خانه / دانستنیها / مدرکفروشی و کلاهبرداری / معتبر و قابل استعلام؟
خرید مدرک
«معتبر» و «قابل استعلام»: دو کلمهای که مدرکفروشها با آن پولتان را میگیرند
شغلی که میخواهید مدرک دانشگاهی لازم دارد. وبسایتی میگوید ظرف چند روز یکی برایتان میفرستد، «معتبر» و «قابل استعلام». پیش از خرید مدرک معتبر به پشتوانهٔ همین دو کلمه، ببینید پشتشان چه پنهان است و چطور میشود محکشان زد.
دو سؤال پرسیدید. این هم جوابش.
تصورش کنید: وبسایتی با نشان رسمی، شعاری به زبان لاتین و پنجرهٔ گفتوگوی آنلاین.
تنها دو سؤالی را که اهمیت دارد تایپ میکنید: این مدرک اعتباربخشی دارد؟ کارفرما میتواند استعلامش کند؟ جواب در چند ثانیه میرسد، گرم و قاطع.
بله! همهٔ مدرکهای ما از سوی یک شورای بینالمللی پیشرو در اعتباربخشی کاملاً معتبر شناخته شدهاند [A1] و وزارت آموزش آمریکا هم آنها را تأیید کرده است [A2].
همهٔ مدرکها کاملاً قابل استعلاماند: کارفرمایان میتوانند آنلاین یا تلفنی آنها را تأیید کنند [V1].
سوابقتان در پایگاه دادهٔ دانشگاه ثبت میشود [V2] و دانشنامهتان با تصدیق و آپوستیل به دستتان میرسد تا در همهٔ دنیا قابل استفاده باشد [V3].
کاملاً قانونی است، چون پولِ تجربهٔ زندگیتان را میدهید [A3]. تحویل ظرف چند روز، با بازگشت کامل پول اگر استعلام روزی ناموفق باشد [V4].
این جواب ساختگی است، اما تکتک عبارتهایش در آگهیهای فروشندگان مدرک رایج است.
به برچسبها نگاه کنید. هفت ادعا، دو کلمه، و هیچکدام وقتی ساده و بیپرده گفته شود سر پا نمیماند.
جواب واقعیای از فروشندهای گرفتهاید؟ آن را در اسکنر آگهی و پیام بچسبانید و ببینید همین عبارتها چطور یکییکی برجسته میشوند.
«معتبر»، به سه شکل
سطرهای A1 تا A3 وعده میدهند که مدرک «معتبر» است. هرکدام رسمی به نظر میرسد، تا وقتی که سایت رسمی را باز کنید.
[A1] «معتبر از سوی شورای بینالمللی اعتباربخشی»
اعتباربخشی از سوی کسی، اما نه کسی که حرفش اعتبار داشته باشد. اعتباربخشی جعلی همینطور کار میکند: آن شورا شاید واقعاً وجود داشته باشد، اما هیچ مرجع رسمیای آن را به رسمیت نمیشناسد.
اعتباربخش واقعی خودش هم به رسمیت شناخته شده است. در آمریکا یعنی وزارت آموزش، شورای اعتباربخشی آموزش عالی (CHEA) یا هر دو آن را به رسمیت شناختهاند؛ و پایگاه DAPIP فهرست اعتباربخشهایی را که وزارت آموزش به رسمیت میشناسد، همراه با مؤسسههایشان، منتشر میکند.
در بریتانیا، محک این است که نهاد اعطاکنندهٔ مدرک، اختیار قانونی اعطای مدرک را دارد یا نه.
محکش بزنید: نام دقیق مؤسسه را در DAPIP جستوجو کنید، یا برای مدرک بریتانیایی از صفحهٔ بررسی سایت GOV.UK استفاده کنید. هرگز از لینکی که فروشنده به شما میدهد شروع نکنید. برای بررسی سایت خود فروشنده، آن را در رادیوگرافی وبسایت بگذارید.
[A2] «مورد تأیید وزارت آموزش آمریکا»
نامی بزرگ، قرضگرفته از نهادی که به هیچکس اعتباربخشی نمیدهد. پایگاه دادهٔ خود این وزارتخانه هم صریحاً همین را میگوید: "The U.S. Department of Education does not accredit educational institutions and/or programs"؛ یعنی وزارت آموزش آمریکا به مؤسسهها یا دورههای آموزشی اعتباربخشی نمیدهد.
[A3] «پولِ تجربهٔ زندگیتان را میدهید»
تجربه ارزیابی میشود، خریده نمیشود. دانشگاههای واقعی تجربه را فقط پس از ارزیابی به حساب میآورند، آن هم بهعنوان بخشی از مدرکی که همچنان باید برایش درس بخوانید. مدرک فقط در ازای تجربه، حرف تبلیغاتی است، نه رویهٔ واقعی.
«قابل استعلام»، به چهار شکل
سطرهای V1 تا V4 وعدهٔ خرید مدرک قابل استعلام را میدهند. ببینید استعلام را چه کسی انجام میدهد.
[V1] «کاملاً قابل استعلام، آنلاین یا تلفنی»
فروشندهای که خودش ضامن خودش است. استعلام واقعی یعنی کسی غیر از شما از مؤسسهای که سوابق را نگه میدارد بپرسد، مستقیم یا از راه یک سرویس رسمی.
شمارهتلفنی که روی دانشنامه چاپ شده، یعنی فروشنده دارد تلفن خودش را جواب میدهد.
محکش بزنید: نشانی «استعلام» را در تلهیاب استعلام وارد کنید تا ببینید واقعاً مال دانشگاه است یا نه.
[V2] «سوابقتان در پایگاه دادهٔ دانشگاه ثبت میشود»
یا پایگاه دادهای که مال خودشان است، یا پایگاهی که دستشان به آن نمیرسد. دانشگاه واقعی سوابق شما را همپای ثبتنام، قبولی در درسها و فارغالتحصیلیتان ثبت میکند و هیچ فروشندهای نمیتواند شما را به آن اضافه کند.
اگر روی دانشنامه نام دانشگاهی واقعی آمده باشد، استعلام به همان دانشگاه میرود و آنجا هیچکس اسم شما را نشنیده است. اگر «دانشگاه» مال فروشنده باشد، پایگاه داده هم مال اوست.
[V3] «با تصدیق و آپوستیل، برای استفاده در همهٔ دنیا»
مهری که فقط مهر دیگری را گواهی میکند. طبق خلاصهٔ رسمی کنوانسیون آپوستیل، آپوستیل فقط امضا، سمت امضاکننده و مهر را گواهی میکند و به تصریح همین متن، "does not authenticate the content"؛ یعنی اصالت محتوای سند را تأیید نمیکند.
محکش بزنید: مهر را نادیده بگیرید. این مهر فقط تأیید میکند امضای چه کسی روی کاغذ است، و دانشنامهٔ واقعی را هم میشود بر پایهٔ گواهی سردفتر یا وکیل آپوستیل کرد. بهجایش فهرست رسمی و سوابق دانشگاه را بررسی کنید.
[V4] «بازگشت کامل پول، اگر استعلام روزی ناموفق باشد»
ضمانت بازگشت پول برای استعلامی که خودشان جوابش را میدهند. استعلام خودشان هیچوقت ناموفق نمیشود، پس نوبت بازگرداندن پول هم هیچوقت نمیرسد.
استعلام کارفرما اصلاً به دست آنها نمیرسد: وقتی نتیجهاش منفی باشد، این نتیجه به نام شما در صندوق ایمیلی یا در پروندهٔ ویزایتان ثبت میشود.
«کاملاً قانونی»؟ استفاده از آن میتواند جرم باشد
خرید کاغذ شاید جرم نباشد. اما استفاده از آن میتواند جرم باشد.
- استفاده: در انگلستان، ولز و ایرلند شمالی، اینکه با سوءنیت ادعا کنید چنین مدرکی دارید تا کاری بگیرید، کلاهبرداری است (مادهٔ ۲ قانون کلاهبرداری ۲۰۰۶، Fraud Act 2006). در ایالت واشنگتن آمریکا، این کار اگر آگاهانه باشد جنحهٔ شدید (gross misdemeanor) است (RCW 9A.60.070).
- فروش: در انگلستان، ولز و اسکاتلند، اگر آن «مدرک» بتواند مدرکی بریتانیایی جلوه کند، جرم است (مادهٔ ۲۱۴ قانون اصلاح آموزش ۱۹۸۸، Education Reform Act 1988). در ایالت واشنگتن، جنایت ردهٔ C (class C felony) است.
کشورهای دیگر: تاوان مدرک جعلی.
مدرک معتبر را نمیشود خرید؛ اما در چند دقیقه میشود محکش زد
همهٔ این سطرها به دو سؤال برمیگردد: اعتباربخشی از سوی چه کسی؟ و استعلام به دست چه کسی؟ نسخهٔ جیبیاش این است:
| فروشنده میگوید | تنها بررسی لازم |
|---|---|
| [A1] «شورای بینالمللی اعتباربخشی» | نهادی رسمی آن را به رسمیت شناخته است؟ |
| [A2] «مورد تأیید وزارت آموزش» | نام مؤسسه در DAPIP هست؟ |
| [A3] «پولِ تجربهٔ زندگیتان را میدهید» | تجربه ارزیابی شده و هنوز درسی برای خواندن مانده است؟ |
| [V1] «قابل استعلام، آنلاین یا تلفنی» | راه تماس را خودتان پیدا کردهاید؟ |
| [V2] «ثبت در پایگاه داده» | پایگاه دادهٔ چه کسی؟ |
| [V3] «آپوستیلشده برای استفاده در همهٔ دنیا» | مهر را نادیده بگیرید؛ فهرست رسمی را بررسی کنید |
| [V4] «بازگشت کامل پول اگر استعلام ناموفق باشد» | استعلام را چه کسی انجام میدهد؟ |
کجا را ببینید، به تفکیک کشور:
آمریکا
مؤسسه: DAPIP یا پایگاه دادهٔ CHEA.
مدرک: National Student Clearinghouse یا ادارهٔ آموزش دانشگاه (Registrar).
بریتانیا
مؤسسه: راهنمای سایت GOV.UK یا، در انگلستان، فهرست رسمی Office for Students (OfS Register).
مدرک: HEDD یا ادارهٔ آموزش دانشگاه.
استرالیا
مؤسسه: فهرست ملی TEQSA (National Register)، با نام دقیق مؤسسه.
مدرک: My eQuals یا خود دانشگاه.
نیوزیلند
مؤسسه: دانشگاهها به حکم قانون تأسیس میشوند؛ برای مؤسسههای دیگر، چکلیست NZQA، سازمان صلاحیتهای آموزشی نیوزیلند.
مدرک: My eQuals یا خود دانشگاه.
هر جا که باشید، فهرستهای هشدار دولتی را هم ببینید: وجود نام در یکی از آنها زنگ خطر است، اما نبودنش چیزی را ثابت نمیکند.
میخواهید از مدرک خارجی در بریتانیا استفاده کنید؟ مرجع ملی همترازی مدرک در بریتانیا، UK ENIC، فقط مدارکی را مقایسه میکند که در کشور محل صدورشان مدرک رسمی باشند.
هیچکس نمیتواند مدرک قابل استعلام به شما بفروشد. استعلام را کسانی انجام میدهند که فروشنده هیچ اختیاری بر آنها ندارد.
چهار سؤال که دانشگاه واقعی با نامهای قابل بررسی جوابشان را میدهد
این سؤالها را از هر دانشگاهی که در نظر دارید بپرسید:
۱. کدام نهاد مدرکم را اعطا میکند، و اختیار اعطای مدرک یا اعتباربخشیاش را در کدام فهرست دولتی میتوانم ببینم؟
۲. اگر اعتباربخشی دارید، نهاد اعتباربخش شما را کدام مرجع به رسمیت میشناسد؟
۳. بعد از فارغالتحصیلی، کارفرما چطور و از راه کدام سرویس مدرکم را استعلام میکند؟
۴. میتوانید سابقهٔ کاریام را برای احتساب واحد ارزیابی کنید، و چه مقدار از دوره را همچنان باید بخوانم؟
دو پاسخ ساختگی به این سؤالها را تصور کنید. فروشنده:
«کاملاً معتبر در سراسر دنیا! استعلام تضمینی! همهٔ تجربهتان حساب میشود!»
یک دانشگاه:
«مدرک را خودمان اعطا میکنیم: نام کامل ما را در فهرست رسمی OfS (OfS Register) پیدا کنید. کارفرمایان آن را از راه HEDD یا ادارهٔ آموزش ما استعلام میکنند. میتوانیم تجربهتان را با درسهای سال اول بسنجیم، و بقیه را باید بخوانید.»
یکی با صفت جواب میدهد، دیگری با نام. هر نامی را خودتان در سایتهای بالا جستوجو کنید: مدرکفروشها هم برای خودشان نام میسازند.
نسخهٔ صادقانهٔ هر دو کلمه
- احتساب آنچه میدانید. نسخهٔ واقعیِ سطر A3: دانشگاه تجربهتان را ارزیابی میکند و آن را جزو مدرک به حساب میآورد. در آمریکا، از دفتر پذیرش دربارهٔ ارزیابی آموختههای پیشین (PLA) بپرسید.
- تحصیل پارهوقت یا آنلاین. مدرک آنلاینِ دارای اعتباربخشی همان مدرک واقعی است، از دانشگاهی که در فهرست رسمی کشورش ثبت شده، با کلاسهایی که با برنامهٔ کاری هفتگیتان هماهنگ است.
- کارآموزی دانشگاهی (degree apprenticeship). در انگلستان، شغلی با حقوق، همراه با تحصیل تا سطح کارشناسی یا کارشناسی ارشد. تجربهٔ مرتبط میتواند آن را کوتاهتر کند.
بعد پنجرهٔ گفتوگو را ببندید و دوباره سراغ آگهی شغلی بروید. اگر نوشته «یا تجربهٔ معادل»، مدرک هیچوقت تنها راه ورود نبوده است. بهجای خرید، این را بفرستید:
در آگهیتان مدرک دانشگاهی یا تجربهٔ معادل خواستهاید. کدام بخش از تجربهٔ من در [حوزه] را معادل حساب میکنید؟
راه صادقانه کندتر از بستهای است که پست میآورد. اما تنها راهی است که وقتی کارفرما میپرسد، جوابش همچنان «بله» است.
به فروشندهای پول دادهاید؟ کارهایی که پس از خرید آنلاین مدرک باید بکنید برای هر دانشنامهٔ خریداریشدهای جواب میدهد.
منابع
- وزارت آموزش آمریکا: DAPIP: این وزارتخانه اعتباربخشی نمیکند؛ اعتباربخشهای شناختهشده و مؤسسههایشان
- سایت GOV.UK: بررسی کنید دانشگاه یا کالجتان اجازهٔ اعطای مدرک دارد یا نه
- Office for Students: فهرست رسمی OfS
- TEQSA: فهرست ملی مؤسسههای آموزش عالی (National Register)، به پشتوانهٔ مادهٔ ۱۹۸ قانون TEQSA مصوب ۲۰۱۱ (TEQSA Act 2011)
- CHEA: پایگاه داده و فهرست اعتباربخشهای شناختهشده
- UK ENIC: گواهی همترازی (Statement of Comparability): مدارکی که در کشور خودشان به رسمیت شناخته شدهاند
- NZQA: انتخاب مؤسسهٔ آموزش پس از متوسطه
- HEDD (Higher Education Degree Datacheck): استعلام مدرک در بریتانیا
- National Student Clearinghouse: استعلامها
- My eQuals: سامانهٔ رسمی مدارک مؤسسههای آموزش عالی استرالیا و نیوزیلند
- کنفرانس لاهه (HCCH): خلاصهٔ کنوانسیون آپوستیل و سایت GOV.UK: تأیید رسمی سند (legalisation)
- QAA: واحد درسی چیست؟ راهنمایی برای دانشجویان: شناسایی آموختههای پیشین
- سایت GOV.UK: کارآموز شوید (Become an apprentice)
- قانون اصلاح آموزش ۱۹۸۸ (Education Reform Act 1988)، مادهٔ ۲۱۴: مدرکهای غیررسمی (انگلستان، ولز و اسکاتلند)
- قانون کلاهبرداری ۲۰۰۶ (Fraud Act 2006)، مادهٔ ۲: کلاهبرداری از راه اظهار خلاف واقع (انگلستان، ولز و ایرلند شمالی)
- مجموعهٔ قوانین ایالت واشنگتن، RCW 9A.60.070: مدرک تحصیلی جعلی
مدرکی میخواهید که از پس هر بررسی برآید؟ خدمات پذیرش ما به بزرگسالان شاغل کمک میکند برای دانشگاههایی در بریتانیا، آمریکا و استرالیا درخواست پذیرش بدهند و فقط دانشگاههایی را پیشنهاد میکند که رسماً به رسمیت شناخته شدهاند. اگر هیچ دانشگاهی از فهرست کوتاه شما پذیرشتان نکند، کل هزینهٔ خدماتمان را برمیگردانیم.