Trang chủ / Kiến thức / Bán bằng và lừa đảo / Bằng mua thực chất là gì
Chuyện mua bằng
Mua bằng đại học, thứ bạn thật sự nhận được: tờ giấy, và không có hồ sơ nào
Trang web hứa tấm bằng sẽ tới tay bạn trong vài ngày và “qua được mọi đợt xác minh”. Một phần trong bạn thấy xiêu lòng. Trước khi bỏ tiền làm bằng đại học online, hãy mở chiếc phong bì ra xem từng món. Xem người kiểm tra thật sự nhìn vào đâu, rồi mang về những dòng ghi trung thực cho CV và lá thư nên gửi đi thay vào đó.
Hình dung chiếc phong bì
Giả sử bạn đã trả tiền. Vài ngày sau, một phong bì bìa cứng được giao tới cửa nhà, mặt trước in dòng “Xin đừng gấp”.
Bên trong, mọi thứ trông đều chuẩn: giấy dày, huy hiệu trường, hai chữ ký và một bìa kẹp mỏng đựng bảng điểm.
Món 1: tấm bằng, có huy hiệu trường và con dấu nổi
Thực chất là: một bản in. Hedd, dịch vụ xác minh bằng cấp chính thức của Anh, nói thẳng điều này trong bộ tài liệu chống gian lận bằng cấp dành cho nhà tuyển dụng (có đường dẫn ngay trên trang chủ của họ): giấy tốt, nhũ kim loại hay hình chìm không còn đáng tin như trước một khi kẻ làm giả cũng có công nghệ y như vậy.
Về mặt pháp luật: biết là giả mà vẫn dùng để nhà tuyển dụng chấp nhận và hành động dựa trên nó, chẳng hạn nhận bạn vào làm, là phạm tội theo Điều 3 của Forgery and Counterfeiting Act 1981 (Luật Giả mạo và Làm giả 1981 của Anh) ở England, xứ Wales và Bắc Ireland. Các đạo luật khác và quy định ở các nước khác: xem Cái giá của bằng giả.
Món 2: bảng điểm, có điểm từng môn và điểm trung bình (GPA)
Thực chất là: danh sách những học phần chưa từng có ai dạy. Bảng điểm chính thức thường do phòng đào tạo của trường, hoặc một dịch vụ bảo mật như National Student Clearinghouse (tổ chức xác minh bằng cấp của Mỹ), gửi thẳng tới bên yêu cầu.
Món 3: một “thư xác minh”, kèm số điện thoại và website dành cho nhà tuyển dụng
Thực chất là: một lá thư tham chiếu do kẻ bán tự viết cho chính mình. Người kiểm tra cẩn thận sẽ bỏ qua những thông tin liên hệ đó và tự tìm trường: trước hết qua danh sách đăng ký chính thức, sau đó mới đến thông tin của phòng đào tạo trên chính website của trường.
Công cụ Kiểm tra bẫy xác minh cho bạn biết một website hay email “xác minh” có thật sự thuộc về trường hay không.
Món 4: giấy chứng nhận kiểm định, viền vàng
Thực chất là: bằng chứng rằng ai đó có một cái máy in. Được công nhận nghĩa là có tên trong một danh sách chính thức, chứ không bao giờ là một tờ giấy do trường phát.
Hãy tự tìm đến chính danh sách ấy. Ở Anh, GOV.UK hướng dẫn cách tra, trong đó có OfS Register (danh sách đăng ký của cơ quan quản lý giáo dục đại học) cho England; ở Mỹ, tra trong DAPIP (cơ sở dữ liệu các trường được kiểm định của Bộ Giáo dục Hoa Kỳ), rồi kiểm tra luôn cả tổ chức kiểm định.
Món 5, nếu kẻ bán gửi kèm: con dấu apostille
Thực chất là: xác nhận một chữ ký, chứ không xác nhận tấm bằng. Theo Công ước Apostille La Hay, apostille (chứng nhận giấy tờ để dùng ở nước ngoài) không bảo đảm cho nội dung ghi trong giấy tờ.
Vì thế, con dấu apostille trên tấm bằng của kẻ bán chẳng cho nhà tuyển dụng biết gì về tấm bằng: người kiểm tra vẫn phải đối chiếu với hồ sơ của trường.
Mua được tờ giấy, không mua được tấm bằng đại học
Ở một trường đại học thật, hồ sơ luôn có trước: bạn nhập học, bạn được đánh giá, kết quả tốt nghiệp được ghi vào hồ sơ, rồi mọi tấm bằng và bảng điểm đều được in ra từ đó. Khi mua bằng cử nhân hay bất kỳ tấm bằng nào, bạn chỉ mua bản in mà không có hồ sơ.
Vậy bằng mua có dùng được không, có phải bằng thật không? Tờ giấy thì đúng là giấy thật. Còn tấm bằng thì không, vì chẳng có trường đại học được công nhận nào có tên bạn trong sổ sách.
Mà người kiểm tra thì đọc sổ sách: Hedd xác nhận nơi học, văn bằng, hạng tốt nghiệp và thời gian học, còn một lượt xác minh qua National Student Clearinghouse thì không hề cần đến bản sao tấm bằng.
Hãy nghĩ đến một mã vận đơn. Bạn có thể in mã vận đơn cho bất kỳ gói hàng nào, và nó trông hoàn hảo. Nhưng hệ thống của hãng vận chuyển chẳng có gói hàng nào cả. Bằng mua chính là một mã vận đơn mà trong hệ thống trống trơn.
Đó là lý do lời hứa tâm đắc nhất của kẻ bán, “qua được mọi đợt xác minh”, không thể nào thành hiện thực. Dù có làm bằng đại học giả khéo đến đâu, tấm bằng ấy cũng chẳng có hồ sơ nào để mà qua.
“Không ai kiểm tra đâu”: canh bạc niêm phong bên trong
Toàn bộ lời hứa của kẻ bán dựa trên một canh bạc: sẽ chẳng bao giờ có ai hỏi tới. Có những nhà tuyển dụng đúng là không bao giờ hỏi. Nhưng bạn không được chọn ai kiểm tra, hay kiểm tra lúc nào. Hãy hình dung những con dấu bưu điện mà một lần kiểm tra có thể mang theo:
- Ngày đầu tiênMột đơn vị thẩm tra hồ sơ
- Năm thứ baMột nhà tuyển dụng mới
- Năm thứ nămMột hiệp hội nghề nghiệp
- Năm thứ támMột bộ hồ sơ visa
Phần lớn bắt đầu bằng một mẫu đơn xin sự đồng ý của bạn, chứ không phải tấm bằng. Ngay cả người kiểm tra có đòi xem bằng thì cũng sẽ đối chiếu nó với hồ sơ. Hedd là một ví dụ: dịch vụ này cần bằng chứng bạn đã đồng ý rồi mới hỏi trường. Trên mẫu đơn đó không có ô nào cho câu “tôi có tờ bằng ngay đây”. Đọc thêm: khi nào nhà tuyển dụng thật sự kiểm tra.
Phong bì thật thì mỏng hơn
| Món trong phong bì của kẻ bán | Bản thật được gửi đến đâu | Người kiểm tra xác nhận bằng cách nào |
|---|---|---|
| Tấm bằng | Gửi cho bạn (bị mất? xin cấp lại) | Từ hồ sơ |
| Bảng điểm | Gửi tới bên yêu cầu | Từ phòng đào tạo hoặc một dịch vụ bảo mật |
| Thư xác minh | Không gửi đi đâu cả | Hedd, Clearinghouse, My eQuals (hệ thống hồ sơ học tập số của các trường Úc và New Zealand) |
| Giấy kiểm định | Không gửi đi đâu cả | OfS Register hoặc DAPIP |
| Apostille | Đi kèm giấy tờ thật của bạn | Sổ đăng ký của cơ quan cấp apostille |
Nhầm địa chỉ rồi: điều bạn nên xin thay vào đó
- Bạn muốn vượt qua dòng “yêu cầu bằng đại học”.
Hãy xin một câu trả lời thẳng thắn xem yêu cầu đó có bắt buộc hay không, bằng lá thư mẫu bên dưới. - Bạn muốn được thăng chức.
Hãy xin công ty hỗ trợ để bạn học bán thời gian. Ở England, chương trình học nghề lấy bằng (degree apprenticeship) là một công việc có lương, vừa làm vừa học ở bậc cử nhân hoặc thạc sĩ. - Bạn muốn những năm kinh nghiệm được tính đến.
Hãy xin được đánh giá kết quả học tập trước đó: ở Anh, qua phòng tuyển sinh của từng trường; ở Mỹ, qua hồ sơ năng lực (portfolio) hoặc thi lấy tín chỉ như CLEP. Mỗi trường tự quyết định điều gì được tính. - Bạn muốn làm một nghề cần giấy phép hành nghề.
Hãy xin thông tin về con đường vào nghề do chính cơ quan quản lý đặt ra, tìm qua Regulated Professions Register (danh sách các nghề được quản lý) của Anh. - Bạn muốn có visa.
Hãy xin hướng dẫn của chính cơ quan di trú trước khi nộp hồ sơ: họ chấp nhận những văn bằng nào, và kiểm tra ra sao. Ở Anh, hãy bắt đầu từ hướng dẫn của GOV.UK cho loại visa của bạn. - Bạn muốn tấm bằng thật lấy ở nước ngoài được công nhận.
Hãy xin Statement of Comparability của UK ENIC (văn bản xác nhận mức tương đương của trung tâm quốc gia về công nhận văn bằng của Anh) nếu ở Anh. Ở nơi khác, hãy hỏi trung tâm ENIC-NARIC của nước nơi bạn muốn tấm bằng được công nhận, nếu nước đó có, hoặc hỏi bộ giáo dục của nước đó.
Hãy viết thế này: ba dòng trung thực cho CV
- Đã học, chưa xong: “BSc [ngành], [trường]: đã hoàn thành năm [thứ nhất và thứ hai], từ [năm bắt đầu] đến [năm kết thúc]”.
Ở Anh, hãy hỏi trường cũ xem số tín chỉ bạn đã tích lũy có đủ để nhận văn bằng khi dừng học giữa chừng (exit award) hay không, chẳng hạn Certificate hoặc Diploma of Higher Education. Nếu có, đó là một văn bằng thật để ghi vào dòng này. - Đang học: “MSc [ngành], [trường]: bán thời gian, đang theo học, dự kiến tốt nghiệp [tháng và năm]”
- Không có bằng: một mục “Phát triển chuyên môn” ghi “[khóa học], [đơn vị cấp chứng chỉ], [năm]”, đặt sau phần kinh nghiệm làm việc mở đầu bằng những kết quả bạn đã đạt được
Nếu chuyên viên tuyển dụng hỏi, hãy trả lời theo cách này:
Kính gửi [tên],
Tôi không có bằng đại học. Tôi đã có [số] năm làm [công việc chính nêu trong tin tuyển dụng], trong đó có [một kết quả đo đếm được]. Nếu bằng đại học là điểm cộng chứ không phải yêu cầu bắt buộc, tôi rất mong có dịp thể hiện năng lực ở buổi phỏng vấn.
[Tên của bạn]
Lỡ trả tiền rồi? Chiếc phong bì vẫn còn một công dụng chính đáng
- Giữ nó lại làm bằng chứng, cùng biên lai và tin nhắn.
- Hỏi ngay ngân hàng hoặc đơn vị phát hành thẻ xem có thể khiếu nại giao dịch hay không.
- Tố cáo nơi bán bằng:
- Anh: Hedd, với trang liên hệ tiếp nhận báo cáo về cơ sở giáo dục giả và gian lận bằng cấp.
- England, xứ Wales và Bắc Ireland: Report Fraud, kênh mà NCSC, Trung tâm An ninh mạng Quốc gia của Anh, chỉ định cho các vụ gian lận ở đó. Scotland: Police Scotland (cảnh sát Scotland).
- Mỹ: FTC (Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ), tại ReportFraud.ftc.gov.
Đã lỡ ghi nó vào CV hay hồ sơ xin việc? Hãy gỡ khỏi mọi CV và hồ sơ ngay bây giờ, và từ nay để tờ giấy nằm yên trong ngăn kéo.
Nếu nó đã giúp bạn có việc làm hay visa, hãy nói chuyện với luật sư về cách khắc phục, trước khi liên hệ với nhà tuyển dụng hay cơ quan cấp visa. Sau đó đọc khai man bằng cấp có thể dẫn đến hậu quả gì và các bước dành cho người tìm việc.
Hãy học thật để có tấm bằng, rồi một ngày chiếc phong bì thật sẽ được giao tới cửa. Có thể nó trông giản dị hơn hàng giả. Không sao cả: sức nặng nằm ở hồ sơ.
Nguồn
- Hedd: những gì dịch vụ này xác minh, bằng chứng đồng ý và bộ tài liệu chống gian lận bằng cấp cho nhà tuyển dụng; trang liên hệ để báo cáo gian lận bằng cấp
- National Student Clearinghouse: Verify Now và Transcript Services (dịch vụ bảng điểm)
- My eQuals: Document Verification (xác minh giấy tờ)
- Forgery and Counterfeiting Act 1981, Điều 3 và Điều 10 (thế nào là gây thiệt hại)
- GOV.UK: Kiểm tra trường đại học của bạn có quyền cấp bằng không và OfS Register
- Bộ Giáo dục Hoa Kỳ: DAPIP
- HCCH: Tóm tắt Công ước Apostille: apostille chứng nhận điều gì, và sổ đăng ký để xác minh một apostille
- GOV.UK: Trở thành người học nghề và College Board: Chính sách CLEP của các trường
- QAA: Khung trình độ và tài liệu Khung trình độ (PDF): văn bằng khi dừng học giữa chừng, CertHE (bậc 4) và DipHE (bậc 5)
- GOV.UK: Visa và nhập cư
- Regulated Professions Register, UK ENIC: Statement of Comparability và mạng lưới ENIC-NARIC
- NCSC: Báo cáo email lừa đảo: Report Fraud cho England, xứ Wales và Bắc Ireland, Police Scotland cho Scotland; Report Fraud; FTC: ReportFraud.ftc.gov
Bạn muốn một tấm bằng có giá trị thật? Dịch vụ hỗ trợ tuyển sinh của chúng tôi giúp người đi làm nộp đơn vào đại học ở Vương quốc Anh, Hoa Kỳ và Úc, và chỉ chọn những trường được công nhận chính thức. Nếu không trường nào trong danh sách đề xuất nhận bạn vào học, chúng tôi hoàn lại toàn bộ phí dịch vụ.