Mất việc, bị kiện hay ngồi tù: chuyện gì thật sự xảy ra khi bạn khai man bằng cấp

Khai man bằng cấp có phạm pháp không? Hãy đọc bản cáo trạng

Không ai bị truy tố về tội “nói dối trên CV”. Ở England, xứ Wales và Bắc Ireland, tội danh sẽ là gian lận, và bản cáo trạng có thể trông như ví dụ minh họa sau:

Tội danh: gian lận bằng khai báo sai (fraud by false representation), vi phạm Điều 1 và Điều 2 của Fraud Act 2006 (Luật Chống gian lận 2006 của Anh).
Chi tiết: bạn đã không trung thực khi đưa ra một khai báo sai, cụ thể là khai rằng bạn có bằng, nhằm kiếm lợi cho bản thân, cụ thể là mức lương đi kèm công việc.⁠​‌​​​​​‌​‌​‌​‌​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌‌​‌‌​​‌‌​‌​​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​‌‌‌​​​‌​‌‌‌‌​‌‌​‌​​‌​‌‌‌​​‌‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌​​‌​‌‌‌​‌​​​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌​​‌​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​‌‌‌​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​​​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​‌​​​‌‌​‌‌‌‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌​​​‌​​‌‌​‌‌‌‌​‌‌‌​‌​‌​‌‌‌​‌​​​​‌​‌‌​‌​‌‌‌‌​​‌​‌‌​‌‌‌‌​‌‌‌​‌​‌​‌‌‌​​‌​​​‌​‌‌​‌​‌‌​​‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​‌‌‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​‌​‌​‌‌‌‌‌​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​​​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​‌​​‌‌​​​‌​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​​​​‌‌​‌‌‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌​​​‌‌‌​​‌​​‌‌​​‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​​​​‌​‌‌​​‌​‌​​‌‌​​​​​‌‌​​​‌‌​‌‌​​‌​​⁠

Hãy đọc nó như một bài kiểm tra, chưa phải phán quyết. Theo Điều 2 và phép thử về tính không trung thực mà tòa án áp dụng, công tố viên cần bốn câu trả lời “có”:

1. Điều đó có sai sự thật hoặc gây hiểu lầm không? Bằng lời nói, trên một mẫu đơn, hay qua một ấn tượng sai mà bạn cứ để yên.
2. Bạn có biết nó sai, hoặc có thể sai không? Gõ nhầm không phải là gian lận. Cố tình chọn thì khác.
3. Đó có phải là hành vi không trung thực không? Theo chuẩn mực của những người tử tế bình thường, chứ không phải chuẩn mực của riêng bạn.
4. Bạn có ý định kiếm lợi từ đó, hoặc gây thiệt hại cho người khác không? Mức lương, khoản tăng lương.

Fraud Act không áp dụng ở Scotland, nhưng ở đó gian lận là tội theo thông luật (common law): một sự giả dối dẫn đến một kết quả thực tế cụ thể.⁠​‌​​​​​‌​‌​‌​‌​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌‌​‌‌​​‌‌​‌​​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​‌‌‌​​​‌​‌‌‌‌​‌‌​‌​​‌​‌‌‌​​‌‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌​​‌​‌‌‌​‌​​​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌​​‌​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​‌‌‌​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​​​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​‌​​​‌‌​‌‌‌‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌​​​‌​​‌‌​‌‌‌‌​‌‌‌​‌​‌​‌‌‌​‌​​​​‌​‌‌​‌​‌‌‌‌​​‌​‌‌​‌‌‌‌​‌‌‌​‌​‌​‌‌‌​​‌​​​‌​‌‌​‌​‌‌​​‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​‌‌‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​‌​‌​‌‌‌‌‌​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​​​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​‌​​‌‌​​​‌​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​​​​‌‌​‌‌‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌​​​‌‌‌​​‌​​‌‌​​‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​​​​‌​‌‌​​‌​‌​​‌‌​​​​​‌‌​​​‌‌​‌‌​​‌​​⁠

Vậy nói dối về bằng cấp có bị xử lý không? Có: đó có thể là tội hình sự, và kể cả không bị truy tố, bạn vẫn có thể mất việc. Còn trông vào chuyện công tố viên có buồn để tâm đến vụ của bạn hay không thì chẳng khác nào đem cả sự nghiệp ra đánh cược.⁠​‌​​​​​‌​‌​‌​‌​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌‌​‌‌​​‌‌​‌​​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​‌‌‌​​​‌​‌‌‌‌​‌‌​‌​​‌​‌‌‌​​‌‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌​​‌​‌‌‌​‌​​​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌​​‌​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​‌‌‌​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​​​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​‌​​​‌‌​‌‌‌‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌​​​‌​​‌‌​‌‌‌‌​‌‌‌​‌​‌​‌‌‌​‌​​​​‌​‌‌​‌​‌‌‌‌​​‌​‌‌​‌‌‌‌​‌‌‌​‌​‌​‌‌‌​​‌​​​‌​‌‌​‌​‌‌​​‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​‌‌‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​‌​‌​‌‌‌‌‌​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​​​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​‌​​‌‌​​​‌​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​​​​‌‌​‌‌‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌​​​‌‌‌​​‌​​‌‌​​‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​​​​‌​‌‌​​‌​‌​​‌‌​​​​​‌‌​​​‌‌​‌‌​​‌​​⁠

Phần bào chữa: sáu câu người ta hay nói, và phán quyết

Sáu lời biện hộ quen thuộc của người nói dối bằng cấp trong CV, mỗi lời được đem ra đối chiếu với bốn câu hỏi trên:

“Ai mà chẳng làm tròn lên một chút.”

Phán quyết: không thể bào chữa (câu hỏi 3). Hạng 2:2 ghi thành 2:1 là sai sự thật, bạn biết điều đó, và những người tử tế bình thường sẽ gọi đó là không trung thực. Hơn nữa, qua Hedd (dịch vụ xác minh bằng cấp chính thức của Anh), nhà tuyển dụng ở Anh có thể xác nhận hạng bằng của bạn, khi bạn đồng ý.⁠​‌​​​​​‌​‌​‌​‌​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌‌​‌‌​​‌‌​‌​​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​‌‌‌​​​‌​‌‌‌‌​‌‌​‌​​‌​‌‌‌​​‌‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌​​‌​‌‌‌​‌​​​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌​​‌​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​‌‌‌​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​​​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​‌​​​‌‌​‌‌‌‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌​​​‌​​‌‌​‌‌‌‌​‌‌‌​‌​‌​‌‌‌​‌​​​​‌​‌‌​‌​‌‌‌‌​​‌​‌‌​‌‌‌‌​‌‌‌​‌​‌​‌‌‌​​‌​​​‌​‌‌​‌​‌‌​​‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​‌‌‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​‌​‌​‌‌‌‌‌​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​​​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​‌​​‌‌​​​‌​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​​​​‌‌​‌‌‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌​​​‌‌‌​​‌​​‌‌​​‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​​​​‌​‌‌​​‌​‌​​‌‌​​​​​‌‌​​​‌‌​‌‌​​‌​​⁠

“Tôi đâu có nói là tôi đã tốt nghiệp. Tôi chỉ ghi tên trường thôi.”

Phán quyết: tùy vào việc bạn muốn họ nghĩ gì (câu hỏi 1). Khai báo có thể chỉ là ngầm định, và CPS (Cơ quan Công tố Hoàng gia Anh) lưu ý rằng chỉ cần bỏ sót một thông tin trên mẫu đơn ứng tuyển là đã có thể thành một khai báo. Ba chữ là sửa được: “chưa hoàn thành”.⁠​‌​​​​​‌​‌​‌​‌​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌‌​‌‌​​‌‌​‌​​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​‌‌‌​​​‌​‌‌‌‌​‌‌​‌​​‌​‌‌‌​​‌‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌​​‌​‌‌‌​‌​​​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌​​‌​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​‌‌‌​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​​​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​‌​​​‌‌​‌‌‌‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌​​​‌​​‌‌​‌‌‌‌​‌‌‌​‌​‌​‌‌‌​‌​​​​‌​‌‌​‌​‌‌‌‌​​‌​‌‌​‌‌‌‌​‌‌‌​‌​‌​‌‌‌​​‌​​​‌​‌‌​‌​‌‌​​‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​‌‌‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​‌​‌​‌‌‌‌‌​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​​​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​‌​​‌‌​​​‌​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​​​​‌‌​‌‌‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌​​​‌‌‌​​‌​​‌‌​​‌​​‌‌​​‌​​​‌‌​​​​‌​‌‌​​‌​‌​​‌‌​​​​​‌‌​​​‌‌​‌‌​​‌​​⁠

“Tôi còn chẳng được nhận vào làm.”

Phán quyết: không thể bào chữa (câu hỏi 4). Tội nằm ở ý định: theo lời CPS, không cần phải thực sự có khoản lợi hay thiệt hại nào. Ở Scotland, một lời nói dối không thành vẫn có thể bị coi là phạm tội gian lận chưa đạt (attempted fraud).

“Tôi đã làm việc rất xuất sắc mà.”

Phán quyết: không thể bào chữa (không câu nào trong bốn câu hỏi xét đến điều này). Trong một vụ gian lận CV đã lên tới Tòa án Tối cao Vương quốc Anh, một giám đốc điều hành từng được đánh giá là làm tốt hoặc xuất sắc vẫn nhận tội gian lận và bị tuyên án tù.

“Tôi bỏ tiền ra mua tấm bằng đó. Tôi cứ tưởng là bằng thật.”

Phán quyết: có thể được tính, nhưng chỉ một lần (câu hỏi 2). Nếu bạn thật sự bị kẻ bán bằng lừa, thì việc bạn biết gì là điều quan trọng, theo Fraud Act cũng như theo các luật ở Mỹ có yêu cầu yếu tố “biết rõ” (knowingly). Một khi bạn đã biết, mỗi lần dùng tiếp theo đều là cố ý.

“Chỉ là CV thôi mà. Tôi có ký gì đâu.”

Phán quyết: không thể bào chữa (câu hỏi 1). Theo CPS, khai báo có thể được đưa ra dưới bất kỳ hình thức nào. Còn chữ ký thì sẽ đến sau, trên những mẫu đơn như Declaration for Federal Employment (bản khai khi xin việc trong cơ quan liên bang Mỹ).

Tổng kết: bốn lời bào chữa thất bại hoàn toàn, một lời tùy vào ý bạn muốn người khác hiểu, và một lời chỉ có tác dụng cho đến khi bạn biết sự thật.

Mất việc, bị kiện hay ngồi tù: ba phiên xử, không phải một

Một lần bị phát hiện có thể dẫn đến cả ba. Với vị giám đốc điều hành kia, nhiều năm sau khi được tuyển, ông mất việc, rồi lãnh án tù, rồi nhận thêm lệnh tịch thu tài sản.

Phiên thứ nhất: cuộc họp kỷ luật

Giả sử bạn đã làm ở vị trí đó được một thời gian, sau khi khai có hạng 2:1 mà thực ra bạn chưa bao giờ đạt. Một lần thăng chức kéo theo đợt kiểm tra mới, và một email gửi đến, tiêu đề có chữ “điều tra”.

Không cần đến tòa án. Bộ quy tắc của Acas (cơ quan tư vấn quan hệ lao động của Anh), vốn được các tòa lao động xem xét khi xét xử, nêu rằng những hành vi như gian lận có thể là lý do chính đáng để sa thải không báo trước ngay từ lần vi phạm đầu tiên, sau một quy trình công bằng.

Nếu sự việc đi đến bước đó, bạn có quyền đưa một đồng nghiệp hoặc một người đại diện công đoàn đi cùng vào cuộc họp.

Lời mời làm việc kèm điều kiện kiểm tra thì có thể bị rút lại nếu kết quả không đạt. Với các vị trí trong cơ quan liên bang Mỹ, bản khai cảnh báo rằng một khai báo sai “có thể là căn cứ để không tuyển bạn, hoặc để sa thải bạn sau khi bạn đã bắt đầu làm việc”.

Phiên thứ hai: tòa hình sự

Bản cáo trạng ở trên được viết ra chính là cho phòng xử này.

Ở những nơi khác tại Mỹ, mỗi tiểu bang có luật riêng, còn §1001 chỉ áp dụng cho các vụ việc thuộc thẩm quyền liên bang.

Ở England, xứ Wales và Bắc Ireland, bằng làm giả lại là một tội danh riêng (Forgery and Counterfeiting Act 1981, Luật Giả mạo và Làm giả 1981 của Anh). Luật về bằng giả ở các nước khác: xem Cái giá của bằng giả.

Phiên thứ ba: tiền

Sau khi kết án, tòa còn có thể buộc bạn nộp lại những gì lời nói dối đã mang lại cho bạn; ở England và xứ Wales, việc này được thực hiện qua lệnh tịch thu (confiscation order) theo Proceeds of Crime Act 2002 (Luật về Tài sản do phạm tội mà có 2002 của Anh).

Bao nhiêu? Câu trả lời của Tòa án Tối cao là một giải pháp trung dung: lấy phần chênh lệch giữa số tiền kiếm được nhờ lời nói dối và số tiền bạn lẽ ra kiếm được nếu không nói dối.

Còn khi bản thân công việc là bất hợp pháp nếu không có bằng cấp đó, như trường hợp một bác sĩ phẫu thuật không đủ tư cách hành nghề, thì theo bản tóm tắt của tòa, việc lấy toàn bộ thu nhập ròng sẽ không phải là quá mức.

Còn bị kiện thì sao? Tòa hình sự cũng có thể ra lệnh bồi thường thiệt hại cho nhà tuyển dụng, dù trong vụ đó Tòa án Tối cao phán quyết rằng không nên ra lệnh bồi thường nào, vì không có bằng chứng rõ ràng về thiệt hại. Ở Oregon, chính quyền tiểu bang cũng có thể khởi kiện vì khai sai bằng cấp và áp dụng các khoản phạt dân sự.

Trước khi mọi chuyện đi xa đến thế: bạn đang ở đây

Hãy tìm hàng ứng với bạn. Hàng nào cũng có một lối ra tốt hơn ngồi chờ bị phát hiện.

Chưa đi làm, và không liên quan đến visa hay giấy phép hành nghề? Trước hết hãy kiểm tra chính xác văn bằng của bạn trên bảng điểm hoặc thư xác nhận cấp bằng, rồi gửi thư sau:

“Trước khi đi tiếp, tôi cần đính chính hồ sơ ứng tuyển của mình. Hồ sơ ghi rằng tôi có [bằng (ngành) / bằng hạng 2:1] của [tên trường]. Thực tế là [tôi có theo học ở đó nhưng chưa hoàn thành chương trình / tôi được cấp bằng hạng 2:2]. Tôi gửi kèm CV đã sửa, và rất sẵn lòng trao đổi thêm.”

Nếu lời nói dối là để che việc bạn chưa học xong chương trình, cách sửa trung thực thường là học cho xong. Việc nhận vào học và công nhận kết quả học tập trước đó là do các trường quyết định; dịch vụ hỗ trợ tuyển sinh của chúng tôi có thể giúp bạn nộp đơn.

Trên CV, chỉ dòng viết đúng sự thật là dòng không bao giờ bị lật tẩy.

Nguồn

• Fraud Act 2006, Điều 2, Điều 1 (hình phạt) và Điều 15 (phạm vi áp dụng)
• Crown Prosecution Service (CPS, Cơ quan Công tố Hoàng gia Anh): Fraud Act 2006
• Police Scotland: Quy trình thao tác chuẩn về gian lận và tội phạm kinh tế, được liệt kê trên trang các quy trình của cơ quan này
• Fraud Act 2006: Ghi chú giải thích: luật này không áp dụng ở Scotland
• Tòa án Tối cao Vương quốc Anh: tịch thu tài sản sau một lời nói dối trên CV, kèm bản án (lệnh bồi thường: đoạn 24 và 58) và bản tóm tắt cho báo chí
• Proceeds of Crime Act 2002, Điều 6: lệnh tịch thu (England và xứ Wales)
• Forgery and Counterfeiting Act 1981, Điều 3
• Acas: Bộ quy tắc thực hành về kỷ luật, lời mời làm việc bị rút lại và phạm vi hoạt động
• Labour Relations Agency (Bắc Ireland)
• Hedd: xác minh văn bằng và hạng bằng, kèm bằng chứng về sự đồng ý
• Bộ luật Hình sự Texas (Texas Penal Code) §32.52
• Bộ luật tiểu bang Washington (Revised Code of Washington) 9A.60.070
• Bộ luật tiểu bang Oregon (Oregon Revised Statutes), chương 348: các điều 348.609 (khai bằng cấp, kiện dân sự và các khoản phạt) và 348.992
• 18 U.S. Code §1001
• NCSC: Báo cáo website lừa đảo: nơi báo cáo gian lận ở từng vùng của Vương quốc Anh
• OPM (Văn phòng Quản lý Nhân sự liên bang Mỹ): Declaration for Federal Employment (OF 306), được liệt kê trên trang các mẫu đơn tùy chọn của OPM

#GianLậnCV #BằngGiả #FraudAct #CVTrungThực #TìmViệc