Αρχική / Απαντήσεις / Πωλητές και απάτες / Είναι αληθινή η επιστολή πρόσληψης;
Προσφορές εργασίας
Είναι αληθινή η επιστολή πρόσληψης; Πώς οι ψεύτικες προσφορές εργασίας πουλάνε πτυχία
Η επιστολή πρόσληψης ξεκινά με συγχαρητήρια και αμέσως μετά φανερώνει την παγίδα: έναν τίτλο σπουδών που δεν έχετε, από πάροχο που διαλέγουν εκείνοι, πληρωμένο πριν πιάσετε δουλειά. Παρακάτω θα βρείτε μια ψεύτικη επιστολή πρόσληψης με επτά σημεία κυκλωμένα. Βάλτε τη δική σας δίπλα της και δείτε ποιες γραμμές κάνουν στην πραγματικότητα την πώληση.
Η σύντομη απάντηση. Μια προσφορά που σας βάζει να πληρώσετε για τη θέση, ή να αγοράσετε τίτλο σπουδών από πάροχο που ορίζει η ίδια, δεν είναι αληθινή. Μην πληρώσετε τίποτα: επικοινωνήστε μόνοι σας με την εταιρεία, με το μήνυμα που θα βρείτε πιο κάτω.
Μια ψεύτικη επιστολή πρόσληψης με επτά κυκλωμένα σημεία
Η επιστολή είναι επινοημένη, όμως κάθε κυκλωμένη φράση είναι κίνηση που κάνουν στ’ αλήθεια τέτοιες επιστολές. Αποφασίστε τι δεν πάει καλά σε καθεμιά πριν ανοίξετε τη σημείωσή της.
Προσφορά εργασίας
Αγαπητέ/ή υποψήφιε/α ①,
Κατόπιν της επιτυχούς online αξιολόγησής σας ②, έχουμε τη χαρά να σας προσφέρουμε τη θέση του Συντονιστή Έργων στην [εταιρεία που έχετε ακουστά] ③.
Η προσφορά τελεί υπό την προϋπόθεση ότι διαθέτετε πτυχίο σε συναφές αντικείμενο. Εάν δεν διαθέτετε, ο διαπιστευμένος εκπαιδευτικός μας συνεργάτης ④ μπορεί να σας το απονείμει σε σύντομο χρόνο, και το κόστος θα σας επιστραφεί με τον πρώτο σας μισθό ⑤.
Για να κατοχυρώσετε τη θέση σας, παρακαλούμε να εξοφλήσετε το ποσό εντός 48 ωρών ⑥ στα στοιχεία που επισυνάπτονται. Παρακαλούμε επίσης να κρατήσετε την προσφορά εμπιστευτική και να απαντάτε μόνο σε αυτή τη διεύθυνση ⑦.
Με εκτίμηση,
Τμήμα Ανθρώπινου Δυναμικού
① «Αγαπητέ/ή υποψήφιε/α»
Η μαζική αποστολή. Μια αληθινή προσφορά κλείνει μια αληθινή διαδικασία, άρα ξέρει το όνομά σας. Όταν μια επιστολή θα μπορούσε να έχει σταλεί στον οποιονδήποτε, συνήθως έτσι ακριβώς έγινε.
② «Κατόπιν της επιτυχούς online αξιολόγησής σας»
Η συνέντευξη που δεν έγινε ποτέ. Αν όλη η διαδικασία ήταν μια γραπτή συνομιλία και μια φόρμα, κανείς στην εταιρεία δεν σας έχει γνωρίσει.
③ «Εταιρεία που έχετε ακουστά»
Το δανεικό όνομα. Το όνομα είναι αυτό που θα ψάξετε, γι’ αυτό είναι και το μόνο σημείο που θα βγει σωστό. Η UK Visas and Immigration, η βρετανική υπηρεσία θεωρήσεων και μετανάστευσης, προειδοποιεί για ψεύτικες «επιστολές πρόσληψης που φαίνονται γνήσιες».
④ «Ο διαπιστευμένος εκπαιδευτικός μας συνεργάτης»
Το προϊόν. Διαβάστε την επιστολή σαν διαφήμιση: η δουλειά είναι το δόλωμα, ο τίτλος σπουδών είναι αυτό που πωλείται. Διαπιστευμένος από ποιον; Δεν το λέει πουθενά.
⑤ «Θα σας επιστραφεί με τον πρώτο σας μισθό»
Η επιστροφή στην άκρη μιας αλυσίδας. Η επιστροφή κρέμεται από έναν μισθό, ο μισθός από μια δουλειά, και η δουλειά από το να πληρώσετε εσείς πρώτοι.
⑥ «Παρακαλούμε να εξοφλήσετε το ποσό εντός 48 ωρών»
Το χρονόμετρο. Το βρετανικό Εθνικό Κέντρο Κυβερνοασφάλειας (National Cyber Security Centre, NCSC) κατατάσσει την αίσθηση του επείγοντος στα χαρακτηριστικά σημάδια μιας απάτης. Ένας αληθινός εργοδότης μπορεί να σας δώσει μια μέρα να το σκεφτείτε.
⑦ «Να κρατήσετε την προσφορά εμπιστευτική και να απαντάτε μόνο σε αυτή τη διεύθυνση»
Η φίμωση. Η UK Visas and Immigration συμβουλεύει να είστε καχύποπτοι όταν σας ζητούν μυστικότητα ή όταν σας ζητούν να απαντήσετε σε «δωρεάν λογαριασμό email, όπως το Gmail». Συγκρίνετε το domain του αποστολέα με την ιστοσελίδα της ίδιας της εταιρείας.
Προσέξτε τώρα τι λείπει: το ωράριό σας, ο προϊστάμενός σας, μια σύμβαση. Στη Μεγάλη Βρετανία οι πραγματικοί όροι έρχονται σε μια γραπτή δήλωση των όρων απασχόλησης την πρώτη σας μέρα στη δουλειά.
Αποδείξτε το ή αγοράστε το: η ερώτηση που ξεκαθαρίζει κάθε όρο
Οι προσφορές υπό όρους είναι συνηθισμένες. Σημασία έχει τι σας ζητά να κάνετε ο όρος.
Απόδειξη ή αγορά; Ένας αληθινός όρος σας ζητά να αποδείξετε κάτι που ήδη έχετε. Ένας ψεύτικος σας ζητά να αγοράσετε κάτι που δεν έχετε, και μάλιστα από τους ίδιους. Ορισμένες θέσεις χρειάζονται πράγματι πρώτα κάποια άδεια ή κάποιον έλεγχο: αποκτήστε τα από τον επίσημο φορέα ή από εγκεκριμένο πάροχο, ποτέ από τον σύνδεσμο κάποιου «συνεργάτη».
| Η επιστολή γράφει | Ένας αληθινός εργοδότης | Μια ψεύτικη προσφορά |
|---|---|---|
| «Με την επιφύλαξη επαλήθευσης του πτυχίου» | Ζητά τη συγκατάθεσή σας και μετά ρωτά το πανεπιστήμιο | Στέλνει σύνδεσμο για να πληρώσετε την «επαλήθευση» |
| «Πρέπει να διαθέτετε αυτόν τον τίτλο» | Σας αφήνει να τον αποδείξετε ή να τον αποκτήσετε από όποιον γνήσιο πάροχο θέλετε | Ορίζει έναν μόνο πάροχο, μαζί με στοιχεία πληρωμής |
| «Υποχρεωτική εκπαίδευση» | Τη γράφει στους γραπτούς όρους της απασχόλησής σας | Ζητά πληρωμή πριν από οποιαδήποτε σύμβαση |
Οι αληθινοί έλεγχοι περνούν από το πανεπιστήμιο ή από μια υπηρεσία όπως η Hedd, η επίσημη βρετανική υπηρεσία επαλήθευσης πτυχίων, ή ο National Student Clearinghouse, ο κεντρικός φορέας στις ΗΠΑ μέσω του οποίου τα περισσότερα κολέγια επιβεβαιώνουν πτυχία. Η Hedd «δεν προορίζεται για φοιτητές ή αποφοίτους που θέλουν να επαληθεύσουν τους δικούς τους τίτλους», άρα ένας σύνδεσμος εργοδότη που σας ζητά να πληρώσετε για να επαληθεύσετε το δικό σας πτυχίο τα έχει όλα ανάποδα.
Το ίδιο λέει και η αμερικανική Ομοσπονδιακή Επιτροπή Εμπορίου (FTC): «Οι έντιμοι εργοδότες, μεταξύ των οποίων και η ομοσπονδιακή κυβέρνηση, δεν θα σας ζητήσουν ποτέ να πληρώσετε για να πάρετε μια δουλειά».
Στη Μεγάλη Βρετανία τα γραφεία ευρέσεως εργασίας δεν επιτρέπεται να σας χρεώσουν επειδή σας βρήκαν δουλειά: είναι αδίκημα σύμφωνα με το άρθρο 6 του Employment Agencies Act 1973. Ούτε μπορούν να θέσουν ως προϋπόθεση για να σας βρουν δουλειά μια υπηρεσία επί πληρωμή, όπως μια εκπαίδευση.
Πώς μια προσφορά εργασίας πουλά πτυχίο, σκαλί σκαλί
Όποιος πουλά ψεύτικους τίτλους σπουδών έχει ένα μεγάλο πρόβλημα: ο αγοραστής πρέπει να πιστέψει ότι το χαρτί αξίζει τα λεφτά του. Μια ψεύτικη προσφορά εργασίας το λύνει με μία γραμμή, βάζοντας έναν μισθό στην άλλη πλευρά της ζυγαριάς. Και μετά αρχίζει το ανέβασμα.
- Πληρώνετε τον «συνεργάτη» για τον τίτλο της γραμμής ④. Θα φτάσει «σε λίγες μέρες». Τι το σταματά: να ψάξετε πρώτα τον πάροχο.
- Δύο μέρες αργότερα έρχεται email από το τμήμα ανθρώπινου δυναμικού. Το πτυχίο πρέπει να «επαληθευτεί» πριν ξεκινήσετε, με χρέωση, μέσω ενός συνδέσμου που σας στέλνουν. Τι το σταματά: να ρωτήσετε το πραγματικό τμήμα ανθρώπινου δυναμικού της εταιρείας πώς ελέγχει τους τίτλους σπουδών.
- Ύστερα η βίζα: η θέση είναι πια δική σας, σας λένε, και τώρα πρέπει να πληρώσετε τα τέλη της βίζας. Η UK Visas and Immigration περιγράφει ακριβώς αυτή την απάτη, και η απάντησή της είναι κοφτή: «ένας νόμιμος εργοδότης δεν θα ζητούσε ποτέ πληρωμή για να εξασφαλίσει βίζα». Τι το σταματά: το GOV.UK και το μητρώο χορηγών βίζας.
- Τέλος, μια χρέωση για να «αποδεσμευτεί» η επιστροφή χρημάτων που υποσχόταν η γραμμή ⑤. Τι το σταματά: η τράπεζά σας και μετά η υπηρεσία καταγγελίας απάτης της χώρας σας (στο μεγαλύτερο μέρος του Ηνωμένου Βασιλείου, το Report Fraud).
Αν μια πληρωμή φέρνει κι άλλο αίτημα, έχετε ανέβει στη σκάλα. Σταματήστε στο σκαλί όπου βρίσκεστε.
Κι ο ίδιος ο τίτλος; Οι εργοδότες τον ελέγχουν με όποιον τον απένειμε, και ένας «συνεργάτης» που δεν είναι αναγνωρισμένος φορέας απονομής δεν έχει κανένα αρχείο που θα επιβεβαίωνε μια επίσημη αρχή. Το άρθρο «Ελέγχουν οι εργοδότες το πτυχίο σας;» τα εξηγεί αναλυτικά.
Τέσσερις έλεγχοι πριν πληρώσετε οτιδήποτε σε οποιονδήποτε
- Βρείτε μόνοι σας την εταιρεία (ξεκαθαρίζει τα ③ και ⑦). Αναζητήστε την επίσημη ιστοσελίδα της και ρωτήστε το τμήμα ανθρώπινου δυναμικού αν η προσφορά είναι δική τους.
- Ελέγξτε τα επίσημα στοιχεία (ξεκαθαρίζει το ③). Στο Ηνωμένο Βασίλειο συγκρίνετε τη διεύθυνση της επιστολής με την εγγεγραμμένη έδρα στο μητρώο της Companies House, της βρετανικής υπηρεσίας μητρώου εταιρειών, και, για βίζα εργασίας, ελέγξτε το μητρώο χορηγών βίζας. Αλλού, χρησιμοποιήστε το μητρώο εταιρειών της χώρας σας.
- Ψάξτε τον πάροχο (ξεκαθαρίζει το ④). Για βρετανικό πτυχίο χρησιμοποιήστε τον έλεγχο ιδρυμάτων με δικαίωμα απονομής πτυχίων του GOV.UK. Για αμερικανικό, το DAPIP, τη βάση δεδομένων διαπιστευμένων ιδρυμάτων του Υπουργείου Παιδείας των ΗΠΑ. Για επαγγελματικούς τίτλους στην Αγγλία ή στη Βόρεια Ιρλανδία, ψάξτε στο Register of Regulated Qualifications (το μητρώο ρυθμιζόμενων τίτλων) και μετά στις λίστες προειδοποίησης των αρχών.
- Δοκιμάστε κάθε σύνδεσμο «επαλήθευσης» (ξεκαθαρίζει το 2ο σκαλί) με τον έλεγχο παγίδων επαλήθευσης, για να δείτε σε ποιον ανήκει στ’ αλήθεια.
Το μήνυμα που βάζει τέλος σε μια ψεύτικη προσφορά
Δεν χρωστάτε απάντηση στον αποστολέα. Γράψτε στην εταιρεία, με τα στοιχεία επικοινωνίας από τη δική της ιστοσελίδα:
«Καλημέρα σας. Έλαβα μια επιστολή πρόσληψης για τη θέση [τίτλος θέσης], η οποία φαίνεται να προέρχεται από την εταιρεία σας, [επωνυμία εταιρείας]. Στάλθηκε από τη διεύθυνση [διεύθυνση αποστολέα] και μου ζητά να πληρώσω τον πάροχο [όνομα παρόχου] για έναν τίτλο σπουδών πριν ξεκινήσω. Είναι γνήσια αυτή η προσφορά; Δεν έχω πληρώσει τίποτα ούτε έχω στείλει κανένα έγγραφο.»
Ένας αληθινός εργοδότης δεν θα ενοχληθεί. Μια εταιρεία της οποίας το όνομα χρησιμοποιούν άλλοι θα θέλει να το μάθει, και γι’ αυτό ακριβώς η επιστολή σας ζητούσε μυστικότητα.
Ακόμη κι αν δεν έχετε πληρώσει, καταγγείλτε το email: η σελίδα καταγγελιών του NCSC εξηγεί πώς να το προωθήσετε.
Πληρώσατε ήδη ή στείλατε το διαβατήριό σας;
Μια απάτη με προσφορές εργασίας τη στήνουν άνθρωποι που στέλνουν τέτοιες επιστολές όλη μέρα. Αν σας ξεγέλασαν, αυτό λέει περισσότερα για την εξάσκησή τους παρά για την κρίση σας.
- Σταματήστε να πληρώνετε. Το επόμενο σκαλί είναι ήδη γραμμένο.
- Τηλεφωνήστε στην τράπεζά σας στον αριθμό που γράφει η κάρτα σας και ρωτήστε αν η πληρωμή μπορεί να ακυρωθεί.
- Καταγγείλτε το στο Ηνωμένο Βασίλειο. Σε Αγγλία, Ουαλία και Βόρεια Ιρλανδία, στο Report Fraud, τον δρόμο που υποδεικνύει το NCSC. Στη Σκωτία, στην Police Scotland, τη σκωτική αστυνομία.
- Βρίσκεστε αλλού; Στις ΗΠΑ χρησιμοποιήστε το ReportFraud.ftc.gov. Σε άλλες χώρες, απευθυνθείτε στην αστυνομία ή στην αρχή προστασίας καταναλωτή.
- Στείλατε σκαναρισμένο διαβατήριο ή άλλο έγγραφο ταυτότητας; Οι οδηγίες για την κλοπή ταυτότητας της ICO, της βρετανικής αρχής προστασίας δεδομένων, προτείνουν να ενημερώσετε την τράπεζά σας για οτιδήποτε ασυνήθιστο, να ελέγξετε τον πιστωτικό σας φάκελο και να εξετάσετε την προστατευτική καταχώριση της Cifas, του βρετανικού οργανισμού πρόληψης απάτης. Στις ΗΠΑ, χρησιμοποιήστε το IdentityTheft.gov.
Αν η θέση χρειάζεται πράγματι έναν τίτλο που δεν έχετε, υπάρχουν τίμιοι δρόμοι για να τον αποκτήσετε παράλληλα με τη δουλειά. Κανένας δεν ξεκινά με σύνδεσμο πληρωμής σε μια επιστολή πρόσληψης.
Πηγές
- FTC: Απάτες με θέσεις εργασίας: ποτέ μην πληρώνετε για να πάρετε δουλειά
- FTC: Τι να κάνετε αν πέσατε θύμα απάτης: ακύρωση πληρωμής
- UK Visas and Immigration: Απάτες, τεχνάσματα και εξαπατήσεις
- NCSC: Πώς αναγνωρίζετε ένα email, SMS ή τηλεφώνημα απάτης: το επείγον
- NCSC: Καταγγείλτε ένα email απάτης: Report Fraud και Police Scotland
- Employment Agencies Act 1973, άρθρο 6: καμία αμοιβή για εύρεση εργασίας, εκτός αν το επιτρέπουν οι κανονισμοί
- GOV.UK: Εργαζόμενοι μέσω γραφείων, αμοιβές: καμία χρέωση επειδή σας βρήκαν δουλειά
- GOV.UK: Γραπτή δήλωση των όρων απασχόλησης
- Hedd: όχι για τους τίτλους των ίδιων των αποφοίτων
- National Student Clearinghouse: επαληθεύσεις: επαλήθευση πτυχίων στις ΗΠΑ
- Companies House: αναζήτηση στο μητρώο: βρετανικές εταιρείες και εγγεγραμμένες έδρες
- GOV.UK: Μητρώο αδειοδοτημένων χορηγών (εργαζόμενοι): χορηγοί βρετανικής βίζας
- GOV.UK: Ελέγξτε αν το πανεπιστήμιο ή το κολέγιό σας μπορεί να απονέμει πτυχία: βρετανικά ιδρύματα με δικαίωμα απονομής πτυχίων
- Υπουργείο Παιδείας των ΗΠΑ: DAPIP: διαπιστευμένα αμερικανικά ιδρύματα
- GOV.UK: Βρείτε έναν ρυθμιζόμενο τίτλο
- ReportFraud.ftc.gov και IdentityTheft.gov: καταγγελία και αποκατάσταση στις ΗΠΑ
- ICO: Κλοπή ταυτότητας: τα βήματα αφού σας πάρουν τα προσωπικά στοιχεία
Ελέγξτε πριν εμπιστευτείτε. Τα δωρεάν εργαλεία του Εργαστηρίου Ελέγχου Πτυχίων εξετάζουν ένα βιογραφικό, την ιστοσελίδα μιας σχολής, ένα μήνυμα ή μια υπηρεσία «επαλήθευσης» και σας δείχνουν τα προειδοποιητικά σημάδια, με συνδέσμους προς τα επίσημα μητρώα.