Trang chủ / Kiến thức / Kiểm tra bằng cấp / Bằng này có thật không?
Kiểm tra bằng cấp
Cách kiểm tra một tấm bằng có thật không (chính tấm bằng sẽ không nói cho bạn)
Bốn tấm bằng, cùng ghi một văn bằng, đứng thành hàng như trong buổi nhận dạng nghi phạm. Chỉ một tấm là thật, và có nhìn chằm chằm bao lâu cũng không biết được là tấm nào. Thứ cho bạn câu trả lời là ba bước kiểm tra, làm theo thứ tự, mỗi bước được thiết kế để bắt một kiểu giả khác nhau.
Hàng nhận dạng: bốn tấm bằng, một tấm thật
Bạn sắp tuyển một người, sắp trả tiền cho chuyên môn của họ, hay đơn giản là sắp tin vào điều họ kể, và trong tay bạn chỉ có một tấm bằng. Trông nó ổn, nhưng điều đó chẳng chứng minh được bao nhiêu: bằng đại học giả hiếm khi trông giả.
Hãy hình dung một hàng nhận dạng như thế. Cả bốn tấm đều ghi BSc Business Management, first-class honours (cử nhân Quản trị kinh doanh, tốt nghiệp hạng nhất theo cách xếp hạng của Anh).
- Số 1, gửi qua bưu điện. Bản gốc đã hằn nếp gấp, in trên giấy bìa màu kem, có chữ ký của vị hiệu trưởng thời bấy giờ; huy hiệu dập nổi gồ lên dưới ngón tay cái. Điều khiến bạn tin: những kỷ niệm ngày tốt nghiệp mà người có bằng kể lại thật ấm áp.
- Số 2, gửi chuyển phát nhanh. Giấy bìa dày, con dấu vàng sờ thấy rõ, câu khẩu hiệu tiếng Latinh không sai một chữ. Điều khiến bạn tin: chính sức nặng của nó.
- Số 3, đưa tận tay khi phỏng vấn. Đựng trong bìa hồ sơ của chính nhà trường, phẳng phiu, không một vết bẩn. Điều khiến bạn tin: từng chi tiết đều khớp với CV.
- Số 4, gửi qua email. Một tệp PDF sắc nét, của trường danh tiếng nhất trong số bốn trường, có huy hiệu thật của trường và tên trưởng phòng đào tạo viết đúng chính tả. Điều khiến bạn tin: cái tên lừng lẫy.
Một tấm là thật; ba tấm còn lại là những kiểu giả bạn sẽ gặp nhiều nhất:
- Bằng của lò cấp bằng (diploma mill). Một “trường đại học” nghe rất kêu nhưng không cơ quan quản lý giáo dục nào công nhận.
- Bằng làm giả. Tên một trường có thật, in trên giấy tờ mà trường chưa bao giờ cấp.
- Bằng bị nâng hạng. Người tốt nghiệp là thật, nhưng tờ bằng ghi cao hơn hồ sơ, chẳng hạn hạng 2:2 (thấp hơn hạng nhất hai bậc) được in thành hạng nhất (First).
Hedd, dịch vụ xác minh bằng cấp chính thức của Anh, gọi trường hợp này là “tự cho mình hạng cao hơn hạng thực sự đạt được”, trong bộ tài liệu dành cho nhà tuyển dụng đăng trên trang chủ của họ.
Hãy chọn một tấm để đặt cược, và nhớ lấy con số đó.
Vì sao mắt thường không chọn được tấm thật
Bằng cấp không phải là một tờ giấy. Nó là một dòng trong hồ sơ của trường cấp bằng: người này, văn bằng này, hạng này, ngày này. Tờ bằng chỉ là bản in của dòng hồ sơ đó, mà ai cũng in được, nên không ai có thể xác minh bằng đại học chỉ bằng cách nhìn vào nó.
Hãy hỏi hồ sơ, đừng hỏi tờ giấy. Ở mỗi bước kiểm tra dưới đây, bạn đều tra một danh sách chính thức hoặc hỏi chính nhà trường, qua cánh cửa do bạn tự tìm ra.
Ba bước, ba kiểu giả: cách kiểm tra bằng đại học thật hay giả
Bước 1: cơ sở cấp bằng có được công nhận chính thức không?
Hãy tra cứu cơ sở đã cấp bằng; đó không phải lúc nào cũng là trường đã trực tiếp giảng dạy.
- Trường đại học ở Anh: hướng dẫn của GOV.UK chỉ đến danh sách của từng xứ thuộc Vương quốc Anh, chẳng hạn danh sách đăng ký của Office for Students (OfS, cơ quan quản lý giáo dục đại học của Anh) cho England.
- Trường ở Mỹ: cơ sở dữ liệu DAPIP của Bộ Giáo dục Hoa Kỳ.
- Úc: National Register (danh sách đăng ký quốc gia các cơ sở giáo dục đại học) của TEQSA, cơ quan quản lý chất lượng giáo dục đại học của Úc.
- New Zealand: danh sách các cơ sở giáo dục bậc cao trên Education Counts.
- Các nước khác: danh sách chính thức các trường đại học được công nhận của chính nước đó (các trang theo quốc gia của ENIC-NARIC dẫn đến nhiều danh sách như vậy), rồi tra thêm bằng công cụ tìm trong các danh sách cảnh báo chính thức của chúng tôi.
Các lò cấp bằng biết rõ điều này. Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC) cảnh báo rằng nhiều nơi tự nhận được kiểm định bởi “một cơ quan giả mạo nhưng nghe rất chính thức, do chính họ bịa ra”. Bộ Giáo dục Hoa Kỳ xét duyệt các tổ chức kiểm định mà bộ công nhận, và cơ quan do lò cấp bằng bịa ra sẽ không nằm trong số đó.
Không có trong danh sách?
Có thể trường đã sáp nhập, đóng cửa hoặc đổi tên. Công cụ tra cứu của Hedd có cả những cơ sở cấp bằng ở Anh đã sáp nhập hoặc đổi tên.
Bước 1 loại tấm nào?
Số 2. “Trường đại học” của nó không có trong danh sách chính thức nào, dưới bất kỳ tên gọi nào.
Bước 2: trường có hồ sơ về người này không?
Chỉ hồ sơ của trường mới trả lời được câu này, và thường cần người tốt nghiệp đồng ý:
- Anh: Hedd, được các tổ chức sử dụng khi đã có giấy đồng ý có chữ ký của người tốt nghiệp.
- Mỹ: National Student Clearinghouse (tổ chức xác minh bằng cấp của Mỹ) với các trường có tham gia; nếu không thì hỏi phòng đào tạo của trường.
- Úc và New Zealand: đường dẫn My eQuals (hệ thống hồ sơ học tập số của các trường Úc và New Zealand) do chính người tốt nghiệp gửi. Theo My eQuals, tất cả các trường đại học ở hai nước đều tham gia. Bản in ra giấy thì không tính. Không có hồ sơ trên đó? Trường vẫn có thể xác nhận.
- Các nước khác: phòng đào tạo hoặc phòng khảo thí của trường.
Đừng bao giờ dùng đường dẫn, số điện thoại hay email ghi trên bằng hoặc gửi kèm theo bằng: FTC cảnh báo rằng một số lò cấp bằng tự vận hành “dịch vụ xác minh”, sẵn sàng gửi bảng điểm giả cho nhà tuyển dụng nào gọi đến hỏi. Công cụ Kiểm tra bẫy xác minh cho bạn biết một địa chỉ có thật sự thuộc về nhà trường hay không.
Bước 2 loại tấm nào?
Số 4. Kẻ làm giả có thể chép huy hiệu của một trường danh tiếng, nhưng không thể thêm một dòng vào hồ sơ của trường.
Bước 3: hồ sơ có khớp với lời khai đến từng chi tiết không?
Nghe được câu “có, người này từng học ở đây” là người ta dễ dừng lại. Tấm bằng bị nâng hạng trông chờ đúng vào điều đó. Hãy đặt lời khai cạnh câu trả lời của trường: họ tên, văn bằng (BA không phải là BSc), ngành học, hạng tốt nghiệp, năm tốt nghiệp.
Clearinghouse ở Mỹ không xác nhận điểm số, nên nếu người đó khai điểm GPA, hãy đề nghị họ nhờ trường gửi thẳng cho bạn bảng điểm chính thức; việc này cần họ đồng ý.
Bước 3 loại tấm nào?
Số 1. Hồ sơ ghi hạng 2:2, không phải hạng nhất.
Lật bài: từng tấm bằng thật ra là gì
| Số | Bị phát hiện ở | Thật ra là |
|---|---|---|
| 1 | Bước 3: hồ sơ ghi hạng 2:2 | Bằng bị nâng hạng |
| 2 | Bước 1: không có trong danh sách chính thức nào | Bằng của lò cấp bằng |
| 3 | Không bước nào: qua cả ba | Bằng thật |
| 4 | Bước 2: không có hồ sơ về người có bằng | Bằng làm giả |
Cả bốn tấm đều qua được phép thử bằng mắt. Mở ra xem kết luận cho lựa chọn của bạn:
Tôi cược số 1
Bạn đã tin một chữ ký thật trên một tấm bằng thật, nhưng tấm bằng đã bị sửa từ hạng 2:2.
Tôi cược số 2
Bạn đã tin vào độ nặng và con dấu. Bộ tài liệu của Hedd nói những đặc điểm như vậy “kém hiệu quả hơn một khi kẻ gian cũng có trong tay công nghệ tương tự”.
Tôi cược số 3
Đáp án đúng, nhưng lý do sai: một tấm bằng giả cũng khớp với CV y như vậy.
Tôi cược số 4
Bạn đã tin một cái tên nổi tiếng, cùng huy hiệu và tên trưởng phòng đào tạo của trường. Tất cả đều công khai, nên kẻ làm giả cứ thế sao chép.
Ba bước kiểm tra trên một tấm thẻ
| Bằng của | 1. Được công nhận? | 2. Có hồ sơ? | 3. Hạng, điểm? |
|---|---|---|---|
| Anh | Các danh sách trên GOV.UK | Hedd, khi người đó đồng ý | Có, qua Hedd |
| Mỹ | DAPIP | Clearinghouse hoặc phòng đào tạo | Chỉ qua bảng điểm |
| Úc, New Zealand | TEQSA; Education Counts | Đường dẫn My eQuals | Trên bảng điểm được chia sẻ |
| Nước khác | Danh sách của bộ hoặc cơ quan đảm bảo chất lượng | Phòng đào tạo (bằng nước ngoài) | Hỏi phòng đào tạo |
| Bắt được | Lò cấp bằng | Bằng làm giả | Bằng bị nâng hạng |
Làm sao xác minh bằng cấp của người khác khi đó không phải việc của bạn?
Kiểm tra bằng thật giả của một người theo cách nào còn tùy vào việc bạn là ai đối với họ. Bước 1 thì ai cũng làm được; bước 2 và 3 thường cần chính người đó cho phép. Hedd “không dành cho cá nhân”, còn Clearinghouse từ chối giới báo chí và thám tử tư.
Có một ngoại lệ ở Mỹ: theo FERPA (luật liên bang về quyền riêng tư của sinh viên), trường có thể xếp văn bằng và thời gian theo học vào nhóm “directory information” (thông tin trường được phép công khai) và xác nhận những thông tin này mà không cần người đó đồng ý, trừ khi họ đã yêu cầu không công khai khi còn là sinh viên.
Với điều dưỡng, chuyên viên vật lý trị liệu hay luật sư (solicitor), giấy phép hành nghề còn quan trọng hơn tấm bằng: hãy tra NMC (điều dưỡng và hộ sinh ở Anh), HCPC (nhiều ngành nghề y tế ở Anh) hoặc Solicitors Register (danh sách luật sư ở England và xứ Wales). Nếu đó là người bạn đang hẹn hò, hãy đọc cách kiểm tra một người có từng học đại học không.
Nếu bạn là nhà tuyển dụng hoặc khách hàng, hãy hỏi:
“Tôi kiểm tra mọi tấm bằng tận gốc. Bạn muốn ký giấy đồng ý để tôi hỏi trường của bạn, hay gửi cho tôi hồ sơ chính thức, chẳng hạn một đường dẫn My eQuals? Nếu khi đi học bạn mang một họ tên khác, xin cho tôi biết.”
Với những người còn lại:
“Bạn có phiền nhờ trường xác nhận bằng cấp của bạn với tôi không? Hoặc nếu bạn học ở Úc hay New Zealand, bạn gửi giúp tôi đường dẫn My eQuals nhé. Ai tôi cũng hỏi như vậy.”
Khi một bước không đạt, hoặc không ai trả lời
Hãy nhớ lại người cầm tấm bằng số 1. Câu mở lời đúng chưa bao giờ là “bạn đã nói dối”: thiếu hồ sơ hay thông tin không khớp chỉ là một câu hỏi, chưa phải phán quyết.
Theo Hedd, lý do phổ biến nhất khiến một yêu cầu bị trả về với trạng thái “đã hủy” là thông tin không khớp với hồ sơ của trường. Hãy nhẹ nhàng hỏi lại người đó, rồi hỏi lại trường thêm một lần nữa.
Không có sự đồng ý, hoặc không có hồi âm? Khi đó tấm bằng chưa được xác minh. Đừng dựa vào nó, và hãy hỏi lại qua kênh chính thức.
Bằng đã được xác nhận là giả thì lại khác. Hedd vận hành dịch vụ chính thức của Anh để báo cáo gian lận bằng cấp, và trang liên hệ của Hedd hướng dẫn cách báo cáo. Nhà tuyển dụng có thể làm theo hướng dẫn của chúng tôi về cách xử lý khi đã xác nhận bằng giả.
Việc nên làm tiếp theo: làm ngay bước 1 với tấm bằng đang ở trước mặt bạn. Đang tuyển người? Hãy dùng quy trình mười phút dành cho nhà tuyển dụng.
Nguồn
- Hedd: trang chủ và bộ tài liệu dành cho nhà tuyển dụng
- Hedd: Câu hỏi thường gặp: sự đồng ý, các cơ sở đã sáp nhập, yêu cầu bị hủy
- Hedd: Liên hệ: báo cáo gian lận bằng cấp
- Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC): Tìm hiểu kỹ văn bằng để khỏi sập bẫy bằng giả
- National Student Clearinghouse: Xác minh ngay
- My eQuals: Hỏi đáp cho nhà tuyển dụng và bên xác minh
- GOV.UK: Kiểm tra trường đại học hoặc cao đẳng có quyền cấp bằng không
- Bộ Giáo dục Hoa Kỳ: DAPIP: Bộ xét duyệt các tổ chức kiểm định mà bộ công nhận
- TEQSA: National Register of Higher Education Providers, được trang về Úc của ENIC-NARIC mô tả là “nguồn chính yếu có thẩm quyền” về các cơ sở đã đăng ký
- Education Counts: Danh sách các cơ sở giáo dục bậc cao, được nêu tên trên trang về New Zealand của ENIC-NARIC ở mục các cơ sở được công nhận
- ENIC-NARIC: Các cơ sở giáo dục đại học được công nhận: tra danh sách chính thức của từng quốc gia
- Bộ Giáo dục Hoa Kỳ: FERPA, 34 CFR Part 99: các điều 99.3, 99.30, 99.37
- Danh sách đăng ký của NMC, HCPC và SRA
Kiểm tra trước khi tin. Các công cụ miễn phí của Phòng kiểm nghiệm bằng giả xem xét một CV, website của một trường, một tin nhắn hay một dịch vụ “xác minh”, rồi chỉ ra các dấu hiệu cảnh báo, kèm đường dẫn đến danh sách đăng ký chính thức.