خانه / دانستنیها / مدرکفروشی و کلاهبرداری / نامهٔ پیشنهاد شغلی واقعی است؟
پیشنهادهای کار
نامهٔ پیشنهاد شغلیتان واقعی است؟ پیشنهادهای کاری جعلی چطور مدرک میفروشند
نامهٔ پیشنهاد شغلی اول تبریک میگوید و بعد شرط اصلیاش را رو میکند: مدرکی که ندارید، از مؤسسهای که خودشان انتخاب کردهاند، و پولش را هم باید پیش از شروع کار بدهید. در این صفحه یک نامهٔ پیشنهاد شغلی جعلی را میبینید که هفت سطرش را علامت زدهایم. نامهٔ خودتان را کنارش بگذارید و ببینید کدام سطرها دارند چیزی به شما میفروشند.
پاسخ کوتاه. پیشنهادی که برای گرفتن کار از شما پول بخواهد، یا بگوید مدرکی را از مؤسسهای که خودش نام میبرد بخرید، واقعی نیست. پولی ندهید و خودتان با شرکت تماس بگیرید؛ متن پیامش را پایینتر آوردهایم.
یک نامهٔ پیشنهاد جعلی، با هفت سطر علامتخورده
این نامه ساختگی است، اما هر سطر علامتخوردهاش ترفندی است که این نامهها واقعاً به کار میبرند. پیش از باز کردن توضیح هر سطر، خودتان حدس بزنید ایرادش چیست.
پیشنهاد استخدام
متقاضی گرامی ①،
پس از موفقیت شما در ارزیابی آنلاین ②، با خرسندی سمت هماهنگکنندهٔ پروژه در [شرکتی که نامش را شنیدهاید] ③ را به شما پیشنهاد میکنیم.
این پیشنهاد مشروط به داشتن مدرک دانشگاهی در رشتهٔ مرتبط است. اگر چنین مدرکی ندارید، شریک آموزشی معتبر ما ④ میتواند آن را بهسرعت به شما اعطا کند و هزینهاش همراه با نخستین حقوقتان بازپرداخت خواهد شد ⑤.
برای قطعی شدن این سمت، لطفاً ظرف ۴۸ ساعت ⑥ مبلغ را با مشخصات پیوست پرداخت کنید. خواهشمند است این پیشنهاد را محرمانه نگه دارید و فقط به همین نشانی پاسخ دهید ⑦.
با احترام،
ادارهٔ منابع انسانی
① «متقاضی گرامی»
نامهٔ انبوه. پیشنهاد واقعی پایان یک فرایند واقعی است، پس نام شما را میداند. نامهای که میتوانست به دست هر کسی برسد، معمولاً به دست همه رسیده است.
② «موفقیت شما در ارزیابی آنلاین»
مصاحبهای که هرگز برگزار نشد. اگر کل فرایند یک گفتوگوی متنی بود و یک فرم، هیچکس در آن شرکت شما را ندیده است.
③ «شرکتی که نامش را شنیدهاید»
نام قرضی. نام شرکت همان چیزی است که جستوجویش میکنید، پس تنها بخش نامه است که درست از آب درمیآید. ادارهٔ ویزا و مهاجرت بریتانیا (UK Visas and Immigration) دربارهٔ نامههای پیشنهاد شغلی جعلیای هشدار داده است که «واقعی به نظر میرسند».
④ «شریک آموزشی معتبر ما»
کالای اصلی. نامه را مثل یک آگهی بخوانید: شغل طعمه است و مدرک همان چیزی است که فروخته میشود. معتبر به تأیید چه کسی؟ نامه هیچوقت نمیگوید.
⑤ «بازپرداخت همراه با نخستین حقوق»
بازپرداختی که به زنجیر بسته است. بازپرداخت به حقوق بند است، حقوق به شغل، و شغل به اینکه اول شما پول بدهید.
⑥ «لطفاً ظرف ۴۸ ساعت پرداخت کنید»
فشار زمان. مرکز ملی امنیت سایبری بریتانیا (NCSC) ایجاد حس فوریت را یکی از نشانههای آشکار کلاهبرداری میداند. کارفرمای واقعی میتواند یک روز به شما فرصت فکر کردن بدهد.
⑦ «این پیشنهاد را محرمانه نگه دارید و فقط به همین نشانی پاسخ دهید»
مُهر سکوت. ادارهٔ ویزا و مهاجرت بریتانیا میگوید به درخواست پنهانکاری مشکوک باشید، و همینطور به اینکه از شما بخواهند به «یک حساب ایمیل رایگان مثل Gmail» پاسخ دهید. دامنهٔ ایمیل فرستنده را با وبسایت خود شرکت مقایسه کنید.
حالا ببینید چه چیزهایی در نامه نیست: ساعت کاری، مدیرتان، قرارداد. در بریتانیای کبیر (انگلستان، اسکاتلند و ولز)، شرایط واقعی کار در روز اول کارتان در قالب شرح کتبی شرایط استخدام به دستتان میرسد.
ثابت کنید یا بخرید؟ پرسشی که تکلیف هر شرطی را روشن میکند
پیشنهاد مشروط چیز عجیبی نیست. مهم این است که آن شرط از شما چه میخواهد.
ثابت کنید یا بخرید؟ شرط واقعی از شما میخواهد چیزی را که دارید ثابت کنید. شرط جعلی از شما میخواهد چیزی را که ندارید بخرید، آن هم از خودشان. بعضی شغلها واقعاً پیش از شروع به پروانه یا بررسی خاصی نیاز دارند: آن را از مرجع رسمی یا مؤسسهٔ مورد تأیید بگیرید، هرگز از لینک یک «شریک».
| نامه میگوید | کارفرمای واقعی | پیشنهاد جعلی |
|---|---|---|
| «منوط به استعلام مدرک» | اول رضایت شما را میگیرد، بعد از خود دانشگاه استعلام میکند | لینکی میفرستد تا پول «استعلام» را بپردازید |
| «باید این مدرک را داشته باشید» | اجازه میدهد داشتنش را ثابت کنید، یا آن را از هر مؤسسهٔ واقعیای که خواستید بگیرید | فقط یک مؤسسه را نام میبرد، همراه با مشخصات پرداخت |
| «آموزش اجباری» | آن را در شرایط کتبی استخدامتان میآورد | پیش از هر قراردادی پول میخواهد |
استعلام واقعی از خود دانشگاه انجام میشود، یا از سرویسی مثل HEDD (سرویس رسمی استعلام مدرک در بریتانیا) یا National Student Clearinghouse (در آمریکا). به گفتهٔ خود HEDD، این سرویس «برای استفادهٔ دانشجویان یا دانشآموختگان به منظور استعلام مدرک خودشان نیست»؛ پس لینکی که از طرف کارفرما آمده و از شما پول میخواهد تا مدرک خودتان را استعلام کنید، ماجرا را وارونه کرده است.
کمیسیون تجارت فدرال آمریکا (FTC) هم همین را میگوید: «کارفرمای درستکار، از جمله دولت فدرال، هرگز برای استخدام از شما پول نمیخواهد.»
در بریتانیای کبیر، آژانسهای کاریابی نمیتوانند بابت پیدا کردن کار از شما پول بگیرند؛ این کار طبق مادهٔ ۶ قانون آژانسهای کاریابی ۱۹۷۳ (Employment Agencies Act 1973) جرم است. همچنین نمیتوانند پیدا کردن کار برایتان را به خرید خدمتی پولی، مثل دورهٔ آموزشی، مشروط کنند.
پیشنهاد کار چطور پلهپله مدرک میفروشد
فروش مدرک جعلی یک مشکل بزرگ دارد: خریدار باید باور کند آن کاغذ ارزش پولش را دارد. پیشنهاد کار این مشکل را با یک سطر حل میکند، چون حقوق ماهانه را در کفهٔ دیگر ترازو میگذارد. و از اینجا بالا رفتن از نردبان شروع میشود.
- پول مدرکِ سطر ④ را به آن «شریک» میپردازید. قرار است «ظرف چند روز» برسد. آنچه این پله را میشکند: اول مؤسسه را جستوجو کنید.
- دو روز بعد، از منابع انسانی ایمیل میرسد: دانشنامهتان باید پیش از شروع کار «استعلام» شود، با پرداخت هزینه و از راه لینکی که خودشان میفرستند. آنچه این پله را میشکند: از تیم منابع انسانی واقعی شرکت بپرسید مدرکها را چطور بررسی میکنند.
- بعد نوبت ویزاست: میگویند کار را گرفتهاید و حالا باید هزینهٔ ویزا را بپردازید. ادارهٔ ویزا و مهاجرت بریتانیا دقیقاً همین کلاهبرداری را شرح داده و پاسخش صریح است: «کارفرمای قانونی هرگز برای گرفتن ویزا پول نمیخواهد». آنچه این پله را میشکند: سایت GOV.UK و فهرست رسمی اسپانسرهای ویزای کار.
- و آخر سر، هزینهای برای آزاد شدن بازپرداختی که در سطر ⑤ وعده داده شده بود. آنچه این پله را میشکند: بانکتان، و بعد سامانهٔ گزارش کلاهبرداری کشورتان (در بیشتر بریتانیا، Report Fraud).
اگر بعد از یک بار پرداخت، درخواست پرداخت بعدی هم رسید، روی نردبان هستید. همان پلهای که رویش ایستادهاید، آخرین پله باشد.
و خود مدرک چه؟ کارفرماها مدرک را از همان نهادی استعلام میکنند که آن را اعطا کرده است، و «شریکی» که نهاد رسمی اعطای مدرک نیست، سابقهای ندارد که هیچ مرجع رسمیای تأییدش کند. مقالهٔ کارفرماها واقعاً مدرکتان را بررسی میکنند؟ این را توضیح میدهد.
چهار بررسی، پیش از آنکه به کسی پولی بدهید
- شرکت را خودتان پیدا کنید (تکلیف ③ و ⑦ را روشن میکند). وبسایت رسمی شرکت را پیدا کنید و از منابع انسانیاش بپرسید این پیشنهاد را خودشان فرستادهاند یا نه.
- اسناد ثبتی را بررسی کنید (تکلیف ③ را روشن میکند). در بریتانیا، نشانی نامه را با نشانی دفتر ثبتشدهٔ شرکت در سامانهٔ Companies House (ادارهٔ ثبت شرکتهای بریتانیا) مقایسه کنید و اگر پای ویزای کار در میان است، فهرست رسمی اسپانسرها را ببینید. در کشورهای دیگر، سراغ سامانهٔ ثبت شرکتهای کشور خودتان بروید.
- مؤسسه را جستوجو کنید (تکلیف ④ را روشن میکند). برای مدرک بریتانیایی از ابزار GOV.UK برای بررسی نهادهای مجاز به اعطای مدرک استفاده کنید و برای مدرک آمریکایی از پایگاه DAPIP. برای مدرکهای فنی و حرفهای در انگلستان یا ایرلند شمالی، در فهرست رسمی مدرکهای تحت نظارت (Register of Regulated Qualifications) بگردید و بعد سراغ فهرستهای هشدار دولتی بروید.
- هر لینک «استعلامی» را بیازمایید (تکلیف پلهٔ ۲ را روشن میکند): با تلهیاب استعلام ببینید واقعاً مال کیست.
پیامی که کار پیشنهاد جعلی را تمام میکند
لازم نیست به فرستنده جواب بدهید. به خود شرکت بنویسید، با نشانی و شمارهای که در وبسایت خودش آمده است:
«سلام. نامهٔ پیشنهاد شغلیای برای سمت [عنوان شغلی] به دستم رسیده که ظاهراً از طرف [نام شرکت] است. این نامه از [نشانی فرستنده] آمده و از من خواسته پیش از شروع کار، هزینهٔ مدرکی را به [نام مؤسسه] بپردازم. آیا این پیشنهاد واقعی است؟ تا الان نه پولی پرداختهام و نه مدارکی فرستادهام.»
کارفرمای واقعی از این پیام ناراحت نمیشود. شرکتی هم که از نامش سوءاستفاده شده، حتماً میخواهد خبردار شود؛ و نامه دقیقاً به همین دلیل از شما خواسته بود موضوع را محرمانه نگه دارید.
حتی اگر پولی ندادهاید، ایمیل را گزارش کنید: صفحهٔ گزارش مرکز NCSC توضیح میدهد چطور آن را فوروارد کنید.
پول دادهاید یا گذرنامهتان را فرستادهاید؟
کلاهبرداری با پیشنهاد کار را کسانی میگردانند که کل روز کارشان فرستادن همین نامههاست. اگر در دامشان افتادهاید، این بیشتر از کارکشتگی آنها خبر میدهد تا از قضاوت شما.
- دیگر پولی ندهید. پلهٔ بعدی از قبل نوشته شده است.
- با بانکتان تماس بگیرید، با شمارهای که روی کارتتان است، و بپرسید آیا میشود این پرداخت را برگرداند.
- در بریتانیا گزارش دهید. در انگلستان، ولز و ایرلند شمالی به Report Fraud گزارش دهید؛ همان مسیری که مرکز NCSC معرفی میکند. در اسکاتلند، به پلیس اسکاتلند (Police Scotland).
- جای دیگری هستید؟ در آمریکا از ReportFraud.ftc.gov استفاده کنید و در کشورهای دیگر، به پلیس یا سازمان حمایت از مصرفکنندهٔ کشورتان مراجعه کنید.
- تصویر گذرنامه یا کارت شناسایی دیگری فرستادهاید؟ راهنمای سرقت هویت نهاد ICO (ناظر حفاظت از دادهها در بریتانیا) توصیه میکند هر چیز غیرعادی را به بانکتان خبر دهید، سوابق اعتباریتان را بررسی کنید و ثبت حفاظتی (Protective Registration) در Cifas، نهاد پیشگیری از تقلب در بریتانیا، را هم در نظر بگیرید. در آمریکا از IdentityTheft.gov استفاده کنید.
اگر آن شغل واقعاً به مدرکی نیاز دارد که ندارید، راههای درستی برای گرفتنش در کنار کار هست. هیچکدام با لینک پرداخت در یک نامهٔ پیشنهاد شغلی شروع نمیشود.
منابع
- کمیسیون FTC: کلاهبرداریهای شغلی: هرگز برای گرفتن کار پول ندهید
- کمیسیون FTC: اگر سرتان کلاه رفته چه کنید: برگرداندن پرداخت
- ادارهٔ ویزا و مهاجرت بریتانیا: کلاهبرداری، ترفند و فریب
- مرکز NCSC: ایمیل، پیامک یا تماس کلاهبرداری را چطور تشخیص دهیم: ایجاد حس فوریت
- مرکز NCSC: گزارش ایمیل کلاهبرداری: Report Fraud و پلیس اسکاتلند
- قانون آژانسهای کاریابی ۱۹۷۳ (Employment Agencies Act 1973)، مادهٔ ۶: ممنوعیت دریافت هزینه بابت پیدا کردن کار، مگر در مواردی که آییننامهها اجازه دهند
- سایت GOV.UK: حقوق کارگران آژانسی، هزینهها: بابت پیدا کردن کار هزینهای از شما گرفته نمیشود
- سایت GOV.UK: شرح کتبی شرایط استخدام
- سرویس HEDD: نه برای استعلام مدرک خود دانشآموختگان
- سرویس National Student Clearinghouse: استعلامها: استعلام مدرک در آمریکا
- سامانهٔ Companies House: جستوجو در فهرست ثبت شرکتها: شرکتهای بریتانیا و نشانی دفتر ثبتشدهشان
- سایت GOV.UK: فهرست اسپانسرهای دارای مجوز (کارگران): اسپانسرهای ویزا در بریتانیا
- سایت GOV.UK: آیا دانشگاه یا کالج شما مجاز به اعطای مدرک است؟: نهادهای اعطاکنندهٔ مدرک در بریتانیا
- وزارت آموزش آمریکا (US Department of Education): پایگاه DAPIP: مؤسسههای آمریکایی دارای اعتباربخشی
- سایت GOV.UK: جستوجوی مدرک (find a regulated qualification)
- سایتهای ReportFraud.ftc.gov و IdentityTheft.gov: گزارش و جبران در آمریکا
- نهاد ICO: سرقت هویت: کارهایی که پس از افتادن اطلاعات شخصیتان به دست دیگران باید بکنید
پیش از اعتماد، بررسی کنید. ابزارهای رایگان آزمایشگاه مدرک جعلی رزومه، سایت یک دانشگاه، یک پیام یا یک سرویس «استعلام» را بررسی میکنند و نشانههای هشدار را با لینک به فهرستهای رسمی نشان میدهند.