คนที่คุณเดตด้วยบอกว่าเรียนจบมหาวิทยาลัย คุณเช็กได้ไหม?

เสียงเล็ก ๆ ระหว่างทางกลับบ้าน

เรื่องนี้โผล่ขึ้นมาในวงสนทนาแบบเบา ๆ ช่วงไหนสักช่วงระหว่างอาหารเรียกน้ำย่อยกับตอนเรียกเช็กบิล ทั้งเรื่องเพื่อนร่วมห้องในหอพักมหาวิทยาลัย และปริญญาโทที่เขาเกือบเรียนไม่จบ คุณหัวเราะได้ถูกจังหวะ

แล้วระหว่างทางกลับบ้าน ก็มีเสียงเล็ก ๆ ในใจถามขึ้นมาว่า เขาเรียนจบมหาวิทยาลัยจริงไหม?⁠​‌​​​​​‌​‌​‌​‌​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌‌​‌​​​‌‌​‌​​​​‌‌‌‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​‌‌‌​​​‌​‌‌‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​‌​​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​‌​‌‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​​‌‌​‌‌​‌‌‌‌​‌‌​‌‌​‌​‌‌​​‌​‌​‌‌​‌‌‌‌​‌‌​‌‌‌​​‌‌​​‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​‌‌‌​‌‌​​‌​‌​‌‌​‌‌‌​​‌‌‌​‌​​​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​‌​​​‌‌​‌‌‌‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​‌​‌​‌‌​‌‌‌​​‌‌​‌​​‌​‌‌‌​‌‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌‌​​‌‌​‌‌​‌​​‌​‌‌‌​‌​​​‌‌‌‌​​‌​‌‌‌‌‌​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​​​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​‌​​‌‌​​​‌​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​​​​‌‌​‌‌‌​‌‌‌‌‌​​​​‌‌​​‌‌​‌‌​​‌‌​​‌‌​​​‌​​‌‌​​​​‌​​‌‌​​​‌​‌‌​​‌‌​​‌‌​​​‌​​​‌‌​​​‌​​‌‌​‌‌‌​​‌‌​‌​​⁠

การอยากรู้เป็นเรื่องปกติ และไม่ได้เป็นคำถามเฉพาะเรื่องการเดตเท่านั้น เสียงเดียวกันนี้ดังขึ้นได้เมื่อคำแนะนำของคนรู้จักใหม่เริ่มมีผลกับการตัดสินใจของคุณ หรือเมื่อคนที่อาจมาเป็นหุ้นส่วนธุรกิจนำเสนองานโดยชูปริญญาวิศวกรรมเป็นจุดขาย

คำตอบสั้น ๆ: จะเช็กว่าเรียนจบจริงไหมได้หรือเปล่า?

ข้อมูลนักศึกษาที่มหาวิทยาลัยเก็บไว้เป็นข้อมูลส่วนบุคคล และมหาวิทยาลัยก็ปกป้องข้อมูลนี้ นี่คือเหตุผลที่ Hedd ช่องทางทางการของสหราชอาณาจักร ขอหลักฐานความยินยอมจากผู้สำเร็จการศึกษา เพราะระบบนี้สร้างขึ้นมาสำหรับนายจ้าง ไม่ใช่สำหรับคนทั่วไปที่อยากรู้

ถ้าพยายามตรวจสอบว่าเขาจบปริญญาจริงโดยไม่ผ่านตัวเขา อย่างน้อยในสหราชอาณาจักร สิ่งที่ได้มากที่สุดก็เป็นแค่ข้อมูลกระท่อนกระแท่น

สหรัฐอเมริกาเป็นข้อยกเว้น เพราะ FERPA กฎหมายระดับรัฐบาลกลางว่าด้วยความเป็นส่วนตัวของนักศึกษา อนุญาตให้วิทยาลัยกำหนดให้ปริญญาเป็น “directory information” (ข้อมูลทำเนียบที่เปิดเผยได้) วิทยาลัยที่ประกาศเรื่องนี้ไว้อย่างเปิดเผยแล้วอาจยืนยันปริญญาให้ใครก็ได้ เว้นแต่ผู้สำเร็จการศึกษาจะขอไม่ให้เปิดเผย และถ้าเขาเลือกเช่นนั้น ก็เป็นการตัดสินใจของเขาที่ควรเคารพ

สำหรับกรณีอื่นทั้งหมด ลองนึกภาพประตูสามบาน แต่ละบานมีป้ายติดไว้

ประตูบานที่ 1 ป้ายเขียนว่า “เปิด”: สิ่งที่เขาเลือกเปิดเผย

หลังประตูบานนี้คือสิ่งที่คนเผยแพร่เอง หรือยินยอมให้เผยแพร่ การอ่านเป็นเรื่องปกติ แต่การรวบรวมแฟ้มประวัติของใครสักคนเป็นอีกเรื่องหนึ่ง

โปรไฟล์ของเขาเองหรือประวัติโดยย่อบนเว็บไซต์บริษัทเป็นคำกล่าวอ้างของเขา ไม่ใช่หลักฐาน แต่ก็ควรตรงกับสิ่งที่เขาเล่าให้คุณฟัง นอกเหนือจากนั้น การตรวจสอบต่อไปนี้ไม่ต้องขออนุญาตใคร:

มหาวิทยาลัยที่มีอยู่จริงไม่ได้พิสูจน์อะไรเกี่ยวกับตัวเขา แต่ถ้าเป็นโรงงานผลิตปริญญา (สถาบันที่ขายปริญญาโดยแทบไม่ต้องเรียน) เรื่องก็จบตรงนั้น และใบอนุญาตประกอบวิชาชีพบอกอะไรได้มากกว่าปริญญา

ประตูบานที่ 2 ป้ายเขียนว่า “เคาะ”: กุญแจอยู่ที่เขา

นอกจากข้อยกเว้นของสหรัฐฯ ข้างต้น คำตอบที่เชื่อถือได้ต้องผ่านตัวผู้สำเร็จการศึกษาเอง เพราะข้อมูลนั้นเป็นเรื่องของเขา เขาจึงเป็นคนตัดสินว่าใครจะได้ดู

• สหราชอาณาจักร Hedd บริการยืนยันวุฒิทางการ มีไว้สำหรับองค์กร เช่น นายจ้าง โดยต้องได้รับความยินยอมจากผู้สำเร็จการศึกษา สำหรับคุณ หลักฐานควรมาจากมหาวิทยาลัย ไม่ใช่จากตัวเขา เช่น ลิงก์ใบรับรองดิจิทัลที่ผ่านการยืนยัน หากมหาวิทยาลัยของเขาออกให้ (บางแห่งใช้ Gradintel) หรือหนังสือยืนยันเป็นลายลักษณ์อักษร หากมหาวิทยาลัยมีบริการนี้
• สหรัฐอเมริกา National Student Clearinghouse ให้บริการองค์กร เช่น นายจ้าง แต่ไม่ให้บริการสื่อมวลชนหรือนักสืบเอกชน ผู้สำเร็จการศึกษาจึงขอให้ส่งทรานสคริปต์ (ใบแสดงผลการเรียน) ฉบับทางการถึงคุณแทนได้ ผ่านบริการอย่าง Parchment
• ออสเตรเลียและนิวซีแลนด์ ผู้สำเร็จการศึกษาแบ่งปันเอกสารการศึกษาทางการผ่าน My eQuals

ประตูบานที่ 3 ป้ายเขียนว่า “ส่วนตัว”: ปิดไว้อย่างนั้น

• แอบอ้างเป็นตัวเขาหรือเป็นนายจ้างของเขาเพื่อขอข้อมูล ในสหราชอาณาจักร การทำเช่นนี้อาจเป็นความผิดทางอาญา ตามมาตรา 170 ของ Data Protection Act 2018 (กฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลของสหราชอาณาจักร) การได้ข้อมูลส่วนบุคคลมาโดยรู้อยู่แล้ว หรือโดยไม่ใส่ใจว่าจะผิดหรือไม่ โดยที่องค์กรผู้รับผิดชอบข้อมูลนั้นไม่ได้ยินยอม ถือเป็นความผิด
• เชื่อลิงก์ “ยืนยันวุฒิ” ที่เขาส่งมาให้ คณะกรรมาธิการการค้าแห่งสหพันธรัฐสหรัฐฯ (FTC) เตือนว่าโรงงานผลิตปริญญาบางแห่งเปิด “บริการยืนยันวุฒิ” ของตัวเอง ให้หามหาวิทยาลัยด้วยตัวเอง หรือทดสอบลิงก์ด้วยเครื่องมือเช็กกับดักยืนยันวุฒิ
• เว็บค้นหาประวัติบุคคลที่สัญญาว่าหาประวัติการศึกษาของใครก็ได้ Clearinghouse ไม่ให้บริการนักสืบเอกชน และ Hedd ต้องมีความยินยอม ข้อมูลที่เว็บเหล่านี้ขายจึงไม่น่าจะมาจากทั้งสองแหล่ง ส่วนใหญ่เป็นเศษเสี้ยวของข้อมูลสาธารณะ และบางครั้งก็เป็นข้อมูลของคนอื่นที่ชื่อเหมือนกัน

เคาะอย่างไร: คำพูดสำหรับคนที่เดตด้วย คนรู้จัก หรือหุ้นส่วน

ก่อนเคาะ ถามตัวเองสามข้อสั้น ๆ:

• คำตอบจะเปลี่ยนการตัดสินใจที่คุณกำลังจะทำไหม?
• คุณสบายใจไหมที่จะบอกเขาว่าคุณตรวจสอบ?
• คุณยื่นหลักฐานของตัวเองให้ดูก่อนได้ไหม? วิธีนี้เปลี่ยนการทดสอบให้เป็นสิ่งที่ทำไปด้วยกัน

ถ้าตอบว่าใช่ทั้งสามข้อ คุณก็พร้อมแล้ว การถามเรื่องวุฒิการศึกษากับเขาตรง ๆ เป็นวิธีที่ให้เกียรติกัน และมักเร็วที่สุดด้วย เริ่มจากการเคาะครั้งแรก บทสนทนาส่วนใหญ่จบลงตรงนั้น เคาะอีกครั้งก็ต่อเมื่อเรื่องนั้นสำคัญจริง ๆ และบอกเหตุผลด้วย

ในการเดต การตรวจสอบที่แท้จริงคือเวลา เรื่องที่เขาเล่ายังเหมือนเดิมไหมเมื่อผ่านไปหลายสัปดาห์ และเข้ากันได้กับเพื่อน ๆ ของเขาที่คุณได้พบหรือเปล่า?⁠​‌​​​​​‌​‌​‌​‌​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌‌​‌​​​‌‌​‌​​​​‌‌‌‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​‌‌‌​​​‌​‌‌‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​‌​​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​‌​‌‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​​‌‌​‌‌​‌‌‌‌​‌‌​‌‌​‌​‌‌​​‌​‌​‌‌​‌‌‌‌​‌‌​‌‌‌​​‌‌​​‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​‌‌‌​‌‌​​‌​‌​‌‌​‌‌‌​​‌‌‌​‌​​​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​‌​​​‌‌​‌‌‌‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​‌​‌​‌‌​‌‌‌​​‌‌​‌​​‌​‌‌‌​‌‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌‌​​‌‌​‌‌​‌​​‌​‌‌‌​‌​​​‌‌‌‌​​‌​‌‌‌‌‌​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​​​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​‌​​‌‌​​​‌​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​​​​‌‌​‌‌‌​‌‌‌‌‌​​​​‌‌​​‌‌​‌‌​​‌‌​​‌‌​​​‌​​‌‌​​​​‌​​‌‌​​​‌​‌‌​​‌‌​​‌‌​​​‌​​​‌‌​​​‌​​‌‌​‌‌‌​​‌‌​‌​​⁠

อ่านคำตอบของเขา

การปฏิเสธไม่ให้ตรวจสอบไม่ได้พิสูจน์ว่าเขาโกหก ถ้าเขายื่นใบปริญญามาให้ บทความวิธีตรวจว่าปริญญาเป็นของจริงหรือไม่จะพาคุณไปต่อจากตรงนั้น

ยังไม่เคยเจอตัวจริง แต่เริ่มพูดเรื่องเงิน? หยุดตรงนี้

ถ้าคุณยังไม่เคยพบกันต่อหน้า แล้วมีเรื่องเงินเข้ามาเกี่ยวข้อง ปริญญาก็ไม่ใช่ประเด็นอีกต่อไป ปริญญาหรูหราอาจเป็นส่วนหนึ่งของชุดปลอมตัวที่มิจฉาชีพสวมใส่

แคมเปญ Stop! Think Fraud ของรัฐบาลสหราชอาณาจักรแนะนำว่า อย่าส่งเงินให้คนที่คุณยังไม่เคยพบตัวจริงเด็ดขาด รวมถึงบัตรกำนัลและคริปโตด้วย แคมเปญนี้ยังเตือนถึงคนที่ถามเรื่องของคุณมากแต่เล่าเรื่องตัวเองน้อย และแนะนำให้นำรูปโปรไฟล์ของเขาไปค้นหาย้อนกลับด้วยภาพ (reverse image search)

FTC เสริมว่ามิจฉาชีพที่หลอกให้รักมักหาข้ออ้างไม่ยอมนัดเจอ และอาจอ้างว่าทำงานอยู่ที่ไกล ๆ เช่น บนแท่นขุดเจาะน้ำมัน ถ้าข้อความไหนดูไม่ชอบมาพากล อ่านใช่มิจฉาชีพไหม? ก่อนตอบกลับ

ระหว่างทางกลับบ้านอีกครั้ง

แล้วเสียงเล็ก ๆ นั้นล่ะ? ประตูบานที่ 1 บอกคุณได้ภายในคืนนี้ว่าสถาบันที่เขาเอ่ยชื่อมีอยู่จริงหรือไม่ ประตูบานที่ 2 อยู่ห่างไปแค่คำถามตรงไปตรงมาหนึ่งข้อ ส่วนประตูบานที่ 3 ก็ปิดไว้อย่างนั้น และคุณไม่จำเป็นต้องใช้มัน

และถ้าคำตอบคือ “เรียนไม่จบ” คุณก็ได้รู้แล้วว่าเขากล้าบอกความจริงแม้ในเรื่องที่น่าอึดอัด ซึ่งสำคัญกว่าเกรดใด ๆ

แหล่งอ้างอิง

• ICO (หน่วยงานกำกับดูแลข้อมูลของสหราชอาณาจักร): ข้อมูลส่วนบุคคลคืออะไร
• British Library: EThOS: วิทยานิพนธ์ปริญญาเอกของสหราชอาณาจักร
• NMC: ค้นหาในทะเบียน
• HCPC: ตรวจสอบทะเบียน
• SRA: ทะเบียนทนายความ (Solicitors Register)
• GOV.UK: ตรวจสอบว่ามหาวิทยาลัยหรือวิทยาลัยมีอำนาจมอบปริญญาหรือไม่
• กระทรวงศึกษาธิการสหรัฐฯ: DAPIP: สถาบันในสหรัฐฯ ที่ได้รับการรับรองมาตรฐาน
• Ahpra: ทะเบียนผู้ประกอบวิชาชีพ
• กระทรวงศึกษาธิการสหรัฐฯ: ระเบียบ FERPA: ข้อมูลทำเนียบ (directory information) การแจ้งให้ทราบ และการขอไม่ให้เปิดเผย (34 CFR 99.3 และ 99.37)
• Hedd: การตรวจสอบปริญญาในสหราชอาณาจักรสำหรับองค์กร โดยต้องมีหลักฐานความยินยอม และระบบค้นหาสถาบัน
• National Student Clearinghouse: Verify Now: ผู้ใช้ที่ได้รับอนุญาต และทรานสคริปต์
• My eQuals
• Parchment และ Gradintel: เอกสารการศึกษาดิจิทัลและวุฒิที่ผ่านการยืนยัน ซึ่งผู้สำเร็จการศึกษาแบ่งปันเอง
• Data Protection Act 2018 มาตรา 170: การได้มาซึ่งข้อมูลส่วนบุคคลโดยมิชอบด้วยกฎหมาย
• FTC: Avoid Fake-Degree Burns by Researching Academic Credentials: “บริการยืนยันวุฒิ” ที่โรงงานผลิตปริญญาเปิดเอง
• Stop! Think Fraud (รัฐบาลสหราชอาณาจักร): ป้องกันตัวเองจากมิจฉาชีพหลอกให้รัก
• FTC: สิ่งที่ควรรู้เกี่ยวกับการหลอกให้รัก

บทความที่น่าอ่านต่อ

• ใช่มิจฉาชีพไหม? วางข้อความแล้วดูสัญญาณอันตรายในไม่กี่วินาที

#เช็กวุฒิ #เดตอย่างปลอดภัย #ตรวจสอบก่อนเชื่อ #ความเป็นส่วนตัว #ถามตรงๆ