dục của Vương quốc Anh cấp, và được gọi là bằng (degree), hoặc tự nhận là trao danh hiệu cử nhân, thạc sĩ hay tiến sĩ và có thể bị nhầm là bằng thật.
Cấp hoặc quảng cáo một văn bằng như vậy trong hoạt động kinh doanh là phạm tội, trừ khi có một cơ sở được luật trao quyền cấp bằng đứng sau. Luật này nhắm vào người bán, và một văn bằng được giới thiệu là của nước ngoài có thể nằm ngoài phạm vi của nó, nên các bước kiểm tra bên dưới mới quan trọng.
Quy chế: khi nào tiến sĩ danh dự thật được xưng “Tiến sĩ”
Ngay cả tiến sĩ danh dự thật cũng phải theo quy chế, và mỗi trường tự viết quy chế của mình:
- Leeds Beckett University, Anh: được dùng các chữ viết tắt đã duyệt như Hon D Litt, nhưng không được dùng danh xưng Tiến sĩ, trừ khi có một văn bằng khác cho phép.
- University of Southern Queensland, Úc: chỉ được dùng danh xưng “Dr” khi giao dịch với trường hoặc tại các sự kiện của trường, không dùng rộng rãi ngoài xã hội.
Học vị mua về thì chẳng có quy chế nào cả: không có trường đại học nào đứng sau để viết quy chế cho nó.
Quyết nghị: cách ghi một học vị danh dự thật, và điều cần xem khi kiểm tra học vị của người khác. Quy định của Boise State giải thích lý do: vì tiến sĩ danh dự của trường không liên quan đến các chương trình đào tạo tiến sĩ, nó phải “phân biệt được về tên gọi với mọi văn bằng có được nhờ học tập”.
- Ghi rõ là danh dự: Hon, h.c. hoặc honoris causa.
- Đặt trong mục danh hiệu, khen thưởng trên CV, không đặt trong mục học vấn.
- Không bao giờ đem ra dùng khi một công việc hay một giấy phép hành nghề đòi hỏi bằng tiến sĩ.
Đang kiểm tra học vị của người khác? Nhiều trường công bố danh sách người nhận học vị danh dự: chẳng hạn Cambridge liệt kê người được vinh danh theo từng năm. Nếu không thấy tên, hãy hỏi phòng đào tạo hoặc văn phòng quản trị của trường.
Thư đến: giải mã một email rao bán tiến sĩ danh dự
Hãy đặt một lời mời điển hình (do chúng tôi bịa ra để minh họa) cạnh biên bản họp:
“Kính gửi Quý Lãnh đạo xuất sắc, Hội đồng đã đưa Quý vị vào danh sách rút gọn để nhận học vị Tiến sĩ honoris causa. Để xác nhận, vui lòng chuyển khoản phí trao tặng và phí lễ phục trong vòng bảy ngày. Bằng sẽ được gửi bưu điện đến Quý vị sau buổi lễ trực tuyến của chúng tôi.”
Gần như cụm từ nào cũng trái với một mục trong biên bản:
| Email viết | Biên bản ghi |
|---|---|
| “Đã đưa Quý vị vào danh sách rút gọn” | Người được đề cử không được báo (mục Vắng mặt). York và Leeds Beckett giữ kín việc đề cử với chính họ. |
| “Hội đồng” | Hội đồng nào? Hội đồng trường phê duyệt và người đứng đầu nhà trường gửi thư mời (mục 4, 5). |
| “Chuyển khoản phí trao tặng và phí lễ phục” | Tiền không đổi được gì; chi phí đi lại được trả và lễ phục được đặt sẵn cho bạn (mục 3, 5). |
| “Trong vòng bảy ngày” | Hội đồng của Leeds Beckett mỗi năm họp một lần. Thư mời thật cho hạn trả lời, không bao giờ cho hạn trả tiền. |
| “Gửi bưu điện sau buổi lễ trực tuyến” | Được trao tại buổi lễ của chính nhà trường, thường là trực tiếp; Leeds Beckett không bao giờ trao vắng mặt (mục 6). |
| “Tiến sĩ honoris causa” | Chỉ trở thành vinh dự khi do một hội đồng thật trao tặng, theo quy chế nêu trên. |
Kịch bản cần tránh xa: tin báo bạn đã được đề cử hoặc lọt vào danh sách rút gọn, rồi kèm theo một việc bạn phải làm để mọi chuyện tiến triển: trả tiền, đăng ký hoặc gửi giấy tờ.
Hai việc kiểm tra mà biên bản không làm thay bạn được:
- Địa chỉ người gửi có đúng là của nhà trường không? Công cụ Kiểm tra bẫy xác minh cho biết một địa chỉ web hay email có thật sự thuộc về một trường đại học hay không.
- Cơ sở cấp bằng có trong danh sách chính thức của nước sở tại không? Tra GOV.UK với các cơ sở ở Anh, DAPIP (cơ sở dữ liệu các trường được kiểm định của Bộ Giáo dục Hoa Kỳ) với các trường ở Mỹ, hoặc danh sách chính thức của Úc, đều có trong hướng dẫn cho người tìm việc của chúng tôi. Sau đó tra cứu Danh sách cảnh báo của chính phủ.
Máy quét tin nhắn sẽ chỉ ra các câu chữ bán hàng. Nếu lời mời nêu tên một trường đại học có thật, hãy hỏi chính trường đó, bằng thông tin liên hệ lấy từ website của trường:
“Tôi nhận được một email đề nghị trao cho tôi học vị tiến sĩ danh dự của Quý trường, với điều kiện đóng một khoản phí. Quý trường có thể cho tôi biết email này có phải do Quý trường gửi không?”
Đừng gửi bất cứ thứ gì cho bên gửi thư, nhất là giấy tờ tùy thân hay thông tin thẻ.
Đã trả tiền rồi? Hãy giữ lại bằng chứng và hỏi ngân hàng xem có thể khiếu nại giao dịch không. Sau đó, trình báo với Report Fraud ở England, xứ Wales và Bắc Ireland (theo hướng dẫn của nidirect, cổng thông tin của chính quyền Bắc Ireland), với Police Scotland (cảnh sát Scotland) ở Scotland, hoặc với ReportFraud.ftc.gov ở Mỹ.
Nếu bạn đã dùng danh hiệu này, hãy gỡ chữ “TS.” và các chữ viết tắt khỏi CV, trang cá nhân và chữ ký ngay hôm nay. Nếu đã lỡ nói với nhà tuyển dụng hay khách hàng, hãy đọc cái giá có thể phải trả và hướng dẫn cho người tìm việc của chúng tôi.
Việc cần làm: những học vị bạn có thể tự giành lấy
Thường thì điều người ta mong muốn là được ghi nhận vì đã làm việc nghiêm túc. Có những con đường thật để đạt được điều đó, và không con đường nào đi qua kẻ bán bằng.
- Tiến sĩ ứng dụng, chẳng hạn Doctor of Business Administration (DBA, tiến sĩ quản trị kinh doanh) hay Doctor of Education (EdD, tiến sĩ giáo dục). Quality Assurance Agency (QAA, cơ quan đảm bảo chất lượng giáo dục đại học của Anh) cho biết đây thường là “học vị tiến sĩ được những người đi làm ở giữa sự nghiệp lựa chọn”. Chúng không hề nhẹ nhàng hơn: chúng “đặt kiến thức nghề nghiệp tích lũy qua thời gian vào một khung lý thuyết học thuật”, và bạn vẫn được đánh giá qua nghiên cứu, luận án hoặc hồ sơ công trình (portfolio), và thường có cả buổi bảo vệ vấn đáp (viva), nhiều khi vừa học bán thời gian vừa đi làm.
- Tiến sĩ theo công trình đã công bố (PhD by published work), nếu bạn đã có nghiên cứu được công bố. Bạn vẫn phải viết một bản bình luận tổng hợp và bảo vệ nó trong buổi vấn đáp, và một số trường chỉ mở hình thức này cho cựu sinh viên hoặc cán bộ của chính trường, nên hãy kiểm tra điều kiện trước.
Ngoài các trường đại học, hội nghề nghiệp của bạn có thể trao tư cách hội viên cao cấp (fellowship) hoặc danh hiệu hành nghề (chartered) dựa trên kinh nghiệm đã được thẩm định. Chẳng hạn, “lộ trình cá nhân” (individual route) của Engineering Council (Hội đồng Kỹ sư Anh) cho phép bạn chứng minh mình có kiến thức cần thiết mà không cần bằng được kiểm định.
Nếu lời mời là một tấm bằng “PhD”, hãy đọc ai sẽ phát hiện bằng tiến sĩ mua.
Dịch vụ hỗ trợ tuyển sinh của chúng tôi có thể giúp bạn nộp đơn vào một trường đại học được kiểm định; chỉ trường mới có quyền quyết định nhận ai.
Có một việc cần làm mà chỉ bạn làm được. Nếu trường ở Anh, hãy tra trên GOV.UK. Sau đó mở trang chương trình tiến sĩ ứng dụng của trường và tìm ba điều: có cần bằng thạc sĩ không, yêu cầu kinh nghiệm đến mức nào, và có học bán thời gian được không. Khác với hội đồng xét học vị danh dự, đây là một hội đồng mà bạn có thể tự nộp đơn.
Nguồn
- Leeds Beckett University: Hội đồng xét học vị danh dự: đề cử và bảo mật
- Leeds Beckett University: Chính sách đề cử học vị danh dự: họp mỗi năm một lần, không trao vắng mặt, cách dùng danh hiệu
- University of York: Chính sách về học vị danh dự và danh hiệu fellow ngoài học thuật: tiêu chí, bảo mật, thẩm định, phê duyệt
- Boise State University: Học vị tiến sĩ danh dự (Chính sách 4120): không trao vì tiền, danh hiệu phân biệt với văn bằng có được nhờ học tập, thư mời của Hiệu trưởng, có mặt trực tiếp trừ khi ốm nặng
- Bowling Green State University: Học vị danh dự, hướng dẫn chuẩn bị: đi lại, ăn ở và lễ phục
- MIT News: Không trao học vị danh dự là truyền thống của MIT
- University of Southern Queensland: Quy trình về học vị và danh hiệu danh dự: thuần túy danh xưng, cách dùng “Dr”
- University of Cambridge: Những người được vinh danh: kèm danh sách theo từng năm
- QAA: Doctoral Degree Characteristics Statement (đặc điểm của bằng tiến sĩ)
- Education Reform Act 1988, Điều 214: văn bằng không được công nhận
- GOV.UK: Kiểm tra trường đại học hoặc cao đẳng có quyền cấp bằng không
- Bộ Giáo dục Hoa Kỳ: DAPIP
- Report Fraud: England, xứ Wales và Bắc Ireland
- nidirect: Báo cáo lừa đảo: Report Fraud tiếp nhận cả Bắc Ireland
- GOV.UK: Báo cáo lừa đảo và email giả mạo (phishing) trên mạng: Report Fraud; Police Scotland
- Engineering Council: Hỏi đáp về văn bằng học thuật: lộ trình cá nhân
- Police Scotland: Liên hệ
- ReportFraud.ftc.gov
Bạn muốn một tấm bằng có giá trị thật? Dịch vụ hỗ trợ tuyển sinh của chúng tôi giúp người đi làm nộp đơn vào đại học ở Vương quốc Anh, Hoa Kỳ và Úc, và chỉ chọn những trường được công nhận chính thức. Nếu không trường nào trong danh sách đề xuất nhận bạn vào học, chúng tôi hoàn lại toàn bộ phí dịch vụ.