استعلام گواهی‌نامه: هر گواهی را بسنجید، بی‌آنکه حرف خودش را باور کنید

اول از همه، سطر پایین را نادیده بگیرید

فرض کنید حسابداری استخدام می‌کنید و شب پیش از اولین روز کارش، گواهی‌نامه‌اش به‌صورت فایل PDF می‌رسد. نشان، امضا، شماره، مُهر. پایین صفحه هم نوشته: «این مدرک را آنلاین استعلام کنید»، همراه با یک نشانی اینترنتی و یک کد QR.⁠​‌​​​​​‌​‌​‌​‌​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​​‌‌​​‌‌​​​​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​‌‌‌​​​‌​‌‌‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​​‌​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌‌​‌​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌​‌​​​‌‌​​‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​‌‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌​‌​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​‌‌‌‌​‌‌​‌‌‌​​‌‌‌‌‌​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​​​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​‌​​‌‌​​​‌​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​​​​‌‌​‌‌‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​​​‌​​​‌‌‌​​‌​​‌‌​​​​​‌‌​​​‌​​‌‌​​​‌​​​‌‌‌​​​​‌‌​​​‌‌​​‌‌‌​​​​​‌‌​​​​​​‌‌​​​‌⁠

این اطمینان‌بخش‌ترین سطر صفحه است، و درست همان سطری که نباید از آن استفاده کنید: هر کسی لینکی را چاپ کند، می‌تواند صفحه‌ای را هم که آن لینک باز می‌کند خودش بگرداند.⁠​‌​​​​​‌​‌​‌​‌​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​​‌‌​​‌‌​​​​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​‌‌‌​​​‌​‌‌‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​​‌​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌‌​‌​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌​‌​​​‌‌​​‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​‌‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌​‌​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​‌‌‌‌​‌‌​‌‌‌​​‌‌‌‌‌​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​​​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​‌​​‌‌​​​‌​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​​​​‌‌​‌‌‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​​​‌​​​‌‌‌​​‌​​‌‌​​​​​‌‌​​​‌​​‌‌​​​‌​​​‌‌‌​​​​‌‌​​​‌‌​​‌‌‌​​​​​‌‌​​​​​​‌‌​​​‌⁠

راهنمایی که HEDD، سرویس رسمی استعلام مدرک در بریتانیا، برای کارفرمایان تهیه کرده، از دانشگاهی بدلی می‌گوید که ریزنمراتش کارفرماها را به سایت خود همان دانشگاه می‌فرستاد؛ آنجا دکمه‌ای با عنوان «جست‌وجوی پروفایل» مشخصات دانشجو را نشان می‌داد. به تعبیر این راهنما: "The employer thinks they have verified the applicant"، یعنی «کارفرما خیال می‌کند مدرک متقاضی را استعلام کرده است».⁠​‌​​​​​‌​‌​‌​‌​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​​‌‌​​‌‌​​​​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​‌‌‌​​​‌​‌‌‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​​‌​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌‌​‌​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌​‌​​​‌‌​​‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​‌‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌​‌​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​‌‌‌‌​‌‌​‌‌‌​​‌‌‌‌‌​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​​​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​‌​​‌‌​​​‌​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​​​​‌‌​‌‌‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​​​‌​​​‌‌‌​​‌​​‌‌​​​​​‌‌​​​‌​​‌‌​​​‌​​​‌‌‌​​​​‌‌​​​‌‌​​‌‌‌​​​​​‌‌​​​​​​‌‌​​​‌⁠

درس ماجرا: گواهی‌نامه می‌تواند بگوید از چه کسی بپرسید، اما هرگز نمی‌تواند بگوید از چه راهی به او برسید.⁠​‌​​​​​‌​‌​‌​‌​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​​‌‌​​‌‌​​​​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​‌‌‌​​​‌​‌‌‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​​‌​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌‌​‌​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌​‌​​​‌‌​​‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​‌‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌​‌​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​‌‌‌‌​‌‌​‌‌‌​​‌‌‌‌‌​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​​​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​‌​​‌‌​​​‌​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​​​​‌‌​‌‌‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​​​‌​​​‌‌‌​​‌​​‌‌​​​​​‌‌​​​‌​​‌‌​​​‌​​​‌‌‌​​​​‌‌​​​‌‌​​‌‌‌​​​​​‌‌​​​​​​‌‌​​​‌⁠

سرنخ، طعمه یا دکور: گواهی‌نامه، سطر به سطر

هر سطر گواهی‌نامه یکی از این سه است: سرنخ، یعنی واقعیتی که با خودتان نزد صادرکننده می‌برید؛ طعمه، یعنی راهی که خود گواهی پیش پایتان می‌گذارد؛ یا دکور، یعنی تزئینی که هر کسی می‌تواند چاپ کند.⁠​‌​​​​​‌​‌​‌​‌​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​​‌‌​​‌‌​​​​‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌​​‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​‌‌‌​​​‌​‌‌‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​​‌​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌‌​‌​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌​‌​​​‌‌​​‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​‌‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​‌‌​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌​‌​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​‌‌‌‌​‌‌​‌‌‌​​‌‌‌‌‌​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​​​​​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​‌​​‌‌​​​‌​​‌​‌‌​‌​​‌‌​​​​​​‌‌​‌‌‌​‌‌‌‌‌​​​‌‌​​​‌​​​‌‌‌​​‌​​‌‌​​​​​‌‌​​​‌​​‌‌​​​‌​​​‌‌‌​​​​‌‌​​​‌‌​​‌‌‌​​​​​‌‌​​​​​​‌‌​​​‌⁠

سرنخ‌ها را به سرچشمه ببرید: استعلام گواهی‌نامه، گام به گام

برای سنجیدن اصالت گواهی‌نامه و تشخیص گواهی‌نامهٔ جعلی، سرنخ‌ها را روی برگه‌ای مثل این بنویسید و بعد فایل گواهی را ببندید. از اینجا به بعد، همه‌چیز بدون آن پیش می‌رود.

نام دقیق صادرکننده: …
دارنده، عنوان مدرک و تاریخ: …
شماره یا شناسهٔ مدرک: …
صادرکننده را از کجا پیدا کردم: …

با این راه‌ها صادرکننده را بی‌کمک گواهی پیدا می‌کنید؛ جدولی که پایین‌تر آمده نشان می‌دهد خود استعلام کجا انجام می‌شود.

• دانشگاه بریتانیایی: راهنمای GOV.UK دربارهٔ نهادهای مجاز به اعطای مدرک.
• کالج آمریکایی: DAPIP، پایگاه دادهٔ مؤسسه‌های دارای اعتباربخشی که وزارت آموزش آمریکا منتشر می‌کند.
• دانشگاهی در کشورهای دیگر: مرکز ENIC-NARIC همان کشور، یعنی مرکز ملی اطلاع‌رسانی دربارهٔ به رسمیت شناختن مدارک، اگر چنین مرکزی دارد؛ یا سایت خود وزارت آموزش آن کشور.
• هر مؤسسهٔ اعطاکنندهٔ دیگر: نهاد ناظر، انجمن صنفی یا کارفرمایی که این شرط را تعیین کرده است.

1. نام صادرکننده: خودتان پیدایش کنید

   از همین راه‌ها استفاده کنید و هرگز فقط به نتیجهٔ جست‌وجو تکیه نکنید: مؤسسه‌های بدلی سایت‌هایی شبیه سایت اصلی می‌سازند. نام را در ابزار فهرست‌های هشدار دولتی ما جست‌وجو کنید و نشانی وب‌سایت دانشگاه را در تله‌یاب استعلام بچسبانید.

   در ماجرای حسابدار، شرط را خودتان گذاشته‌اید: از انجمن حسابداری‌ای شروع کنید که در آگهی خودتان نام برده‌اید، آن هم در سایتی که هنگام نوشتن آگهی پیدا کرده بودید، نه سایتی که روی PDF او آمده است. نبودن نامش در فهرست اعضای انجمن هم دلیل جعلی بودن نیست.

   اگر صادرکننده باید در فهرستی رسمی باشد و نیست، تا وقتی نهاد رسمی خلافش را اعلام نکرده، مدرک را تأییدنشده بدانید.

2. شماره: فقط در سامانهٔ استعلام خود صادرکننده

   در وب‌سایت صادرکننده ببینید برای استعلام گواهی چه راهی گذاشته است: فهرست ثبت، سامانهٔ جست‌وجو، ادارهٔ سوابق تحصیلی، یا سرویس همکار که خود صفحهٔ صادرکننده شما را به آن می‌فرستد. فقط در این مرحله شماره را وارد کنید.

3. دارنده، مدرک و تاریخ: از صادرکننده بخواهید تأییدشان کند

   استعلام فوری در کار نیست؟ با رضایت دارندهٔ گواهی، به نشانی‌ای که در وب‌سایت خود صادرکننده آمده برایش نامه بنویسید (متن رضایت‌نامه‌ای را که برای کارفرمایان آماده کرده‌ایم به‌راحتی می‌توانید برای این کار تغییر دهید).

   «ادارهٔ محترم آموزش، با سلام؛ در حال تأیید مدرکی برای [استخدام، اجارهٔ ملک] هستم. [نام کامل، و هر نام قبلی]، متولد [تاریخ تولد]، می‌گوید شما در تاریخ [تاریخ] مدرک [عنوان مدرک] را با شمارهٔ [شماره] به ایشان اعطا کرده‌اید. رضایت‌نامهٔ امضاشدهٔ ایشان پیوست است. آیا این مدرک در سوابق شما ثبت شده است؟ اگر نه، چه تفاوتی وجود دارد؟»

   پرسیدن «چه تفاوتی وجود دارد» پاسخ آری یا نه را به جوابی تبدیل می‌کند که می‌شود بر اساسش اقدام کرد.

هر گواهی را به کدام سرچشمه ببرید

در حرفه‌های تحت نظارت، فهرست رسمی بر هر گواهی‌ای مقدم است. و در استعلام مدرک دیجیتال، نسخهٔ چاپی حساب نمی‌شود: هم My eQuals و هم OpenCerts همین را می‌گویند.

سرنخ، طعمه یا دکور؟ چهار سطر که آدم را فریب می‌دهند

پیش از آنکه هرکدام را باز کنید، تصمیم بگیرید کدام است.

نشانی چاپ‌شده جلوی «استعلام در:»، سایت واقعی صادرکننده است.

باز هم طعمه است، هرچند بی‌خطر: از نشانی‌ای استفاده کنید که خودتان پیدا کرده‌اید. جاعل‌ها روی نشانی‌هایی حساب می‌کنند که تقریباً همان نشانی اصلی‌اند و در نگاه اول عین هم به نظر می‌رسند.

در امضای ایمیل حسابدار، تصویر یک نشان دیجیتال هست که رویش نوشته «تأییدشده».

دکور. تصویر نشان، خود نشان نیست؛ پس لینکش را از او بخواهید. فقط وقتی از آن لینک استفاده کنید که نشانی‌اش با پلتفرمی بخواند که سایت خود صادرکننده معرفی کرده است؛ اگر شک دارید، خودتان او را در همان پلتفرم جست‌وجو کنید.

فایل PDF با نواری که رویش نوشته «امضای دیجیتال دارد» یا «تأییدشده با بلاک‌چین».

دکور است، تا وقتی از بررسی سامانهٔ رسمی‌ای که صادرکننده معرفی کرده سربلند بیرون بیاید؛ مثل opencerts.io برای فایل‌های OpenCerts. از فایل معتبر هم می‌شود کپی گرفت، پس مطمئن شوید نام گیرنده‌ای که در فایل آمده، همان کسی است که روبه‌رویتان نشسته. و امضاشده بودن با رسمی بودن یکی نیست.

آپوستیل یا مُهر دولتی که به گواهی‌نامه الصاق شده است.

تا جایی که به خود مدرک مربوط است، دکور. به گفتهٔ GOV.UK، ادارهٔ تأیید اسناد (Legalisation Office) بررسی می‌کند که امضاها، مُهرها یا مُهرهای برجسته با سوابق آن اداره می‌خوانند یا نه. یعنی ضامن یک امضاست، نه تحصیلی که پشت آن است.

وقتی صادرکننده پاسخ می‌دهد

فقط پاسخ صادرکننده سند به حساب می‌آید. بقیه‌اش حرف خود گواهی است.

اطلاعات می‌خواند. مطمئن شوید همین شخص است: همان‌طور که فهرست NMC هشدار می‌دهد، نام‌ها ممکن است تکراری باشند؛ پس شمارهٔ PIN یا شمارهٔ ثبت را هم تطبیق دهید.

سابقه‌ای پیدا نشد. این دلیل جعلی بودن نیست: نام‌ها عوض می‌شوند و سوابق قدیمی در بایگانی‌ها می‌مانند. به گفتهٔ HEDD، نتیجهٔ «لغوشده» (cancelled) "does not necessarily mean that the individual does not hold the qualification claimed"، یعنی «لزوماً به این معنا نیست که شخص مدرکی را که ادعا کرده ندارد».

صادرکننده تعطیل یا ادغام شده؟ از وزارت آموزش یا نهاد ناظر بپرسید سوابقش اکنون دست کدام سازمان است. برای مؤسسه‌های بریتانیایی، جست‌وجوی مؤسسه‌ها در سایت HEDD، هر جا این موضوع معلوم باشد، نشان می‌دهد سوابق نزد کیست (پرسش‌های متداول آن را ببینید). بیشتر بخوانید: اگر دانشگاهتان تعطیل یا ادغام شده است.

تقریباً می‌خواند. فرض کنید طبق سوابق انجمن، حسابدار یک سال دیرتر مدرکش را گرفته است. با ملایمت از او بپرسید: اشتباه سهوی پیش می‌آید. اما راهنمای HEDD هشدار می‌دهد که دستکاری در گواهی اصل و ارائهٔ آن به‌عنوان سند واقعی، طبق قانون بریتانیا کلاهبرداری است.

اطلاعات نمی‌خواند. پیش از آنکه موضوع را مطرح کنید، پاسخ صادرکننده را کتبی بگیرید و هرگز توضیح دارندهٔ گواهی را بالاتر از سوابق صادرکننده ننشانید.

گواهی و پاسخ کتبی را نگه دارید و از کارهایی که کرده‌اید هم یادداشتی داشته باشید: راهنمای HEDD توصیه می‌کند از موارد تقلب و هر اقدامی که انجام شده سابقه نگه دارید. بعد به صادرکننده، که از نامش سوءاستفاده شده، خبر بدهید؛ یا اگر پای پروانهٔ کار در میان است، به نهاد ناظر.

در بریتانیا، تقلب در مدرک را از طریق صفحهٔ تماس HEDD به این سرویس گزارش دهید؛ موارد دیگر کلاهبرداری، همان‌طور که NCSC (مرکز ملی امنیت سایبری بریتانیا) توضیح می‌دهد، به Report Fraud (انگلستان، ولز، ایرلند شمالی) یا پلیس اسکاتلند (Police Scotland) گزارش می‌شود. راهنمای کارفرمایان ما توضیح می‌دهد اگر به مدرک جعلی برخوردید چه کنید.

رضایت در کار نیست؟ پس مدرک استعلام‌نشده باقی می‌ماند.

و حسابدار؟ فرض کنید فهرست انجمن حسابداری نام و شماره‌اش را نشان می‌دهد و نشان دیجیتالش هم در همان پلتفرمی باز می‌شود که سایت انجمن معرفی کرده است. شما هرگز به آن کد QR نیازی نداشتید.

منابع

• راهنمای HEDD و Prospects برای کارفرمایان دربارهٔ تقلب در مدرک (ویرایش قبلی): سایت بدلی، گواهی‌های دستکاری‌شده، نگه‌داشتن سوابق
• سرویس HEDD: مرجع رسمی استعلام مدرک در بریتانیا؛ پرسش‌های متداول: نتیجه‌های «لغوشده» و مؤسسه‌های تعطیل‌شده یا ادغام‌شده؛ جست‌وجوی مؤسسه‌ها؛ تماس با ما (Contact us): گزارش مؤسسه‌های قلابی و تقلب در مدرک
• سایت GOV.UK: آیا دانشگاه یا کالج شما مجاز به اعطای مدرک است؟
• وزارت آموزش آمریکا (US Department of Education): پایگاه DAPIP
• شبکه‌های ENIC-NARIC: مراکز ملی اطلاع‌رسانی کشورهای عضو
• صفحهٔ Verify Now در National Student Clearinghouse
• سامانهٔ My eQuals: پرسش‌های متداول برای استعلام‌کنندگان
• سامانهٔ OpenCerts: پرسش‌های متداول
• شورای پرستاری و مامایی بریتانیا (Nursing and Midwifery Council): جست‌وجو در فهرست
• نهاد ناظر بر وکلای انگلستان و ولز (Solicitors Regulation Authority): فهرست رسمی وکلا (Solicitors Register)
• آزمون آیلتس (IELTS): تأیید نتایج آیلتس
• انجمن ACFE: نشان دیجیتال CFE
• سایت GOV.UK: تأیید رسمی اسناد (Get your document legalised)
• مرکز NCSC: گزارش وب‌سایت کلاهبرداری: Report Fraud و Police Scotland

#استعلام_گواهینامه #استعلام_مدرک #مدرک_دیجیتال #گواهی_جعلی #بررسی_استخدامی