Trang chủ / Kiến thức / Kiểm tra bằng cấp / Bằng thật hay giả?
Bài tự kiểm tra
Bằng thật hay giả? Tự thử sức với những kẻ làm giả
Bạn đã soi tấm bằng dưới ánh đèn và miết ngón tay lên con dấu nổi. Trước khi kết luận, hãy làm bài kiểm tra này. Cách nhanh nhất để học cách nhận biết bằng đại học giả là trước hết hiểu vì sao mắt thường không làm được việc đó.
Trước khi cầm kính lúp lên
Phần lớn lời khuyên về cách nhận biết bằng tốt nghiệp giả đều bảo bạn nhìn vào tờ giấy: con dấu, chữ ký, chính tả. Kẻ làm giả cũng đọc những lời khuyên đó.
Nhầm theo hướng này, kẻ làm giả được nhận việc. Nhầm theo hướng kia, người tốt nghiệp thật lại bị loại.
Bảy tang vật, ba kết luận: Thật. Giả. Không thể biết chỉ từ chừng này. Hãy chọn một trước khi mở từng đáp án.
Bảy tang vật trên bàn bạn
Tang vật A: hàng nặng ký
Giấy bìa dày màu kem, con dấu vàng in nổi, một dải nhũ ánh lên khi bạn nghiêng tấm bằng, chữ ký bằng mực thật và tên văn bằng viết bằng tiếng Latin.
Xem kết luận về tang vật A
Không thể biết. Kẻ làm giả trông chờ vào ngón tay cái của bạn.
Hedd, dịch vụ xác minh bằng cấp chính thức của Anh, cảnh báo rằng hình chìm (watermark) và tem hologram có thể được làm lại mà chẳng mấy khó khăn. Ngay cả nhân viên phòng đào tạo của các trường đôi khi cũng khó nhận ra bằng giả. Chất lượng in chỉ đo được ngân sách in ấn, không đo được tấm bằng.
Tang vật B: con dấu vàng
Trên tấm bằng của một trường ở Mỹ, in nhũ vàng: “Được kiểm định đầy đủ bởi” một hội đồng quốc tế có cái tên kêu như chuông.
Bạn dành hai phút tra cơ sở dữ liệu DAPIP của Bộ Giáo dục Hoa Kỳ và danh sách tra cứu của CHEA (Hội đồng Kiểm định Giáo dục Đại học Hoa Kỳ). Trường không có tên ở cả hai nơi, và cả hai đều không công nhận hội đồng kia là một tổ chức kiểm định.
Xem kết luận về tang vật B
Giả: thông tin kiểm định là sai sự thật, và chỉ mất hai phút để chứng minh. Kẻ làm giả trông chờ vào việc bạn không tra cứu.
FTC, cơ quan bảo vệ người tiêu dùng của Mỹ, cảnh báo rằng nhiều lò cấp bằng (diploma mill) bịa ra những tổ chức kiểm định có tên nghe rất chính thức. Chỉ những tổ chức kiểm định được Bộ Giáo dục Hoa Kỳ hoặc CHEA công nhận mới có giá trị.
Ngoài nước Mỹ, phép thử vẫn vậy: trường có nằm trong danh sách chính thức của nước sở tại không? Một tổ chức kiểm định không được cơ quan chính thức nào công nhận thì không thể biến một tấm bằng thành bằng được công nhận.
Tang vật C: tấm bằng giản dị
Thiết kế khác hẳn những tấm bằng bạn từng thấy của trường này, kể cả huy hiệu trường, có chữ ký của một hiệu trưởng (vice-chancellor) nhậm chức nhiều năm sau ngày cấp bằng, và có dấu ghi là bản cấp lại.
Xem kết luận về tang vật C
Không thể biết, và mọi điểm bất thường đều khớp với một bản cấp lại hợp lệ. Lần này, cái bẫy chính là sự nghi ngờ của bạn.
Các trường thường cấp lại bằng bị mất theo mẫu thiết kế hiện hành, do những người đang giữ chức vụ ký, và có ghi là bản sao: “Replacement Copy” (bản cấp lại) ở Nanyang Technological University, “Official Replacement” (bản cấp lại chính thức) ở Ohio University.
Tấm bằng này có thật hay không, chỉ hồ sơ của trường mới trả lời được.
Tang vật D: mã ở góc bằng
Một mã QR: “Quét để xác thực”. Bạn quét, và một trang web trông rất chuyên nghiệp hiện ra huy hiệu trường, tên người tốt nghiệp và một dấu tích xanh: ĐÃ XÁC MINH.
Xem kết luận về tang vật D
Không thể biết, dù dấu tích có xanh đến đâu. Kẻ làm giả trông chờ vào chiếc điện thoại của bạn.
Mã QR dẫn đến bất cứ đâu người tạo ra nó muốn, và FTC cảnh báo rằng một số lò cấp bằng tự vận hành “dịch vụ xác minh” của riêng mình. Hãy kiểm tra mọi trang xác minh bằng công cụ Kiểm tra bẫy xác minh.
Tang vật E: không có tấm bằng nào
Người được cấp bằng đã làm mất tấm bằng khi chuyển nhà. Với sự đồng ý của họ, bạn hỏi trường qua kênh chính thức, và hồ sơ của trường ghi: đã cấp bằng, đúng vào ngày họ khai.
Xem kết luận về tang vật E
Thật. Không có giấy tờ, nên kẻ làm giả chẳng có gì để ra tay.
Tấm bằng giấy với văn bằng cũng như tờ sao kê với khoản tiết kiệm của bạn: chỉ ngân hàng, hay ở đây là trường đại học, mới cho bạn biết thực sự có gì.
Tang vật F: bản khớp hoàn hảo
Trên mạng, bạn tìm thấy bức ảnh một người tốt nghiệp hãnh diện khoe tấm bằng của chính trường này. Đối chiếu từng dòng, mọi thứ đều khớp: cùng huy hiệu, cùng câu chữ, cùng chữ ký, cùng bố cục.
Xem kết luận về tang vật F
Không thể biết. Kẻ làm giả trông chờ vào việc bạn tìm thấy bức ảnh đó.
Hedd từng khuyên người tốt nghiệp đừng đăng ảnh tấm bằng của mình lên mạng xã hội. Thứ bạn tìm thấy được thì kẻ sao chép cũng tìm thấy được. Khớp hoàn hảo chỉ cho thấy bản sao được làm khéo, không hơn.
Tang vật G: cái tên suýt soát
Tên trường gần giống cái tên bạn biết. Giả sử tấm bằng ghi “University of Elmshaw City”, còn trường bạn biết là “Elmshaw City University”: vẫn những chữ kêu như thế, chỉ đổi thứ tự một chút. Cả hai tên đều do chúng tôi đặt ra cho bài kiểm tra này.
Xem kết luận về tang vật G
Không thể biết chỉ qua tờ giấy, nhưng cảm giác bất an của bạn đáng được kiểm tra đến nơi. Kẻ làm giả trông chờ vào trí nhớ của bạn.
FTC xếp những cái tên na ná vào nhóm dấu hiệu của lò cấp bằng, còn Hedd gọi tên bị đảo thứ tự là một trong những kiểu khai man phổ biến nhất, và cũng là một trong những kiểu dễ kiểm tra nhất.
Ở Anh, một tấm bằng chỉ có giá trị nếu do một cơ sở có quyền cấp bằng trao, hoặc nằm trong danh sách văn bằng được công nhận của chính phủ. GOV.UK hướng dẫn cách kiểm tra ở từng xứ trong bốn xứ của Vương quốc Anh.
Trường thật cũng có thể sáp nhập và đổi tên, nên hãy hỏi một danh sách chính thức: công cụ kiểm tra cơ sở có quyền cấp bằng ở Anh của GOV.UK, tra tên cơ sở trên trang chủ của Hedd, DAPIP ở Mỹ hoặc công cụ tra cứu danh sách cảnh báo của chúng tôi.
Điểm trắc nghiệm bằng giả của bạn, và ý nghĩa của nó
Mỗi câu đúng được một điểm: “Giả” ở tang vật B (con dấu vàng), “Thật” ở tang vật E (tấm bằng bị mất), và “Không thể biết” ở năm tang vật còn lại.
- 7: bạn tư duy như phòng đào tạo của một trường đại học.
- 5 hoặc 6: sự nghi ngờ của bạn đặt đúng chỗ. Mở lại tang vật đã khiến bạn nhầm: bước kiểm tra nêu trong kết luận của nó là thói quen nên giữ.
- 4 trở xuống: mở lại những kết luận bạn đã trả lời sai. Mỗi kết luận đều chỉ ra điều nên kiểm tra thay vì nhìn.
Đã chọn “Thật” cho hàng nặng ký, bản khớp hoàn hảo, mã QR hay cái tên suýt soát? Đó chính là những tấm bằng mà kẻ làm giả sản xuất dành riêng cho bạn.
Đã chọn “Giả” cho tấm bằng giản dị? Linh cảm ấy có thể khiến một người tốt nghiệp thật mất một lời mời làm việc.
Chọn “Không thể biết” cho con dấu vàng hoặc tấm bằng bị mất? Bạn đã thấm bài học hơi kỹ quá. Hãy nghi ngờ tờ giấy, nhưng đừng bao giờ nghi ngờ hồ sơ.
Hai tang vật bạn có thể kết luận không phải là hai thứ được làm tinh xảo nhất. Đó là hai trường hợp đã có người hỏi đến hồ sơ. Muốn chơi thêm một vòng, hãy thử Thật hay dỏm?
Thứ bạn đang cầm, và điều gì quyết định
| Bạn đang cầm | Nó cho bạn biết | Điều quyết định |
|---|---|---|
| Tờ giấy | Điều người được cấp tuyên bố, như với hàng nặng ký hay tấm bằng giản dị | Hồ sơ của trường, như với tấm bằng bị mất |
| Một mã QR hoặc đường dẫn | Nơi người tạo ra nó muốn bạn đến, như ở tang vật D | Không thứ gì trên đó. Hãy tự tìm đến trường. |
| Đường dẫn hoặc tệp PDF của My eQuals (hệ thống hồ sơ học tập số của các trường Úc và New Zealand) | Ai đã cấp nó, và nó có bị chỉnh sửa không | Đường dẫn của nó, mở trên chính trang của My eQuals, hoặc chữ ký số của tệp PDF. Không phải bản in. |
| Bảng điểm | Các môn học và điểm số, nếu nó do trường cấp | Bảng điểm chính thức do trường gửi thẳng cho bạn: xem các dấu hiệu của bảng điểm giả |
Bạn còn đang cầm cả CV? Công cụ Kiểm tra học vấn trên CV của chúng tôi phát hiện những mốc thời gian vô lý.
Cách nhận biết bằng đại học giả mà không cần nhìn
Muốn nhận biết bằng tốt nghiệp giả, nhìn kỹ hơn không phải là cách. Bạn kiểm tra nó, như bạn đã làm với con dấu vàng và tấm bằng bị mất. Bằng cấp ở nước ngoài? Xem bằng nước ngoài được kiểm tra thế nào.
Trước khi tin bất kỳ tấm bằng nào
- Hỏi danh sách chính thức. Tìm cơ sở cấp bằng trên danh sách chính thức của nước sở tại (GOV.UK, DAPIP), đừng bao giờ tìm qua tấm bằng. Nếu không có danh sách chính thức nào biết đến nó, dưới bất kỳ tên nào, thì đó không phải bằng được công nhận.
- Xin sự đồng ý, không buộc tội ai. “Tôi kiểm tra mọi tấm bằng với chính trường đã cấp. Bạn có đồng ý để tôi hỏi trường không?” Bạn không phải đang tuyển dụng? Hãy đề nghị người đó nhờ trường của họ xác nhận trực tiếp với bạn.
- Hỏi hồ sơ. Dùng dịch vụ mà chính website của trường nêu tên, và vào website đó qua danh sách chính thức.
Hedd cho bằng của Anh (dành cho tổ chức ở bất kỳ đâu, không dành cho cá nhân), National Student Clearinghouse (tổ chức xác minh bằng cấp) cho các trường Mỹ có tham gia, My eQuals ở Úc và New Zealand, hoặc phòng đào tạo của trường. - Không có hồ sơ? Đó chưa phải bằng chứng gian lận: Hedd cho biết nguyên nhân thường gặp nhất là thông tin không khớp với hồ sơ. Kiểm tra lại, kể cả mọi tên cũ, rồi hỏi lại.
- Không được đồng ý? Khi đó tấm bằng vẫn chưa được xác nhận, và một tấm bằng chưa được xác nhận thì không thể dựa vào.
Kẻ làm giả trông chờ vào con mắt của bạn. Hồ sơ thì chẳng bận tâm tờ giấy đẹp đến đâu.
Nguồn
- Cifas: Tâm điểm gian lận bằng cấp, bài viết của Hedd: tem hologram, nhân viên phòng đào tạo, ảnh chụp tấm bằng
- Prospects Luminate, bài viết của Hedd: 7 cách nhận biết bằng đại học giả: tên bị đảo thứ tự và tên cũ
- Hedd: Hỏi đáp: dành cho tổ chức, không dành cho cá nhân; sự đồng ý; các cơ sở đã sáp nhập và đóng cửa; thông tin không khớp
- FTC: Tìm hiểu kỹ bằng cấp học thuật để khỏi “bỏng tay” vì bằng giả: dấu hiệu cảnh báo, tổ chức kiểm định bịa đặt, CHEA
- CHEA: Tìm các cơ sở và chương trình giáo dục đại học được kiểm định: danh sách tra cứu của CHEA
- Bộ Giáo dục Hoa Kỳ: DAPIP: các trường được kiểm định, các tổ chức kiểm định được công nhận
- Nanyang Technological University: Cấp lại bằng tốt nghiệp: thay đổi về hình thức, mẫu và người ký hiện hành, “Replacement Copy”
- Ohio University: Cấp lại bằng tốt nghiệp: chữ ký hiện hành, “Official Replacement”
- My eQuals: Hỏi đáp cho bên xác minh: đường dẫn, tệp PDF có chữ ký số mà mọi chỉnh sửa đều để lại dấu vết, bản in
Kiểm tra trước khi tin. Các công cụ miễn phí của Phòng kiểm nghiệm bằng giả xem xét một CV, website của một trường, một tin nhắn hay một dịch vụ “xác minh”, rồi chỉ ra các dấu hiệu cảnh báo, kèm đường dẫn đến danh sách đăng ký chính thức.