«کاملاً معتبر!» به تأیید چه کسی؟ اعتباربخش‌های جعلیِ پشت دانشگاه‌های آنلاین

جمله‌ای که فاعل ندارد

هر مهر «معتبر» جمله‌ای است که فاعلش جا افتاده. این اعتبار را چه کسی داده است؟ همین یک پاسخ تعیین می‌کند مدرک به حساب می‌آید یا نه: سایت GOV.UK هشدار می‌دهد که اگر مدرکی رسمی نباشد، «ممکن است کارفرمایان یا دانشگاه‌ها آن را نپذیرند».⁠​‌​​​​​‌​‌​‌​‌​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​​‌‌​​‌‌​​​​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​‌‌‌​​​‌​‌‌‌‌​‌‌​‌​​‌​‌‌‌​​‌‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌‌‌‌​‌‌​‌‌‌​​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​‌‌‌​​‌‌​​‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​‌‌‌‌​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​‌‌‌​‌‌​​‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​‌​​​‌‌​‌​​‌​‌‌‌​‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​‌​​​‌‌‌‌‌​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​​​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​‌​​‌‌​​​‌​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​​​​‌‌​‌‌‌​‌‌‌‌‌​​​​‌‌​​​​​​‌‌​​‌​​‌‌​​‌​‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌‌​​‌‌​‌​‌​​‌‌‌​​‌​​‌‌​‌​‌​​‌‌​‌‌‌​​‌‌​​​​⁠

اعتباربخش‌های قلابی درست در همین جای خالی لانه کرده‌اند. نهاد EQAR، یعنی فهرست اروپایی نهادهای تضمین کیفیت، اعتباربخش جعلی را نهادی ساختگی می‌داند که ادعا می‌کند مؤسسه‌های قلابی را ارزیابی می‌کند، «تا به آن‌ها کمک کند مشروع به نظر برسند».⁠​‌​​​​​‌​‌​‌​‌​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​​‌‌​​‌‌​​​​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​‌‌‌​​​‌​‌‌‌‌​‌‌​‌​​‌​‌‌‌​​‌‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌‌‌‌​‌‌​‌‌‌​​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​‌‌‌​​‌‌​​‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​‌‌‌‌​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​‌‌‌​‌‌​​‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​‌​​​‌‌​‌​​‌​‌‌‌​‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​‌​​​‌‌‌‌‌​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​​​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​‌​​‌‌​​​‌​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​​​​‌‌​‌‌‌​‌‌‌‌‌​​​​‌‌​​​​​​‌‌​​‌​​‌‌​​‌​‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌‌​​‌‌​‌​‌​​‌‌‌​​‌​​‌‌​‌​‌​​‌‌​‌‌‌​​‌‌​​​​⁠

مدرک‌فروش، مدرک می‌فروشد. اعتباربخش قلابی، مهری می‌فروشد که مدرک را بی‌خطر جلوه می‌دهد.⁠​‌​​​​​‌​‌​‌​‌​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​​‌‌​​‌‌​​​​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​‌‌‌​​​‌​‌‌‌‌​‌‌​‌​​‌​‌‌‌​​‌‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌‌‌‌​‌‌​‌‌‌​​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​‌‌‌​​‌‌​​‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​‌‌‌‌​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​‌‌‌​‌‌​​‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​‌​​​‌‌​‌​​‌​‌‌‌​‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​‌​​​‌‌‌‌‌​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​​​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​‌​​‌‌​​​‌​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​​​​‌‌​‌‌‌​‌‌‌‌‌​​​​‌‌​​​​​​‌‌​​‌​​‌‌​​‌​‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌‌​​‌‌​‌​‌​​‌‌‌​​‌​​‌‌​‌​‌​​‌‌​‌‌‌​​‌‌​​​​⁠

بن‌بست، دایره یا بادکنک: زنجیرهٔ جعلی چطور پاره می‌شود

هر ادعای اعتباربخشی زنجیره‌ای از ضمانت‌هاست. زنجیره‌های جعلی همان‌طور پاره می‌شوند که یک بزرگ‌ترِ خسته به «به گفتهٔ چه کسی؟» جواب می‌دهد؛ به یکی از این سه شکل.⁠​‌​​​​​‌​‌​‌​‌​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​​‌‌​​‌‌​​​​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​‌‌‌​​​‌​‌‌‌‌​‌‌​‌​​‌​‌‌‌​​‌‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌‌‌‌​‌‌​‌‌‌​​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​‌‌‌​​‌‌​​‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​‌‌‌‌​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​‌‌‌​‌‌​​‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​‌​​​‌‌​‌​​‌​‌‌‌​‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​‌​​​‌‌‌‌‌​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​​​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​‌​​‌‌​​​‌​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​​​​‌‌​‌‌‌​‌‌‌‌‌​​​​‌‌​​​​​​‌‌​​‌​​‌‌​​‌​‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌‌​​‌‌​‌​‌​​‌‌‌​​‌​​‌‌​‌​‌​​‌‌​‌‌‌​​‌‌​​​​⁠

بن‌بست: «به گفتهٔ... همه»

از مؤسسه بپرسید چه کسی به آن اعتباربخشی داده است، و جواب این است:

«ما با افتخار، اعتبار خود را از یکی از شوراهای بین‌المللی پیشرو در آموزش آنلاین گرفته‌ایم.»

نه نامی، نه لینکی: زنجیره همین‌جا تمام می‌شود.

دایره: «به گفتهٔ خودم»

اعتباربخش را شورایی «به رسمیت شناخته» که همین اعتباربخش را عضو خودش معرفی می‌کند. این دو یکدیگر را تأیید می‌کنند؛ هیچ‌کس بیرون از این دایره هیچ‌کدامشان را تأیید نمی‌کند.

بادکنک: «به گفتهٔ مدیر مدرسه»

آخرین چارهٔ بزرگ‌ترها، بزرگ‌ترین نامی است که به چشم می‌آید: «مورد تأیید یونسکو.» «دارای اعتبار از وزارت آموزش آمریکا.» زنجیره تا آنجا بالا می‌رود، اما نخ را که دنبال کنید، می‌بینید به هیچ‌جا بند نیست.

نهاد EQAR یادآوری می‌کند که یونسکو و شورای اروپا «هیچ مؤسسه، برنامه یا دورهٔ آموزش عالی‌ای را به رسمیت نمی‌شناسند و به آن هیچ نوع مشروعیتی نمی‌دهند»، و پایگاه DAPIP می‌گوید: «وزارت آموزش آمریکا به مؤسسه‌ها و/یا برنامه‌های آموزشی اعتباربخشی نمی‌دهد.» توضیح بیشتر را در رمزگشایی از دو کلمهٔ محبوب فروشنده‌ها بخوانید.

بازی «به گفتهٔ چه کسی؟» در پنج دور

حالا از زنجیره‌ای که دانشگاهتان پیش رویتان گذاشته بالا بروید، هر بار با یک سؤال.

1. «ما کاملاً معتبریم.» به گفتهٔ چه کسی؟

   آنچه لازم دارید: نام کامل نهادی که به کل مؤسسه اعتباربخشی داده است. نه مهری که فقط مال یک دوره است، و نه عضویت در یک انجمن.

   بازی تمام است اگر: به‌جای نام، توصیف تحویل بگیرید (بن‌بست). کتباً بپرسید:

   پیش از ثبت‌نام می‌خواهم بدانم: کدام سازمان به کل [نام مؤسسه] اعتباربخشی داده است؟ لطفاً نام کامل آن سازمان را بفرستید، همراه با صفحه‌ای در سایت خود آن سازمان که نام [نام مؤسسه] در آن آمده است. اگر [نام مؤسسه] نام تجاری است، اعتباربخشی به نام کدام شخصیت حقوقی است؟ و مدرک را کدام نهاد اعطا می‌کند؟

   یک مؤسسهٔ واقعی می‌تواند در یک پاسخ جواب همه را بدهد. یک جواب خوب را تصور کنید:

   «ما از سوی [نام اعتباربخش] اعتباربخشی شده‌ایم که [نهاد ملی] آن را به رسمیت می‌شناسد. نام ما در فهرست آن به نشانی [لینک] آمده است. شخصیت حقوقی دارای اعتباربخشی [نام حقوقی] است و مدرکتان را [نام دانشگاه] اعطا می‌کند که در [فهرست رسمی] ثبت شده است.»

2. «اعتباربخش ما به رسمیت شناخته شده است.» به گفتهٔ چه کسی؟

   آنچه لازم دارید: نام اعتباربخش در فهرستی رسمی که خودتان بازش می‌کنید. در آمریکا، هم وزارت آموزش و هم شورای اعتباربخشی آموزش عالی (CHEA) اعتباربخش‌ها را ارزیابی می‌کنند: نام کامل اعتباربخش را در فهرست نهادهای پایگاه دادهٔ DAPIP وزارت آموزش، یا در راهنمای سازمان‌های مورد تأیید CHEA (فایل PDF که هر از گاهی به‌روز می‌شود) جست‌وجو کنید.

   بازی تمام است اگر: نامش در هیچ فهرست رسمی‌ای نباشد. شورای CHEA ادعای به رسمیت شناخته شدن از سوی وزارت آموزش یا CHEA را، «وقتی چنین نیست»، یکی از نشانه‌های اعتباربخش قلابی می‌داند.

3. «و آن‌ها به ما اعتباربخشی داده‌اند.» به گفتهٔ چه کسی؟

   آنچه لازم دارید: نام مؤسسه در فهرست خود اعتباربخش، که از راه همان فهرست رسمی به آن رسیده‌اید. اگر وزارت آموزش آن اعتباربخش را به رسمیت می‌شناسد، نام مؤسسه هم باید در DAPIP باشد.

   بازی تمام است اگر: آنچه در فهرست آمده با نام حقوقی و نشانی اصلی مؤسسه نخواند، یا فقط عضویت در یک انجمن را نشان دهد. نام تجاری ممکن است فرق کند: بپرسید کدام شخصیت حقوقی اعتباربخشی دارد.

4. «مدرکتان را ما اعطا می‌کنیم.» به گفتهٔ چه کسی؟

   بعضی مؤسسه‌های آنلاین برای یک دانشگاه شریک درس می‌دهند، و سایت GOV.UK هشدار می‌دهد: «هر کالجی که دورهٔ دانشگاهی تدریس می‌کند، لزوماً نمی‌تواند مدرک اعطا کند.» نهاد اعطاکنندهٔ مدرک را پیدا کنید و آن را هم از دورهای یک تا سه بگذرانید.

5. «به ما اعتماد کنید، اعتباربخش ماییم.» به گفتهٔ چه کسی؟

   حالا سؤال را رو به خود اعتباربخش بگیرید. نامش را خودتان تایپ کنید و هر کدام از این موارد را که صدق می‌کند تیک بزنید:

   • اعتباربخشی را در قالب «بسته» یا با فهرست قیمت می‌فروشد.
   • وعده می‌دهد ظرف چند روز یا چند هفته به مؤسسه اعتباربخشی بدهد.
   • ارزیابی‌اش فقط روی کاغذ است، بدون بازدید حضوری یا هیئت ارزیابی.
   • اعتباربخشی «دائمی» پیشنهاد می‌دهد که دیگر هیچ‌وقت بازبینی نمی‌شود.
   • معیارهایی را که مؤسسه‌ها را با آن‌ها می‌سنجد، پیدا نمی‌کنید.
   • دو مؤسسه از فهرست مؤسسه‌هایی که به آن‌ها اعتباربخشی داده، در سایت خودشان هیچ اسمی از آن نمی‌برند.
   • ادعا می‌کند به رسمیت شناخته شده، اما در فهرست‌های وزارت آموزش، CHEA یا EQAR چنین چیزی دیده نمی‌شود.
   • نامش فقط یکی دو کلمه با نام یک اعتباربخش شناخته‌شده فرق دارد.

   این موارد، نشانه‌هایی را که CHEA و EQAR برای شناختن مؤسسه‌های قلابی برشمرده‌اند به آزمون تبدیل می‌کنند. قاعدهٔ خود CHEA این است: اگر پاسخ بسیاری از سؤال‌هایش «بله» باشد، ممکن است با یک مؤسسهٔ قلابی سروکار داشته باشید.

حالا نتیجه‌تان را بخوانید:

یک یادآوری منصفانه هم از EQAR: بعضی مؤسسه‌های مشروع هنوز در مسیر گرفتن اعتباربخشی‌اند. مؤسسهٔ بدون اعتباربخشی همیشه جعلی نیست، اما پیش از پرداخت، خطرش را بسنجید.

زنجیره باید کجا تمام شود، کشور به کشور

به رسمیت شناختن، کاری ملی است: کشور خود مؤسسه تصمیم می‌گیرد اعتباربخشی‌اش به حساب می‌آید یا نه. شبکه‌های ENIC-NARIC فهرست رسمی همان کشور را سرراست‌ترین راه بررسی می‌دانند، پس دور دوم باید به یکی از این‌ها ختم شود.

• آمریکا: پایگاه DAPIP فقط مؤسسه‌های آمریکایی را پوشش می‌دهد. برای مؤسسه‌ای در خارج از آمریکا، فهرست کشور خودش را هم بررسی کنید.
• بریتانیا: زنجیره از روی اعتباربخش می‌پرد. معیار سایت GOV.UK این است که نهاد اعطاکننده اختیار اعطای مدرک داشته باشد، یا مدرک در فهرست مدرک‌های به رسمیت شناخته‌شدهٔ آن باشد.
• اروپا: ثبت در EQAR داوطلبانه است، پس نبودن نام یک نهاد چیزی را ثابت نمی‌کند؛ اما ادعای دروغِ ثبت بودن، نشانهٔ هشدار است.
• استرالیا: طبق مادهٔ ۱۱۱ قانون TEQSA، «نهاد تحت نظارت» اگر وانمود کند دوره‌ای اعتباربخشی دارد و این ادعا نادرست باشد، مرتکب جرم شده است.

بررسی چهار دور در فهرست‌های رسمی شما را قدم به قدم در هر جست‌وجو همراهی می‌کند.

اعتبار دانشگاه آنلاین جور دیگری سنجیده می‌شود؟

نه، و این خبر خوبی است. اعتباربخشی دانشگاه آنلاین درست مثل دانشگاه حضوری است: اعتباربخش‌های شناخته‌شده مؤسسه‌های آنلاین را هم ارزیابی می‌کنند، و نام همین اعتباربخش‌ها در همان فهرست‌های رسمی آمده است.

آنچه آنلاین بودن تغییر می‌دهد، چیزی است که می‌توانید ببینید. پردیس دانشگاه استادانش را نشانتان می‌دهد؛ از وب‌سایت باید پرسید. سه بررسی، برگرفته از نشانه‌هایی که EQAR و CHEA برای مؤسسهٔ مدرک‌فروش برشمرده‌اند:

• استادان با نام و نشان. سایت فهرست کادر آموزشی و مدرک‌هایشان را آورده است.
• درس خواندن واقعی. باید در کلاس حاضر شوید، آنلاین یا حضوری، و کارهایی تحویل بدهید که کسی تصحیحشان می‌کند.
• ویترین ساده. در صفحهٔ اصلی خبری از نمونهٔ دانشنامه یا لوگوی کارت‌های بانکی نیست، و نشانی‌اش چیزی بیش از یک صندوق پستی است.

اگر قرار نیست کسی به شما درس بدهد یا کارتان را تصحیح کند، همان‌جا دست نگه دارید.

اگر زنجیره پاره شد

• پول ندهید، یا پرداخت را متوقف کنید. اول از مهرها و ادعاها تصویر صفحه (اسکرین‌شات) بگیرید.
• دو بررسی سریع انجام دهید: نشانی سایت مؤسسه را با رادیوگرافی وب‌سایت بسنجید و نامش را در فهرست‌های هشدار رسمی جست‌وجو کنید.
• پول را پرداخت کرده‌اید؟ گام‌های بعدی اینجاست.
• زنجیرهٔ تازه‌ای شروع کنید. در نقشهٔ دانشگاه‌های ما فقط دانشگاه‌هایی را نشان دهید که آنلاین درس می‌دهند، یکی را انتخاب کنید و از آن بپرسید: «به گفتهٔ چه کسی؟»

منابع

• نهاد EQAR: اعتباربخش‌های قلابی و مؤسسه‌های مدرک‌فروش: تعریف و نشانه‌های اعتباربخش‌های قلابی و مدرک‌فروش‌ها، یونسکو و شورای اروپا، مؤسسه‌هایی که هنوز ارزیابی نشده‌اند، دامنهٔ فهرست EQAR
• شورای CHEA: پرسش‌های مهم دربارهٔ «مدرک‌فروش‌ها» و «اعتباربخش‌های قلابی»: نشانه‌های مؤسسهٔ قلابی، و ارزیابی برای به رسمیت شناخته شدن از سوی وزارت آموزش یا CHEA
• شورای CHEA: راهنمای سازمان‌های مورد تأیید CHEA (PDF): اعتباربخش‌هایی که CHEA به رسمیت می‌شناسد؛ هر از گاهی به‌روز می‌شود
• وزارت آموزش آمریکا: DAPIP: نهادهای اعتباربخش به رسمیت شناخته‌شده، مؤسسه‌های دارای اعتباربخشی، نقش وزارت آموزش، مؤسسه‌های خارج از آمریکا
• شبکه‌های ENIC-NARIC: مؤسسه‌های آموزش عالی به رسمیت شناخته‌شده: بررسی مؤسسه در فهرست رسمی کشور خودش
• سایت GOV.UK: بررسی کنید دانشگاه یا کالج شما اختیار اعطای مدرک دارد یا نه
• نهاد TEQSA: فهرست ملی مؤسسه‌های آموزش عالی: مؤسسه‌های ثبت‌شده در استرالیا
• قانون نهاد تضمین کیفیت و استانداردهای آموزش عالی ۲۰۱۱ (Tertiary Education Quality and Standards Agency Act 2011): مادهٔ ۱۱۱، ادعای نادرستِ اعتباربخشی یک دوره؛ مادهٔ ۱۹۸، فهرست ملی
• مرکز CICIC: تضمین کیفیت در آموزش پس از متوسطه: اختیار استان‌ها و قلمروهای کانادا برای اعطای مدرک

این‌ها را هم بخوانید

• «معتبر» و «قابل استعلام»: دو کلمه‌ای که مدرک‌فروش‌ها با آن پولتان را می‌گیرند

#اعتباربخش_جعلی #مدرک_آنلاین #اعتباربخشی #مدرک_فروشی