หน้าแรก / คลังความรู้ / ผู้ขายและกลโกง / จดหมายเสนองานของจริงไหม?
ข้อเสนองาน
จดหมายเสนองานของคุณของจริงไหม? ข้อเสนองานปลอมถูกใช้ขายปริญญาอย่างไร
จดหมายเสนองานเปิดด้วยคำแสดงความยินดี แล้วจึงบอกเงื่อนไขที่ซ่อนอยู่: วุฒิที่คุณยังไม่มี จากผู้จัดสอนที่เขาเลือกให้ และต้องจ่ายเงินก่อนเริ่มงาน ด้านล่างคือจดหมายเสนองานปลอมที่เราวงไว้เจ็ดจุด วางฉบับของคุณไว้ข้าง ๆ แล้วดูว่าบรรทัดไหนกำลังทำหน้าที่ขายของ
คำตอบสั้น ๆ ข้อเสนองานที่ให้คุณจ่ายเงินแลกกับตำแหน่ง หรือให้ซื้อวุฒิจากผู้จัดสอนที่เขาระบุชื่อมา ไม่ใช่ของจริง อย่าจ่าย ให้ติดต่อบริษัทเองด้วยข้อความด้านล่าง
จดหมายเสนองานปลอม วงไว้เจ็ดจุด
จดหมายฉบับนี้แต่งขึ้น แต่ทุกบรรทัดที่วงไว้คือกลเม็ดที่จดหมายแบบนี้ใช้จริง ลองตัดสินเองก่อนว่าแต่ละบรรทัดผิดตรงไหน แล้วจึงเปิดดูคำอธิบาย
เรื่อง ข้อเสนอการจ้างงาน
เรียน ผู้สมัคร ①
ตามที่คุณผ่านการประเมินออนไลน์เรียบร้อยแล้ว ② บริษัทฯ มีความยินดีขอเสนอตำแหน่งผู้ประสานงานโครงการที่ [บริษัทที่คุณเคยได้ยินชื่อ] ③ ให้แก่คุณ
ข้อเสนอนี้มีเงื่อนไขว่าคุณต้องสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาในสาขาที่เกี่ยวข้อง หากยังไม่มี พันธมิตรด้านการฝึกอบรมที่ได้รับการรับรองมาตรฐานของเรา ④ สามารถมอบปริญญาให้ได้อย่างรวดเร็ว และบริษัทฯ จะคืนค่าธรรมเนียมให้พร้อมเงินเดือนงวดแรก ⑤
เพื่อยืนยันสิทธิ์ในตำแหน่งนี้ กรุณาชำระเงินภายใน 48 ชั่วโมง ⑥ ตามรายละเอียดที่แนบมา และขอความกรุณาเก็บข้อเสนอนี้เป็นความลับ โดยตอบกลับมาที่อีเมลนี้เท่านั้น ⑦
ขอแสดงความนับถือ
ฝ่ายทรัพยากรบุคคล
① “เรียน ผู้สมัคร”
จดหมายหว่านแห ข้อเสนองานจริงเป็นปลายทางของกระบวนการคัดเลือกจริง จึงรู้ชื่อคุณ จดหมายที่ส่งถึงใครก็ได้ ส่วนใหญ่ก็ถูกส่งถึงทุกคนจริง ๆ
② “คุณผ่านการประเมินออนไลน์เรียบร้อยแล้ว”
การสัมภาษณ์ที่ไม่เคยเกิดขึ้น ถ้ากระบวนการทั้งหมดมีแค่การแชทเป็นข้อความกับการกรอกแบบฟอร์ม ก็แปลว่ายังไม่มีใครในบริษัทเคยพบคุณเลย
③ “บริษัทที่คุณเคยได้ยินชื่อ”
ชื่อที่ยืมมา ชื่อบริษัทคือสิ่งที่คุณจะเอาไปค้นหา จึงเป็นส่วนเดียวที่ตรวจแล้วดูถูกต้อง UK Visas and Immigration (หน่วยงานวีซ่าและการเข้าเมืองของสหราชอาณาจักร) เตือนถึง “จดหมายเสนองานที่ดูเหมือนของจริง” ซึ่งทำปลอมขึ้นมา
④ “พันธมิตรด้านการฝึกอบรมที่ได้รับการรับรองมาตรฐานของเรา”
สินค้าตัวจริง ลองอ่านจดหมายนี้เหมือนอ่านโฆษณา: ตำแหน่งงานคือเหยื่อล่อ ส่วนวุฒิคือของที่เขาขาย ได้รับการรับรองจากใคร? จดหมายไม่เคยบอก
⑤ “คืนค่าธรรมเนียมให้พร้อมเงินเดือนงวดแรก”
เงินคืนที่ผูกโยงเป็นทอด ๆ เงินคืนขึ้นอยู่กับเงินเดือน เงินเดือนขึ้นอยู่กับงาน และงานขึ้นอยู่กับการที่คุณต้องจ่ายเงินก่อน
⑥ “กรุณาชำระเงินภายใน 48 ชั่วโมง”
นาฬิกาจับเวลา NCSC (ศูนย์ความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติของสหราชอาณาจักร) จัดให้การเร่งรัดเป็นหนึ่งในสัญญาณที่บอกว่ากำลังเจอมิจฉาชีพ นายจ้างจริงย่อมให้เวลาคุณคิดสักวันได้
⑦ “เก็บข้อเสนอนี้เป็นความลับ และตอบกลับมาที่อีเมลนี้เท่านั้น”
คำสั่งปิดปาก UK Visas and Immigration บอกให้ระวังเมื่อถูกขอให้เก็บเรื่องเป็นความลับ และเมื่อถูกขอให้ตอบกลับไปที่ “อีเมลจากบริการฟรี เช่น Gmail” ให้เทียบโดเมนของผู้ส่งกับเว็บไซต์ทางการของบริษัท
ทีนี้ลองดูว่าขาดอะไรไป: เวลาทำงาน หัวหน้างาน และสัญญาจ้าง ในบริเตนใหญ่ (อังกฤษ สกอตแลนด์ และเวลส์) เงื่อนไขการจ้างงานจริงจะมาในรูปของเอกสารแจ้งรายละเอียดการจ้างงานเป็นลายลักษณ์อักษรในวันแรกที่คุณเริ่มงาน
พิสูจน์หรือซื้อ: คำถามที่ใช้แยกเงื่อนไขได้ทุกข้อ
ข้อเสนองานแบบมีเงื่อนไขเป็นเรื่องปกติ ที่ต้องดูคือเงื่อนไขนั้นขอให้คุณทำอะไร
พิสูจน์หรือซื้อ? เงื่อนไขจริงขอให้คุณพิสูจน์สิ่งที่คุณมีอยู่แล้ว เงื่อนไขปลอมขอให้คุณซื้อสิ่งที่คุณยังไม่มี และต้องซื้อจากเขา งานบางอย่างต้องมีใบอนุญาตหรือผ่านการตรวจสอบก่อนจริง ให้ไปขอจากหน่วยงานทางการหรือผู้ให้บริการที่ได้รับอนุมัติ ไม่ใช่จากลิงก์ของ “พันธมิตร”
| จดหมายเขียนว่า | นายจ้างจริง | ข้อเสนองานปลอม |
|---|---|---|
| “ทั้งนี้ ขึ้นอยู่กับผลการตรวจสอบวุฒิการศึกษา” | ขอความยินยอมจากคุณ แล้วสอบถามมหาวิทยาลัย | ส่งลิงก์ให้จ่ายค่า “ตรวจสอบวุฒิ” |
| “คุณต้องมีวุฒินี้” | ให้คุณพิสูจน์ว่ามี หรือไปเรียนให้ได้วุฒินั้นจากผู้จัดสอนตัวจริงรายใดก็ได้ | ระบุผู้จัดสอนรายเดียว พร้อมรายละเอียดการชำระเงิน |
| “การฝึกอบรมภาคบังคับ” | ระบุไว้ในเงื่อนไขการจ้างงานที่เป็นลายลักษณ์อักษร | เรียกค่าธรรมเนียมก่อนจะมีสัญญาจ้างใด ๆ |
การตรวจสอบจริงจะส่งไปที่มหาวิทยาลัย หรือบริการอย่าง Hedd (บริการตรวจสอบปริญญาอย่างเป็นทางการของสหราชอาณาจักร) หรือ National Student Clearinghouse (องค์กรยืนยันวุฒิการศึกษาของสหรัฐอเมริกา) Hedd ระบุว่าบริการนี้ “ไม่ได้มีไว้ให้นักศึกษาหรือผู้สำเร็จการศึกษาใช้ตรวจสอบวุฒิของตนเอง” ลิงก์จากนายจ้างที่ให้คุณจ่ายเงินเพื่อตรวจสอบปริญญาของตัวเองจึงกลับหัวกลับหาง
คณะกรรมาธิการการค้าแห่งสหพันธรัฐสหรัฐฯ (FTC) ก็ว่าไว้ตรงกันว่า “นายจ้างที่สุจริต รวมถึงรัฐบาลกลาง จะไม่มีวันขอให้คุณจ่ายเงินเพื่อให้ได้งาน”
ในบริเตนใหญ่ บริษัทจัดหางานเรียกเก็บเงินจากคุณเป็นค่าหางานให้ไม่ได้ การทำเช่นนั้นเป็นความผิดตามมาตรา 6 ของ Employment Agencies Act 1973 (กฎหมายว่าด้วยบริษัทจัดหางาน) และบริษัทจัดหางานจะตั้งเงื่อนไขให้คุณซื้อบริการที่มีค่าใช้จ่าย เช่น การฝึกอบรม ก่อนจึงจะหางานให้ ก็ไม่ได้เช่นกัน
ข้อเสนองานขายปริญญาอย่างไร ทีละขั้นบันได
การขายวุฒิปลอมมีปัญหาใหญ่อยู่ข้อเดียว คือผู้ซื้อต้องเชื่อว่ากระดาษแผ่นนั้นคุ้มกับเงินที่จ่าย ข้อเสนองานแก้ปัญหานี้ได้ในบรรทัดเดียว ด้วยการวางเงินเดือนไว้บนตาชั่งอีกข้าง จากนั้นการไต่บันไดก็เริ่มขึ้น
- คุณจ่ายเงินให้ “พันธมิตร” ในบรรทัดที่ ④ เพื่อซื้อวุฒิ ซึ่งจะส่งมาถึง “ภายในไม่กี่วัน” สิ่งที่ทำให้ขั้นนี้พัง: ตรวจสอบผู้จัดสอนก่อน
- สองวันต่อมา ฝ่ายบุคคลส่งอีเมลมาบอกว่าใบปริญญาต้อง “ผ่านการตรวจสอบ” ก่อนเริ่มงาน โดยต้องเสียค่าธรรมเนียมผ่านลิงก์ที่ส่งมาให้ สิ่งที่ทำให้ขั้นนี้พัง: ถามฝ่ายบุคคลตัวจริงของบริษัทว่าตรวจสอบวุฒิอย่างไร
- ต่อมาเป็นเรื่องวีซ่า เขาบอกว่าคุณได้งานแล้ว และตอนนี้ต้องจ่ายค่าวีซ่า UK Visas and Immigration อธิบายกลโกงแบบนี้ไว้ตรงตัว และตอบไว้อย่างไม่อ้อมค้อมว่า “นายจ้างที่ถูกกฎหมายจะไม่มีวันขอให้จ่ายเงินเพื่อให้ได้วีซ่า” สิ่งที่ทำให้ขั้นนี้พัง: GOV.UK และทะเบียนผู้สนับสนุนวีซ่า (sponsor register)
- ขั้นสุดท้ายคือค่าธรรมเนียมสำหรับปล่อยเงินคืนที่สัญญาไว้ในบรรทัดที่ ⑤ สิ่งที่ทำให้ขั้นนี้พัง: ธนาคารของคุณ แล้วตามด้วยหน่วยงานรับแจ้งการฉ้อโกงของประเทศคุณ (ในสหราชอาณาจักรส่วนใหญ่คือ Report Fraud)
ถ้าจ่ายไปครั้งหนึ่งแล้วมีคำขอให้จ่ายอีก แปลว่าคุณกำลังไต่บันไดของงานให้จ่ายเงินก่อนอยู่ หยุดตรงขั้นที่คุณยืนอยู่ตอนนี้
แล้วตัววุฒิล่ะ? นายจ้างตรวจสอบวุฒิกับผู้ที่มอบวุฒินั้น และ “พันธมิตร” ที่ไม่ใช่สถาบันผู้มอบวุฒิที่ได้รับการยอมรับ ก็ไม่มีข้อมูลในทะเบียนให้หน่วยงานทางการใดยืนยันได้ อ่านคำอธิบายได้ใน นายจ้างตรวจสอบวุฒิจริงไหม?
ตรวจสี่ข้อนี้ ก่อนจ่ายเงินให้ใคร
- หาบริษัทด้วยตัวเอง (ชี้ขาดข้อ ③ และ ⑦) ค้นเว็บไซต์ทางการของบริษัท แล้วถามฝ่ายบุคคลว่าข้อเสนอนี้มาจากบริษัทจริงหรือไม่
- ตรวจเอกสาร (ชี้ขาดข้อ ③) ในสหราชอาณาจักร ให้เทียบที่อยู่ในจดหมายกับที่อยู่สำนักงานที่จดทะเบียนไว้ในทะเบียนของ Companies House (หน่วยงานทะเบียนบริษัทของสหราชอาณาจักร) และถ้าเป็นวีซ่าทำงาน ให้ตรวจทะเบียนผู้สนับสนุนวีซ่า ส่วนประเทศอื่นให้ใช้ทะเบียนบริษัทของประเทศนั้น
- ตรวจสอบผู้จัดสอน (ชี้ขาดข้อ ④) ถ้าเป็นปริญญาของสหราชอาณาจักร ใช้หน้าตรวจสอบอำนาจมอบปริญญาของ GOV.UK ถ้าเป็นปริญญาของสหรัฐฯ ใช้ DAPIP (ฐานข้อมูลสถาบันที่ได้รับการรับรองของกระทรวงศึกษาธิการสหรัฐฯ) ส่วนวุฒิสายอาชีพในอังกฤษหรือไอร์แลนด์เหนือ ให้ค้นในทะเบียนวุฒิที่มีการกำกับ (Register of Regulated Qualifications) แล้วตามด้วยรายชื่อเตือนภัยจากรัฐ
- ทดสอบลิงก์ “ตรวจสอบวุฒิ” ทุกลิงก์ (ชี้ขาดขั้นที่ 2) ด้วยเช็กกับดักยืนยันวุฒิ เพื่อดูว่าแท้จริงแล้วลิงก์นั้นเป็นของใคร
ข้อความเดียวที่ปิดฉากข้อเสนองานปลอม
คุณไม่จำเป็นต้องตอบผู้ส่ง ให้เขียนถึงบริษัทโดยตรง โดยใช้ช่องทางติดต่อจากเว็บไซต์ของบริษัทเอง:
“สวัสดีครับ/ค่ะ ได้รับจดหมายเสนองานตำแหน่ง [ชื่อตำแหน่ง] ซึ่งดูเหมือนส่งมาจาก [ชื่อบริษัท] จดหมายส่งมาจาก [อีเมลผู้ส่ง] และขอให้จ่ายเงินให้ [ชื่อผู้จัดสอน] เพื่อซื้อวุฒิก่อนเริ่มงาน จึงอยากสอบถามว่าข้อเสนอนี้เป็นของจริงหรือไม่ ทั้งนี้ยังไม่ได้จ่ายเงินหรือส่งเอกสารใด ๆ ไปครับ/ค่ะ”
นายจ้างจริงไม่ถือสาที่คุณถาม ส่วนบริษัทที่ถูกแอบอ้างชื่อย่อมอยากรู้เรื่องนี้ และนั่นคือเหตุผลที่จดหมายขอให้คุณเก็บเป็นความลับ
แม้ยังไม่ได้จ่ายเงิน ก็ควรรายงานอีเมลนั้น หน้ารายงานอีเมลหลอกลวงของ NCSC อธิบายวิธีส่งต่ออีเมลไว้
จ่ายเงินหรือส่งหนังสือเดินทางไปแล้ว?
ข้อเสนองานปลอมเป็นฝีมือของคนที่ส่งจดหมายแบบนี้ทั้งวัน การหลงเชื่อจึงบอกถึงความชำนาญของพวกเขา มากกว่าวิจารณญาณของคุณ
- หยุดจ่าย บันไดขั้นต่อไปถูกเขียนรอไว้แล้ว
- โทรหาธนาคาร ที่หมายเลขบนบัตรของคุณ แล้วถามว่ายกเลิกหรือเรียกคืนรายการชำระเงินนั้นได้หรือไม่
- แจ้งเรื่องในสหราชอาณาจักร ในอังกฤษ เวลส์ และไอร์แลนด์เหนือ ให้แจ้งที่ Report Fraud ซึ่งเป็นช่องทางที่ NCSC ระบุไว้ ส่วนในสกอตแลนด์ให้แจ้ง Police Scotland (ตำรวจสกอตแลนด์)
- อยู่ประเทศอื่น? ในสหรัฐฯ ใช้ ReportFraud.ftc.gov ส่วนประเทศอื่นให้แจ้งตำรวจหรือหน่วยงานคุ้มครองผู้บริโภค
- ส่งสำเนาหนังสือเดินทางหรือบัตรประจำตัวอื่นไปแล้ว? คำแนะนำเรื่องการถูกขโมยตัวตนของ ICO (หน่วยงานกำกับดูแลข้อมูลของสหราชอาณาจักร) แนะนำให้แจ้งธนาคารเมื่อพบความผิดปกติใด ๆ ตรวจรายงานเครดิตของคุณ และพิจารณาลงทะเบียนขอความคุ้มครองกับ Cifas (องค์กรป้องกันการฉ้อโกงของสหราชอาณาจักร) ในสหรัฐฯ ใช้ IdentityTheft.gov
ถ้างานนั้นต้องใช้วุฒิที่คุณยังไม่มีจริง ๆ ก็มีเส้นทางที่สุจริตที่เรียนได้ระหว่างทำงาน และไม่มีเส้นทางไหนเริ่มจากลิงก์ชำระเงินในจดหมายเสนองาน
แหล่งอ้างอิง
- FTC: มิจฉาชีพหลอกหางาน (Job Scams): อย่าจ่ายเงินเพื่อให้ได้งาน
- FTC: ทำอย่างไรเมื่อถูกหลอก (What To Do if You Were Scammed): การขอเรียกคืนเงินที่จ่ายไป
- UK Visas and Immigration: การฉ้อโกง กลเม็ด และการหลอกลวง (Fraud, tricks and scams)
- NCSC: วิธีสังเกตอีเมล ข้อความ หรือสายโทรศัพท์หลอกลวง: การเร่งรัด
- NCSC: รายงานอีเมลหลอกลวง: Report Fraud และ Police Scotland
- Employment Agencies Act 1973 มาตรา 6: ห้ามเก็บค่าธรรมเนียมการหางาน เว้นแต่กรณีที่กฎระเบียบอนุญาต
- GOV.UK: สิทธิของลูกจ้างผ่านบริษัทจัดหางาน เรื่องค่าธรรมเนียม: ไม่มีค่าธรรมเนียมสำหรับการหางานให้คุณ
- GOV.UK: เอกสารแจ้งรายละเอียดการจ้างงานเป็นลายลักษณ์อักษร (Written statement of employment particulars)
- Hedd: ไม่ได้มีไว้ให้ผู้สำเร็จการศึกษาตรวจสอบวุฒิของตนเอง
- National Student Clearinghouse: บริการยืนยันวุฒิ (Verifications): การตรวจสอบปริญญาในสหรัฐฯ
- Companies House: ค้นหาในทะเบียนบริษัท: บริษัทและที่อยู่สำนักงานที่จดทะเบียนในสหราชอาณาจักร
- GOV.UK: ทะเบียนผู้สนับสนุนที่ได้รับอนุญาต ประเภทแรงงาน (Register of licensed sponsors: workers): ผู้สนับสนุนวีซ่าในสหราชอาณาจักร
- GOV.UK: ตรวจสอบว่ามหาวิทยาลัยหรือวิทยาลัยมีอำนาจมอบปริญญาหรือไม่: สถาบันที่มีอำนาจมอบปริญญาในสหราชอาณาจักร
- กระทรวงศึกษาธิการสหรัฐฯ: DAPIP: สถาบันในสหรัฐฯ ที่ได้รับการรับรองมาตรฐาน
- GOV.UK: ค้นหาวุฒิที่มีการกำกับ (Find a regulated qualification)
- ReportFraud.ftc.gov และ IdentityTheft.gov: การแจ้งเรื่องและการรับมือหลังถูกหลอกในสหรัฐฯ
- ICO: การถูกขโมยตัวตน (Identity theft): สิ่งที่ควรทำหลังข้อมูลส่วนตัวถูกนำไปใช้
ตรวจให้แน่ใจก่อนเชื่อ เครื่องมือฟรีในแล็บตรวจปริญญาปลอมช่วยดูเรซูเม่ เว็บไซต์ของสถาบัน ข้อความ หรือบริการ “ยืนยันวุฒิ” แล้วชี้สัญญาณเตือนให้เห็น พร้อมลิงก์ไปยังทะเบียนทางการ