Trang chủ / Kiến thức / Bán bằng và lừa đảo / Kiểm định và tra cứu được?
Chuyện mua bằng
“Được kiểm định” và “tra cứu được”: hai lời hứa kẻ bán bằng dùng để lấy tiền của bạn
Công việc đòi bằng đại học. Một website nói có thể gửi cho bạn một tấm bằng trong vài ngày, “được kiểm định, tra cứu được”. Trước khi bỏ tiền mua bằng được kiểm định chỉ vì hai lời hứa ấy, hãy xem chúng che giấu điều gì, và cách kiểm chứng chúng.
Bạn hỏi hai câu. Đây là câu trả lời.
Hãy hình dung. Một website có huy hiệu, một câu khẩu hiệu bằng tiếng Latin và khung chat trực tuyến.
Bạn gõ hai câu hỏi duy nhất quan trọng: bằng có được kiểm định không, và nhà tuyển dụng có xác minh được không? Câu trả lời đến chỉ sau vài giây, niềm nở và chắc nịch.
Dạ có ạ! Tất cả bằng bên em đều được một hội đồng kiểm định quốc tế hàng đầu kiểm định đầy đủ [A1] và được Bộ Giáo dục Hoa Kỳ phê duyệt [A2].
Bằng nào cũng tra cứu được đầy đủ: nhà tuyển dụng xác minh online hay qua điện thoại đều được [V1].
Hồ sơ gốc được nhập vào cơ sở dữ liệu của trường [V2], bằng được chứng thực và đóng dấu apostille, dùng được trên toàn thế giới [V3].
Hoàn toàn hợp pháp, vì bạn trả tiền cho kinh nghiệm sống của chính mình [A3]. Giao bằng trong vài ngày, hoàn lại toàn bộ tiền nếu có lúc nào xác minh thất bại [V4].
Câu trả lời trên là bịa, nhưng câu chữ nào cũng đúng kiểu thường gặp trong quảng cáo của kẻ bán bằng.
Hãy nhìn các nhãn đánh dấu. Bảy lời hứa, xoay quanh hai chữ, và không lời nào còn đứng vững khi được diễn đạt lại một cách thẳng thắn.
Bạn đã nhận được câu trả lời thật từ một kẻ bán bằng? Hãy dán vào máy quét tin nhắn và xem những câu chữ này sáng lên.
“Được kiểm định”, nói theo ba cách
Các dòng A1 đến A3 hứa rằng tấm bằng “được kiểm định”. Dòng nào nghe cũng rất chính thức, cho đến khi bạn mở trang web chính thức ra xem.
[A1] “Được một hội đồng kiểm định quốc tế kiểm định”
Được ai đó kiểm định, nhưng không phải ai có thẩm quyền. Chiêu kiểm định giả diễn ra đúng như vậy: hội đồng kia có thể có thật, nhưng không cơ quan chính thức nào công nhận nó.
Một tổ chức kiểm định thật thì bản thân nó phải được công nhận. Ở Mỹ, nghĩa là được Bộ Giáo dục, CHEA (Hội đồng Kiểm định Giáo dục Đại học Hoa Kỳ) hoặc cả hai công nhận; DAPIP liệt kê các tổ chức kiểm định được Bộ công nhận và những trường do họ kiểm định.
Ở Anh, điều cần xem là nơi cấp bằng có được trao quyền cấp bằng hay không.
Kiểm tra: tìm đúng tên đầy đủ của trường trong DAPIP, hoặc dùng công cụ kiểm tra bằng cấp Anh của GOV.UK. Đừng bao giờ bắt đầu từ đường dẫn kẻ bán bằng đưa cho bạn. Với chính website của kẻ bán bằng, hãy kiểm tra bằng công cụ X-quang trang web.
[A2] “Được Bộ Giáo dục Hoa Kỳ phê duyệt”
Mượn một cái tên lớn của một cơ quan không kiểm định ai cả. Chính cơ sở dữ liệu của Bộ nói rõ: “The U.S. Department of Education does not accredit educational institutions and/or programs.” (Bộ Giáo dục Hoa Kỳ không kiểm định các cơ sở giáo dục và/hoặc chương trình đào tạo.)
[A3] “Bạn trả tiền cho kinh nghiệm sống của chính mình”
Được đánh giá, không phải được mua. Các trường đại học thật chỉ công nhận kinh nghiệm sau khi đã đánh giá nó, như một phần của tấm bằng mà bạn vẫn phải theo học. Một tấm bằng được cấp chỉ nhờ kinh nghiệm là chiêu chào hàng, không phải cách trường thật làm.
“Tra cứu được”, nói theo bốn cách
Các dòng V1 đến V4 hứa rằng bạn có thể mua bằng đại học có hồ sơ gốc, tra cứu được. Hãy để ý xem ai là người đứng ra xác minh.
[V1] “Tra cứu được đầy đủ, online hay qua điện thoại”
Kẻ bán bằng tự đứng ra bảo chứng cho chính mình. Xác minh thật nghĩa là một người khác, không phải bạn, đi hỏi chính cơ sở đang lưu hồ sơ, trực tiếp hoặc qua một dịch vụ chính thức.
Gọi vào số điện thoại in trên tấm bằng, người nhấc máy vẫn là kẻ bán bằng.
Kiểm tra: nhập địa chỉ “xác minh” vào công cụ Kiểm tra bẫy xác minh để xem nó có thật sự thuộc về trường đại học hay không.
[V2] “Hồ sơ gốc được nhập vào cơ sở dữ liệu của trường”
Một cơ sở dữ liệu do họ làm chủ, hoặc một cơ sở dữ liệu họ không thể chạm tới. Trường đại học thật tạo hồ sơ của bạn dần dần khi bạn nhập học, thi đạt và tốt nghiệp, và không kẻ bán bằng nào thêm được bạn vào đó.
Nếu tấm bằng ghi tên một trường có thật, cuộc kiểm tra sẽ tìm đến trường đó, và trường chưa từng nghe đến tên bạn. Nếu “trường đại học” là của kẻ bán bằng, thì cơ sở dữ liệu cũng của họ nốt.
[V3] “Được chứng thực và đóng dấu apostille, dùng được trên toàn thế giới”
Con dấu xác nhận cho một con dấu. Bản giới thiệu chính thức về Công ước Apostille nói rằng apostille (chứng nhận giấy tờ để dùng ở nước ngoài) chỉ xác nhận chữ ký, tư cách của người ký và con dấu. Nó “không xác thực nội dung” của giấy tờ.
Kiểm tra: bỏ qua con dấu. Nó chỉ xác nhận chữ ký trên tờ giấy là của ai, và một tấm bằng thật cũng có thể được cấp apostille dựa trên chứng thực của công chứng viên hoặc luật sư. Thay vào đó, hãy kiểm tra danh sách đăng ký chính thức và hồ sơ của trường.
[V4] “Hoàn lại toàn bộ tiền nếu xác minh thất bại”
Hoàn tiền cho một lần kiểm tra do chính họ trả lời. Khâu xác minh của họ không bao giờ thất bại, nên khoản hoàn tiền cũng chẳng bao giờ đến hạn.
Cuộc kiểm tra của nhà tuyển dụng không hề có họ tham gia: khi bằng không qua được, kết quả ấy nằm trong một hộp thư hay một bộ hồ sơ visa, kèm tên bạn.
“Hoàn toàn hợp pháp”? Sử dụng nó có thể là phạm tội
Mua tờ giấy có thể chưa phải là tội. Sử dụng nó thì có thể.
- Sử dụng: gian dối khai mình có tấm bằng đó để xin việc là hành vi gian lận ở England, xứ Wales và Bắc Ireland (Fraud Act 2006, Điều 2). Ở tiểu bang Washington, cố ý làm vậy là một tội nhẹ nghiêm trọng, tức gross misdemeanor (RCW 9A.60.070).
- Bán: là hành vi phạm tội ở England, xứ Wales và Scotland nếu “tấm bằng” đó có thể bị lầm là bằng của Anh (Education Reform Act 1988, Điều 214). Ở tiểu bang Washington, đó là trọng tội hạng C.
Các nước khác: Cái giá của bằng giả.
Không thể mua bằng đại học thật. Nhưng kiểm tra một tấm bằng chỉ mất vài phút.
Mọi dòng đều quy về hai câu hỏi: ai kiểm định, và ai xác minh? Phiên bản bỏ túi:
| Kẻ bán bằng nói | Điều duy nhất cần kiểm tra |
|---|---|
| [A1] “Hội đồng kiểm định quốc tế” | Có được một cơ quan chính thức công nhận không? |
| [A2] “Được Bộ Giáo dục phê duyệt” | Trường có trong DAPIP không? |
| [A3] “Trả tiền cho kinh nghiệm sống” | Có được đánh giá, và vẫn còn phải học không? |
| [V1] “Tra cứu được online hay qua điện thoại” | Bạn có tự tìm ra đầu mối liên hệ không? |
| [V2] “Được nhập vào cơ sở dữ liệu” | Cơ sở dữ liệu của ai? |
| [V3] “Có apostille, dùng toàn thế giới” | Bỏ qua con dấu; kiểm tra danh sách đăng ký |
| [V4] “Hoàn lại toàn bộ tiền nếu xác minh thất bại” | Ai là người xác minh? |
Tra cứu ở đâu, theo từng nước:
Mỹ
Trường: DAPIP, hoặc cơ sở dữ liệu của CHEA.
Bằng: National Student Clearinghouse (tổ chức xác minh bằng cấp của Mỹ) hoặc phòng đào tạo (registrar).
Anh
Trường: hướng dẫn của GOV.UK hoặc, ở England, OfS Register (danh sách đăng ký của OfS, cơ quan quản lý giáo dục đại học ở England).
Bằng: Hedd (dịch vụ xác minh bằng cấp chính thức của Anh) hoặc phòng đào tạo.
Úc
Trường: National Register của TEQSA (danh sách đăng ký quốc gia; TEQSA là cơ quan quản lý chất lượng giáo dục đại học của Úc), tra theo đúng tên của cơ sở đào tạo.
Bằng: My eQuals (hệ thống hồ sơ học tập số của các trường Úc) hoặc trường đại học.
New Zealand
Trường: các trường đại học được thành lập theo luật; với các cơ sở khác, xem danh sách điểm cần kiểm tra của NZQA (cơ quan quản lý văn bằng của New Zealand).
Bằng: My eQuals hoặc trường đại học.
Ở bất cứ đâu, hãy thử tra danh sách cảnh báo chính thức: có tên trong danh sách là dấu hiệu đáng ngờ, nhưng không có tên cũng chẳng chứng minh được gì.
Dùng văn bằng nước ngoài ở Anh? UK ENIC (trung tâm quốc gia của Anh về công nhận văn bằng) chỉ so sánh những văn bằng được công nhận chính thức tại nơi cấp.
Không ai bán được cho bạn một tấm bằng tra cứu được. Người xác minh là những người nằm ngoài tầm tay của kẻ bán bằng.
Bốn câu hỏi mà trường thật trả lời bằng những cái tên bạn kiểm tra được
Hãy hỏi bất kỳ trường nào bạn đang cân nhắc:
1. Cơ sở nào cấp bằng cho tôi, và tôi có thể xem quyền cấp bằng hoặc kết quả kiểm định của cơ sở đó trên danh sách đăng ký nào của chính phủ?
2. Nếu trường được kiểm định, cơ quan nào công nhận tổ chức kiểm định của trường?
3. Sau khi tôi tốt nghiệp, nhà tuyển dụng sẽ xác minh bằng của tôi thế nào, và qua dịch vụ nào?
4. Trường có thể đánh giá kinh nghiệm làm việc của tôi để công nhận tín chỉ không, và tôi vẫn cần học bao nhiêu phần của chương trình?
Hãy hình dung hai câu trả lời bịa cho những câu hỏi đó. Kẻ bán bằng:
“Được kiểm định đầy đủ trên toàn cầu! Cam kết xác minh thành công! Mọi kinh nghiệm của bạn đều được tính!”
Một trường đại học:
“Chúng tôi tự cấp bằng: bạn có thể tìm tên đầy đủ của trường trên OfS Register. Nhà tuyển dụng kiểm tra bằng qua Hedd hoặc phòng đào tạo của chúng tôi. Chúng tôi có thể đánh giá kinh nghiệm của bạn so với các học phần năm thứ nhất, và bạn sẽ học phần còn lại.”
Một bên trả lời bằng tính từ, bên kia bằng những cái tên. Hãy tự tra từng cái tên trên các trang ở trên: lò cấp bằng cũng biết bịa ra tên.
Phiên bản trung thực của cả hai lời hứa
- Tín chỉ cho những gì bạn đã biết. Phiên bản thật của dòng A3: trường đại học đánh giá kinh nghiệm của bạn và tính nó vào chương trình học. Ở Mỹ, hãy hỏi bộ phận tuyển sinh về đánh giá kết quả học tập trước đó (PLA, prior learning assessment).
- Học bán thời gian hoặc trực tuyến. Một tấm bằng online được kiểm định đơn giản là bằng thật của một trường có tên trong danh sách đăng ký chính thức của nước sở tại, với lịch học sắp xếp quanh tuần làm việc của bạn.
- Chương trình học nghề lấy bằng (degree apprenticeship). Ở England, đây là một công việc có lương kèm việc học lên đến trình độ cử nhân hoặc thạc sĩ. Kinh nghiệm liên quan có thể giúp rút ngắn chương trình.
Rồi đóng cửa sổ chat lại và mở lại tin tuyển dụng. Nếu tin ghi “hoặc kinh nghiệm tương đương”, tấm bằng chưa bao giờ là con đường duy nhất. Thay vào đó, hãy gửi lời nhắn này:
Tin tuyển dụng của quý công ty yêu cầu bằng đại học hoặc kinh nghiệm tương đương. Những phần nào trong kinh nghiệm của tôi ở lĩnh vực [lĩnh vực] sẽ được tính là tương đương?
Con đường trung thực chậm hơn một bưu kiện gửi qua đường bưu điện. Nhưng đó cũng là phiên bản duy nhất vẫn cho ra câu trả lời “có” khi nhà tuyển dụng hỏi đến.
Đã trả tiền cho kẻ bán bằng? Các bước cần làm sau khi đã mua bằng online áp dụng được cho mọi tấm bằng mua.
Nguồn
- Bộ Giáo dục Hoa Kỳ: DAPIP: Bộ không kiểm định; các tổ chức kiểm định được công nhận và những trường do họ kiểm định
- GOV.UK: Kiểm tra trường đại học hoặc cao đẳng của bạn có quyền cấp bằng hay không
- Office for Students: OfS Register
- TEQSA: Danh sách đăng ký quốc gia các cơ sở giáo dục đại học, theo TEQSA Act 2011, Điều 198
- CHEA: cơ sở dữ liệu và danh mục các tổ chức kiểm định được công nhận
- UK ENIC: Statement of Comparability: văn bằng được công nhận tại chính nước cấp
- NZQA: Chọn cơ sở giáo dục đại học
- Hedd (Higher Education Degree Datacheck): xác minh bằng cấp ở Anh
- National Student Clearinghouse: Xác minh
- My eQuals: nền tảng văn bằng chính thức của các cơ sở đào tạo ở Úc và New Zealand
- HCCH: Giới thiệu Công ước Apostille và GOV.UK: Hợp pháp hóa giấy tờ
- QAA: Tín chỉ là gì? Hướng dẫn dành cho sinh viên: công nhận kết quả học tập trước đó
- GOV.UK: Trở thành người học nghề
- Education Reform Act 1988, Điều 214: bằng không được công nhận (England, xứ Wales và Scotland)
- Fraud Act 2006, Điều 2: gian lận bằng khai báo sai (England, xứ Wales và Bắc Ireland)
- Bộ luật tiểu bang Washington, RCW 9A.60.070: văn bằng học thuật giả
Bạn muốn một tấm bằng có giá trị thật? Dịch vụ hỗ trợ tuyển sinh của chúng tôi giúp người đi làm nộp đơn vào đại học ở Vương quốc Anh, Hoa Kỳ và Úc, và chỉ chọn những trường được công nhận chính thức. Nếu không trường nào trong danh sách đề xuất nhận bạn vào học, chúng tôi hoàn lại toàn bộ phí dịch vụ.