Những nghề lương cao, và bằng cấp mỗi nghề thật sự đòi hỏi

Đòi xem ổ khóa

Giả sử đang là tối Chủ nhật, và mẩu quảng cáo lại hiện lên trên điện thoại: “Chỉ vài tuần là thành thợ điện có chứng chỉ.” Công việc nghe có vẻ lương cao, và nút bấm ghi Đăng ký học.⁠​‌​​​​​‌​‌​‌​‌​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌‌​‌‌​​‌‌​‌​​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​‌‌‌​​​‌​‌‌‌‌​‌‌​‌​‌​​‌‌​‌‌‌‌​‌‌​​​‌​​‌‌‌​​‌‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​‌​​​‌‌​‌​​​​‌‌​​​​‌​‌‌‌​‌​​​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​​​​​‌‌​​​​‌​‌‌‌‌​​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​‌‌‌​‌‌​​‌​‌​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌‌‌‌​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​​​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​‌​​‌‌​​​‌​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​​​​‌‌​‌‌‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​​​‌​​​‌‌‌​​​​​‌‌‌​​‌​‌‌​​‌​​​​‌‌​‌​‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​​​​​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​‌​‌‌​​‌​‌⁠

Trước khi bấm, hãy hỏi đúng câu mà người thợ khóa nào cũng hỏi: ai giữ ổ khóa này? Với mọi công việc lương cao, bên giữ ổ khóa mới quyết định chìa nào mở được, chứ không phải người bán. Và ổ khóa là một trong ba thứ: luật pháp, một danh hiệu hành nghề (chartered) hoặc bài kiểm tra của chính nhà tuyển dụng.⁠​‌​​​​​‌​‌​‌​‌​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌‌​‌‌​​‌‌​‌​​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​‌‌‌​​​‌​‌‌‌‌​‌‌​‌​‌​​‌‌​‌‌‌‌​‌‌​​​‌​​‌‌‌​​‌‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​‌​​​‌‌​‌​​​​‌‌​​​​‌​‌‌‌​‌​​​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​​​​​‌‌​​​​‌​‌‌‌‌​​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​‌‌‌​‌‌​​‌​‌​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌‌‌‌​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​​​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​‌​​‌‌​​​‌​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​​​​‌‌​‌‌‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​​​‌​​​‌‌‌​​​​​‌‌‌​​‌​‌‌​​‌​​​​‌‌​‌​‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​​​​​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​‌​‌‌​​‌​‌⁠

Nghề lương cao ở Anh, xếp theo ổ khóa

Hướng dẫn của GOV.UK về các nghề được quản lý xác nhận hai loại đầu: quản lý nghề có thể là “yêu cầu pháp lý phải có những bằng cấp hoặc kinh nghiệm nhất định”, hoặc một danh hiệu do tổ chức nghề nghiệp có hiến chương hoàng gia (chartered body) trao.⁠​‌​​​​​‌​‌​‌​‌​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌‌​‌‌​​‌‌​‌​​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​‌‌‌​​​‌​‌‌‌‌​‌‌​‌​‌​​‌‌​‌‌‌‌​‌‌​​​‌​​‌‌‌​​‌‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​‌​​​‌‌​‌​​​​‌‌​​​​‌​‌‌‌​‌​​​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​​​​​‌‌​​​​‌​‌‌‌‌​​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​‌‌‌​‌‌​​‌​‌​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌‌‌‌​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​​​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​‌​​‌‌​​​‌​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​​​​‌‌​‌‌‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​​​‌​​​‌‌‌​​​​​‌‌‌​​‌​‌‌​​‌​​​​‌‌​‌​‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​​​​​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​‌​‌‌​​‌​‌⁠

Cách đọc các nhãn: Có lương nghĩa là bạn vừa học vừa được trả lương, như người học nghề (apprentice); Tự túc nghĩa là bạn tự trả tiền; Cả hai nghĩa là có lộ trình thuộc cả hai loại.⁠​‌​​​​​‌​‌​‌​‌​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌‌​‌‌​​‌‌​‌​​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​‌‌‌​​​‌​‌‌‌‌​‌‌​‌​‌​​‌‌​‌‌‌‌​‌‌​​​‌​​‌‌‌​​‌‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​‌​​​‌‌​‌​​​​‌‌​​​​‌​‌‌‌​‌​​​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​​​​​‌‌​​​​‌​‌‌‌‌​​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​‌‌‌​‌‌​​‌​‌​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌‌‌‌​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​​​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​‌​​‌‌​​​‌​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​​​​‌‌​‌‌‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​​​‌​​​‌‌‌​​​​​‌‌‌​​‌​‌‌​​‌​​​​‌‌​‌​‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​​​​​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​‌​‌‌​​‌​‌⁠

Ổ khóa thứ nhất: luật pháp

Luật quyết định ai được làm công việc đó hoặc dùng danh xưng đó. Chỉ những lộ trình được cơ quan quản lý phê duyệt mới đưa tên bạn vào danh sách của cơ quan ấy.⁠​‌​​​​​‌​‌​‌​‌​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌‌​‌‌​​‌‌​‌​​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​‌‌‌​​​‌​‌‌‌‌​‌‌​‌​‌​​‌‌​‌‌‌‌​‌‌​​​‌​​‌‌‌​​‌‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​‌​​​‌‌​‌​​​​‌‌​​​​‌​‌‌‌​‌​​​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​​​​​‌‌​​​​‌​‌‌‌‌​​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​‌‌‌​‌‌​​‌​‌​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌‌‌‌​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​​​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​‌​​‌‌​​​‌​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​​​​‌‌​‌‌‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​​​‌​​​‌‌‌​​​​​‌‌‌​​‌​‌‌​​‌​​​​‌‌​‌​‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​​​​​​‌‌​‌​​​​‌‌​‌​‌​‌‌​​‌​‌⁠

Trước khi trả tiền học bay, hãy so sánh chương trình đào tạo của các hãng hàng không với các trường dạy bay, và kiểm tra xem bạn có qua được kỳ khám sức khỏe hạng 1 (Class 1 medical) hay không.

Những ổ khóa này không phải để làm cảnh. Mục Registered Nurse (điều dưỡng đã đăng ký) ghi rằng tự nhận sai là đã đủ chuẩn hoặc đã đăng ký là phạm tội hình sự. Ở England, Scotland và xứ Wales, dùng danh xưng dược sĩ khi chưa đăng ký là phạm tội.

Còn Health and Safety Executive (cơ quan an toàn lao động của Anh) cho biết bất kỳ ai được thuê làm việc với thiết bị gas trong nhà dân đều phải đăng ký với Gas Safe.

Ổ khóa thứ hai: danh hiệu hành nghề

Ở đây, công việc phần lớn ai cũng làm được; tổ chức nghề nghiệp chỉ giữ danh hiệu. Với kỹ sư khảo sát công chứng (chartered surveyor) và kế toán công chứng (chartered accountant), danh sách của chính phủ ghi “use of title only”, tức chỉ quản lý việc dùng danh hiệu.

Ổ khóa thứ ba: bài kiểm tra của chính nhà tuyển dụng

Không cơ quan quản lý nào quyết định ai được làm những nghề này, và ai cũng có thể dùng các chức danh này, dù một số lĩnh vực có danh hiệu hành nghề (không bắt buộc) để bạn lấy về sau, chẳng hạn danh hiệu của UK Cyber Security Council (Hội đồng An ninh mạng Anh).

Đang tìm việc lương cao không cần bằng đại học? Hãy bắt đầu từ ổ khóa này, cùng nghề gas và nghề lái tàu ở ổ khóa thứ nhất. Nhưng hãy chuẩn bị tinh thần: nhiều nhà tuyển dụng trong nhóm này vẫn đòi bằng đại học.

Vì sao chìa sao chép không bao giờ mở được khóa

Tấm bằng mua trên mạng là chiếc chìa được cắt theo ảnh chụp ổ khóa. Trông thì đúng, nhưng không xoay được, vì chẳng ổ khóa nào trong số này đọc tờ giấy cả.

Mỗi quảng cáo dưới đây vấp phải ổ khóa nào?

“Thành điều dưỡng cấp tốc, không cần học đại học”

Ổ khóa luật pháp. Nó đọc danh sách đăng ký, và chỉ những người hoàn thành chương trình được NMC phê duyệt mới có tên trong đó.

“Có danh hiệu chartered sau 12 tuần”

Ổ khóa danh hiệu hành nghề. Nó đọc hồ sơ của chính tổ chức nghề nghiệp: chỉ tổ chức đó mới trao danh hiệu của mình, sau kỳ đánh giá do chính họ tổ chức.

“Cam kết có việc làm lập trình viên”

Ổ khóa của nhà tuyển dụng. Chỉ nhà tuyển dụng mới tuyển được bạn, và họ đọc lý lịch của bạn: bằng ghi trên CV có thể được kiểm tra với chính trường đã cấp.

“Khóa học lái tàu: đóng tiền trước, có việc sau”

Ổ khóa luật pháp. Nhà tuyển dụng nhận bạn trước, rồi mới đào tạo và xin giấy phép cho bạn, nên chẳng có khóa học nào để mua.

Giải mã mẩu quảng cáo thợ điện

Ngay cả một khóa học thật cũng có thể là chìa sai. Hãy đọc mẩu quảng cáo tối Chủ nhật bên cạnh hồ sơ nghề thợ điện:

• “Có chứng chỉ”: không chỉ là có chứng chỉ bậc 3. Hồ sơ nghề viết: “ngay cả khi đã có chứng chỉ, bạn vẫn cần kinh nghiệm thực tế tại nơi làm việc, cùng với việc đào tạo thêm trong quá trình làm việc”.
• “Chỉ vài tuần”: vài tuần ngồi lớp không thể mang lại kinh nghiệm thực tế ở nơi làm việc.
• “Thợ điện”: hãy hỏi bằng văn bản xem khóa học có dẫn đến thẻ Electrotechnical Certification Scheme (ECS) hay không, loại thẻ chứng minh chứng chỉ và kinh nghiệm của bạn.

Lời khuyên của chính hồ sơ nghề: “điều rất quan trọng là kiểm tra xem các khóa đào tạo thực sự cung cấp những gì trước khi đăng ký”.

Bạn có thể cắt chiếc chìa nào trước?

Nếu chìa khóa của bạn là một tấm bằng đại học, có rất nhiều trường được công nhận chính thức dạy bán thời gian hoặc trực tuyến. Dịch vụ hỗ trợ tuyển sinh của chúng tôi có thể giúp bạn nộp đơn; nhận ai vào học là do trường quyết định.

Trước khi trả tiền cho bất kỳ ai để mua chìa

• Đọc hồ sơ nghề chính thức. Nếu khóa học người ta đang bán cho bạn không nằm trong số các chứng chỉ mà hồ sơ nêu, hãy hỏi người bán tại sao.
• Tìm xem ai giữ ổ khóa. Tra Regulated Professions Register (danh sách các nghề được quản lý của Anh), hoặc nếu ở ngoài Vương quốc Anh, xem hướng dẫn cho người đổi nghề của chúng tôi. Nhiều bên giữ khóa công bố danh sách khóa học được phê duyệt, như các chương trình được phê duyệt của NMC và công cụ tìm khóa học của Engineering Council. Nếu khóa học của bạn không có tên, hãy gửi tin nhắn bên dưới.
• Kiểm tra khóa học có thật không. Các chứng chỉ nghề được quản lý ở England và Bắc Ireland có tên trên dịch vụ tra cứu chứng chỉ được quản lý của GOV.UK. Nếu chứng chỉ của bạn không có ở đó, hãy hỏi bên giữ khóa xem nó có được tính không. Với bằng đại học của Anh, GOV.UK hướng dẫn cách kiểm tra bằng có được công nhận chính thức không.
• Đọc kỹ các lời hứa. Chỉ bên giữ khóa mới đăng ký hành nghề cho bạn được, và chỉ nhà tuyển dụng mới tuyển bạn được, nên hãy quay lưng với mọi lời “cam kết” có việc làm hay có giấy phép.
• Dán mẩu quảng cáo vào máy quét tin nhắn của chúng tôi để thấy những cụm từ đáng cảnh giác trong đó.

Sao chép và gửi cho bên giữ khóa:

“Tôi đang dự định đăng ký học [khóa học] của [đơn vị đào tạo]. Khóa này có được tính vào [việc đăng ký hành nghề điều dưỡng / kỳ đánh giá APC / các kỳ thi nghề nghiệp của quý tổ chức] không? Nếu có, tôi cần hoàn thành thêm những gì trước khi đăng ký được, và việc đó thường mất bao lâu? Nếu không, quý tổ chức phê duyệt những khóa học nào?”

Nguồn

• National Careers Service: Khám phá nghề nghiệp: các hồ sơ nghề được dẫn trong từng bảng, với lộ trình vào nghề, mức lương, con đường thăng tiến, yêu cầu khám sức khỏe của phi công, các bài kiểm tra tuyển chọn lái tàu, lời cảnh báo về khóa học thợ điện và thẻ ECS
• Cục Thống kê Lao động Hoa Kỳ: Occupational Outlook Handbook: dành cho người đọc ở Mỹ, mức lương và giấy phép mà từng nghề yêu cầu
• GOV.UK: Kiểm tra những nghề nào được quản lý ở Vương quốc Anh: Regulated Professions Register, với các mục (gồm cả vòng đánh giá chuyên môn của Engineering Council) được dẫn trong bài
• NCSC: Về UK Cyber Security Council: Hiến chương Hoàng gia (Royal Charter) của hội đồng và danh hiệu Chartered Cyber Security Professional
• NMC: Các chương trình được phê duyệt và Engineering Council: Tìm khóa học: danh sách khóa học được phê duyệt của chính các bên giữ khóa
• Civil Aviation Authority: Giấy phép phi công chuyên nghiệp và SRA: lộ trình SQE
• Health and Safety Executive: Câu hỏi thường gặp về an toàn gas: đăng ký Gas Safe cho công việc gas trong nhà dân
• Office of Rail and Road: Cách trở thành lái tàu ở England, Scotland và xứ Wales: đào tạo do nhà tuyển dụng đảm nhận và giấy phép
• GOV.UK: Trở thành người học nghề: tiền lương, và thời gian đào tạo ngắn hơn nếu đã có kinh nghiệm liên quan
• GOV.UK: Tra cứu chứng chỉ được quản lý và Kiểm tra trường đại học hoặc cao đẳng có quyền cấp bằng không

Có thể bạn muốn đọc

• “Không lên lớp, không thi cử”: những dòng chữ nhỏ của tấm bằng cấp tốc

#ĐổiNghề #NghềLươngCao #HọcNghề #BằngCấp